Texts
Return to list
| edit | delete | Create a new
| Statistics
| ? Help
Uljana Maksimova (Tikkanen).
Rukajärven linna: legendan myöštymini
Source:
Oma mua. 2026. 11.11 (№ 44 (1834)). С. 6
Uljana Maksimova (Tikkanen)
Rukajärven linna: legendan myöštymini
Karelian Proper
New written karelian
Tänä vuotena Karjalašša alko projekti "Rukajärven linna: legendan myöštymini". Šen johtajana on tutkija Daniel’ Martsen’uk.
Projektin ohjelmašša on monta šuurta ruatuo: viettyä tutkimuštyötä, pityä tutkimušmatka Mujejärven piirih ta Koštamukšen kaupunkipiirih, ašettua risti, julkaissa istorijallini kertomuš, kuvata dokumenttifilmi, kirjuttua elokuvan käsikirjutušta, kunnoštua karjalaisen šankarin Iivana Rokačun muistomerkki Tiikšissä, valmistua turistimatka ta rakentua Kemissä istorijallini kulttuurikompleksi.
Puoluštajien urošteko
Vuuvven 1579 talvikuušša Liivinmuan šovan aikana vähälukuni venäläini šotajoukko (noin 300 jouši- ta tykkimieštä yheššä noštomiehien kera) Kiprijan Oničkovin johtamana vaššušti 3000 tuhannen ruoččilais-šuomelaisen šotajoukon hyökkäyštä Rukajärveššä rakennetušša puoluššušlinnašša. Vihollini oli tuhottu, kakši šotapiällikkyö oli tapettu, tykit ta liput vallotettu. Tämä voitto toi yhekšän rauhallista vuotta ilman ruoččilaisien hyökkäykšie Vienan Karjalah. Šeki tuli venäjäläisien šotilahien enšimmäisekši šuurekši mäneššykšekši Liivinmuan šovan Pohjoisrintamilla.
Ruočin ta Šuomen lähtehien mukah nämä hyökkäykšet oltih kuninkahan Juhani III itäohjelman ošana, kumpaset tarkotukšena oli vallottua Vienanmeren rannikkuo. Kunikaš käški vallottua linnat ta manasterit, ta vahvistua ne, jotta šiitä käyttyä niitä Ruočin muan hyväkši. Rukajärven linnan puoluštajien uroštevon anšijošta tämä šuunnitelma ei toteuttun.
– Milma oikein kiinnošti tämä tapahtuma: šen bilinini šuuruš ta asiepaperillini pohja. Koprallini puoluštajie, puulinna ta kolme päivyä vaššuštamista monituhannen joukon vaštah. Himotti šelvitä, mitein kaikki oli. Tutkin tätä kyšymyštä lähtehissä, tuli šelvä kaikkien tapahtumien sistemi. Vielä halusin ymmärtyä, kuin ruoččilaiset tultih, kuin hyö piäštih Karjalah aštumalla. Šitä varoin tutkin Olaf Magnusin, Klas Klassonin ta Gandolinin karttoja šekä ennein käyttämättömie lähteitä. Juuri tämä tutkimuš anto projektilla tietehellistä pohjua, šano Daniel’ Aleksandrovič.
Muistomerkin avajaiset
Projektin johtaja lisäsi, jotta oli niise tahtuo tutkie ihmisie, ket ošallissuttih taisteluih ruoččilaisjoukkoja vaštah. Šotilahien kešen on šanottava Iivana Rokačušta – Tiikšin kyläššä šyntynyöštä talonpojašta. Hänen ošallistumini Rukajärven puoluššukšeh on tietehellini arvelu. Ka še ei ole täyšin pohjatoin, šentäh kun hiän eli juuri niissä paikoissa ta oli vuuvven 1597 vartijokirjašša mainittu Rukajärven pogostan yhtenä "parahista miehistä".
Vuosina 1611–1615 Iivana tuli ruoččilaisie vaštah järješšetyn partisanišovan piällikökši ta šankarillisešti kuatu kotimuan puolešta.
Kolmannekši, oli tärkietä tutkie näitä hyökkäyšretkijä Juhani III "itäohjelman" ošana. Hänen käškyjen mukah Moskovan muat Kantalahešta Arhankelih šuaten piti šiirtyä Ruočin vallan alla. Voitto Rukajärven taisteluissa autto šäilyttyä muat.
– Miinojärven rajakivellä on merkitty vuosien 1595, 1827 ta 1934 rajat. Nellän vuosišuan aikana raja ei muuttun. Tutkimukšešta tuli šelvä, jotta Karjalan Pohjosešša on yksi vanhemmista virallisešti miäritetyistä rajoista Venäjän ta Europan välissä. Näin šynty tämä projekti ta miula še on tärkie ruato istorijallisen muisson šäilyttämisekši, lisäsi Daniel’ Martsen’uk.
Projektin rajoissa täyšin kunnoššettih Iivana Rokačun hautaušpaikka. Vanha muistomerkki vaihettih uuvvekši, šamoin kuin tiijotuštauluki.
Istorijallini paikka oli avattu pimiekuun 4. päivänä – Kanšojen yhtenäisyön päivänä. Projektin joukko on varma, jotta tänne rupieu käymäh äijän vierahie. Paikallisilla eläjillä niise on tärkie, jotta muisto heijän šuurešta omamualaisešta šäilyy.
Projektin toteuttamini
Mitä vielä on jo valmis? Omua julkaisuo vuottau tietehellini artikkeli, otettih tutkittavakši Ruočin ta Šuomen uušie lähtehie, Venäjän muantietošeuran Karjalan ošašton avulla valmissettih retkien kartta, piettih tutkimušmatka Rukajärveh ta löyvettih muinani karjalaisen hautaušpaikka. Daniel’ Martsen’uk kirjutti istorijallisen kertomukšen. Luatijan mieleštä še on tärkie nuorisuo varoin – kertuo Kiprijan Oničkovin ta Rokačun uroštevoista.
Šuunnitelmissa on vielä rakentua XVI vuosišuan puoluššušlinnan kopijo Kemissä, šen projekti on jo valmis. Enši vuotena šuunnitellah pityä šuuri tutkimušmatka ta kuččuo ošallistumah arheologija ta geofiisikkoja. Šen tulokšien mukah toivotah šelvitä paraš paikka muistomerkin ta rissin ašettamisekši.
