Texts
Return to list
| edit | delete | Create a new
| Statistics
| ? Help
Valentina Libertsova.
Histourien tovestai kando
Source:
Oma mua. 2026. 11.11 (№ 44 (1834)). С. 3
Valentina Libertsova
Histourien tovestai kando
Livvi
New written Livvic
Kummalline löydö puutui eččijöin käzih Tuuloksen mečis. Se on voinanaigaine kando, kuduah kaiverdettuloi kirjutuksii nygöi tulou sellittiä da tutkie.
Alavozen kirjastos alalleh pietäh mieldykiinnittäjii vastavuksii da luvendoloi. Täl kerdua sežo kerävyi täyzi perti rahvastu. Ilmoitus uskaldi vastavuksen Anuksen operatiivizeh ečindyjoukkoh kuulujan Irina Filinanke, kuduan kuhkutukses Alavozen kul’tuurutaloin luondalah ollah avattu kaksi bojukunnivon zualua. Sie on ezitetty äijy kaikenluadustu voinanaigastu ezinehty, kaivettuu eččijöin käzil Tuulos-hierun rinnal mečis da peldolois.
Kolme vuottu tagaperin heijän silmih ihan petties puutui kando kirjutuksenke. Moizii artefaktoi sanotah dendrogliefakse (vahnas griekan kieleh dendro on puu, glifo – leikkuandu), se on leikkavus puun kojua libo runguo myöte.
Kerras houkutti huomavon 1941-lugusana, oli selgei, gu kirjutti saldattu, kudai yhtyi Tuuloksen, Anuksen lohkon dai Leningruadan puolistandubojuloih. Nägyi, gu sit kohtas oli haudaine puuloin tagan, kudamih tavallizesti pujoituttih toran aigah saldatat, gu olla muan tazal, vardoija iččie ammundas. Eččijät sap’ornoil labjazel syvendettih se pezä.
Rahvas ovvostuttih, kui tämä kirjutus kesti nenga hätken – enämbän 80 vuottu. Tavallizesti dendrogliefat vähäzin mudavutah da levitäh. Sellittiä voibi sil, gu puu silloi oli elävy, palanuh, ielleh kazvanuh ei, ga hapata ei andanuh ainavo juuri, kudai syötti kanduo muaspäi. Voinnus hävitägi iče kando, sendäh gu yhtes puolespäi ihan rinnal ollah mečän kasardusreunat, toizes puolespäi – ligahine savikujo syvien luhtienke. Kando voidus leikata, kattua kuadunuzil puuloil libo oksil, tuorehel mual se voinnus hapata.
Jo löyty kando vie kolme vuottu seizoi mečäs, kuni eččijät da Petroskoin yliopiston tutkijat ajateltih, midä da kui ruadua, gu ei rikkuo kummallistu löydyö. Se pidi kiärie pl’onkah da pilata muan tazal, sitgi ilmestyi se ainavo juuri, kudai säilytti kannon. Ielleh löydö tarkah da varaten pidi kandua mašinah, gu sualistu. Kando oli jygei, läbi kastunuh, täyttynyh viel pedäjän pala. Se viettih yliopistoh, kus biolougat tutkittih puun kundo, vallittih konservoičendu- da säilytändykeinot, kai otettih abuu Kižimuzein neromiehil.
Yhteltiedy eččijät da tutkijat ruvettih arbailemah kirjutustu, kudai erähis kohtis hävii, dai erähien sanoin sijas kirjuttai käytti vai algukirjaimii. Hyvin nägyy ven’akse kirjutettu sana "istui-sidel". Tutkijat huavattih, gu sugunimi on Kresovskii libo Krestovskii, dai moine saldattu Krestovskii löydyi puolistajien luvettelulois, mustoksis mies on kirjutannuh omah olendah Tuuloksen bojulois, vai nimi oli Iivan. Sit Irina Aleksandrovna kehoitti kirjaimet arvata nenga: enne sugunimie kirjain T. ei ole nimi, a on sana "tovaričš", a jälles sugunimie kirjain V merkiččöy Iivanan nimen Van´a-variantua. Muga pidäy arvata toizetgi sanoin palat da kirjaimet. Ruaduo, nägyy, vie on äijy. - Nygoi piätimmö andua nečen lövvön Moskovan Suuren Ižänmuallizen voinan histourien muzeih, sendäh gu kando kirjutuksenke on sadaprotsentizesti "voinan veteruanu". Toizekse, se on ainavo säilynyh voinanaigaine dendrogliefu, elävy histourien tovestai, voinanaijan da meijän mual olluzien bojuloin "silminnägii". A meile Petroskoin yliopistos azuttih artefaktan 3D-modeli, tiettäväine, kando pienendettih, a kirjutus suurendettih. Sidä jogahine voibi pidiä käzis, ielleh arbailla, šeikuija da eččie. Toinah lykystyy löydiä saldatan omahizet, sit tiijustazimmo enämbän, kerdoi Irina Filina.
Nengozet lövvöt annetah vägie jatkua jygiedy, ga tärgiedy, pädeviä eččijöin ruaduo. Passibot suuret Irina Filinaččlč hengellizes paginas da Anuksen operatiivizele ečindyjoukole tarkas kosketukses voinan jälgih.
