Леммы

Вернуться к списку | удалить | редактировать

tiediä

язык: карельский: собственно карельское наречие

часть речи: глагол

произношение: tiediä (Паданский), t΄ied΄iä (Весьегонский, Толмачевский)

фонетические варианты: tiedyä (Мяндусельгский, Тунгудский, Ребольский); tiedää (Ругозерский); tiedee (Паданский); tiedie (Тихвинский); tietä (Новописьменный тверской, Толмачевский); tiädii (Дёржанский); tieta (Мяндусельгский); tietyä (Новописьменный севернокарельский, Паданский, Вокнаволокский, Кестеньгский, Княжая, Ухтинский)


1 значение

  • русский: знать, иметь сведения (представление)
понятие: знать

перевод

вепсский: teta

карельский: ливвиковское наречие: tiedee; tiedeä; tiedää; tietä; tiädiä

карельский: людиковское наречие: tieta; tietta

диалекты употребления: Весьегонский, Паданский, Толмачевский

Примеры (1219)

лучший отличный хороший плохой

1. A ken viini̬a šuvaččow, s’e i toiz’ičči tulow: t’iedäw, što vävyö ei vain yhellä či̬ajulla juottamah ruveta.
А кто вино любит, тот и вторично придет: знает, что зятя не только одним чаем поить будут. (Mi̬as’l’enčan’ed’el’illä...)
2. Työn’däw mi̬atko min’n’ia aittah si̬aharuo vaš, a min’n’a vielä ei t’iijä, missä mi viruw, ei löwvä, tulow n’iin, mi̬atko abienke šanow: ”Kunne työnnän – šuu šalbi̬a, s’il’mät avi̬a”.
Пошлет свекровь невестку в клеть за сахаром, а невестка еще не знает, где что лежит, не находит и придет пустая, тогда свекровь с укором скажет: "Куда пошлю – рот закрой, глаза открой". (Mi̬as’l’enčan’ed’el’illä...)
3. Myö kažvattima teidä kuuži lašta, a ka šuaččimago toine toista, en i tiijä. (Kyynelet)
4. Šie i iče tiijät, iče näit. (Kyynelet)
5. Midä t’iijin, veikkoloist’a opaššuin n’iitä paaločkah i kaikkie jo.
Тому, что знала, я от братьев научилась, на этих палочках и всякому. (Emmä ole opaštun)

2 значение

  • русский: знать, быть знакомым

Примеры (1130)

лучший отличный хороший плохой

1. Vielä ei keer’in har’jawduo hiän šulahaz’en taloh, vierahah kyläh, missä vähä kedä i t’iedäw.
Она еще не успела привыкнуть в доме мужа, в чужой деревне, где она мало кого и знает. (Mi̬as’l’enčan’ed’el’illä...)
2. muhi Natalja ta lisäsi: – Karjalaiset marjat ollah oikein šuosittuja karjalaisien ta piiteriläisien kešen, vet’ hillo on Karjalan kulta, makie ta epätavallini marja, min makuo ei tiijetä šuvešša. (Karjalaini hillo kašvo Piiterissä)
3. – Konša milma kučutah kertomah karjalaisista tai Karjalan Rahvahan Liitošta, niin oman pakinan alušša mie aina kyšyn keräytynyiltä, ketheistä tiijetäh karjalaisista hoti pikkusen, kerto Natalja Vorobei, – tällä kertua šalissa šemmoista rahvašta, kellä karjalaini kulttuuri on tuttu, oli noin 50 prosenttie. (Pohjoisrunojen šointu)
4. Mie tahon, jotta petroskoilaiset tiijettäis paremmin omua kotimuata. (Anna Mugačeva: “Meijän pitäy enemmän paissa keškenäh”)
5. Myö tiijämmä, jotta meilä kolme šukupolvie petroskoilaisie ei ole käyty Kižin šuarella. (Anna Mugačeva: “Meijän pitäy enemmän paissa keškenäh”)

3 значение

  • русский: знать, испытывать

Примеры (1129)

лучший отличный хороший плохой

1. muhi Natalja ta lisäsi: – Karjalaiset marjat ollah oikein šuosittuja karjalaisien ta piiteriläisien kešen, vet’ hillo on Karjalan kulta, makie ta epätavallini marja, min makuo ei tiijetä šuvešša. (Karjalaini hillo kašvo Piiterissä)
2. – Konša milma kučutah kertomah karjalaisista tai Karjalan Rahvahan Liitošta, niin oman pakinan alušša mie aina kyšyn keräytynyiltä, ketheistä tiijetäh karjalaisista hoti pikkusen, kerto Natalja Vorobei, – tällä kertua šalissa šemmoista rahvašta, kellä karjalaini kulttuuri on tuttu, oli noin 50 prosenttie. (Pohjoisrunojen šointu)
3. Mie tahon, jotta petroskoilaiset tiijettäis paremmin omua kotimuata. (Anna Mugačeva: “Meijän pitäy enemmän paissa keškenäh”)
4. Myö tiijämmä, jotta meilä kolme šukupolvie petroskoilaisie ei ole käyty Kižin šuarella. (Anna Mugačeva: “Meijän pitäy enemmän paissa keškenäh”)
5. Patriotismi on aivan šamua: konša tiijät ta šuvaičet omua muata ta omua kulttuurie, šilloin paremmin maltat ta kunnivoičet toisie maita ta toisie kulttuurija. (Anna Mugačeva: “Meijän pitäy enemmän paissa keškenäh”)

4 значение

  • русский: знахарствовать, уметь заговаривать

Примеры (1133)

лучший отличный хороший плохой

1. – Hiän i täštä bolestiloista tiedi, vetr’ankašta.
– Она и от этих болезней знала, от ветрянки. (Oli yksi akkane)
2. Vobščem kaikki šubi tiedi hiän.
В общем, она буквально все знала. (Matr’o-buabo)
3. A šidä rajašša oli, za dva kilometra šielä oli babul’a, i tiedi, tämä tiedi hiänto.
А на окраине была, за два километра была бабуля, и знающая, она-то знала это [как возвращать скот]. (Kyly, eri vigahizet)
4. A šidä rajašša oli, za dva kilometra šielä oli babul’a, i tiedi, tämä tiedi hiänto.
А на окраине была, за два километра была бабуля, и знающая, она-то знала это [как возвращать скот]. (Kyly, eri vigahizet)
5. muhi Natalja ta lisäsi: – Karjalaiset marjat ollah oikein šuosittuja karjalaisien ta piiteriläisien kešen, vet’ hillo on Karjalan kulta, makie ta epätavallini marja, min makuo ei tiijetä šuvešša. (Karjalaini hillo kašvo Piiterissä)

словоформы (124)

ti|ediä