Леммы

Вернуться к списку | удалить | редактировать

ižändy

язык: карельский: ливвиковское наречие

часть речи: существительное

фонетические варианты: ižändö (Кондушский)

фразеологизмы
olla omien sanoin ižändänny - быть гоподином (хозяином) своего слова
Диктор
Мичурова Надежда Викторовна
1985 г.р.
место рождения: Олонец, Олонецкий р-н, Республика Карелия

1 значение

  • русский: хозяин, глава семьи

Примеры (1278)

лучший отличный хороший плохой

1. Voinu algavui, minul otettịh poijan armijeh i ižändän otettih armijeh.
Началась война, у меня взяли сына в армию и мужа взяли в армию. (Voinan aigah)
2. "Sit, – sanou, – on emändy da ižändy, ga ylen ollah skuupat, – sanou, – laskieta hyö ei nikonzu nikedä".
Там, – говорит, – хозяйка и хозяин, но очень уж они скупые, они никогда никого на ночь не пускают». (Viizas saldattu)
3. Tulou ižändy pertih.
Приходит хозяин в избу. (Viizas saldattu)
4. Otettih ižändy armieh.
Мужа призвали в армию. (Minun eländäh näh)
5. Koiru minul ühtes čuras, toižes – toine, muatah minuw vaste, onhäi ku ižändiä vardoijah.
С одной стороны у меня собака, с другой стороны вторая, спят около меня, словно хозяина охраняют. (Oravis)

2 значение

  • русский: владелец

Примеры (1252)

лучший отличный хороший плохой

1. Kolmele kojile i hyvä ižändy kaduou.
На три дома и хороший хозяин пропадёт. (Mägräd’d’ärven sananpolvet da primietät)
2. Hevon ižändy ylen äijäl kiitti tiedoiniekkua, andoi hänel dengua dai jauhuo.
Владелец лошади поблагодарил колдуна, дал ему денег и муки. (Tiedoiniekku)
3. Bojaršinakse sanottih kylii, kus ižändänny oldih Novgorodan bajarit.
Боярщиной называли деревни, владельцами которых были новгородские бояре. (Tuuksenjoven randažil)
4. Meidy vastai koin ižändy...
Нас встретил хозяин дома... (Karjalaine kodi keskilinnua)
5. 24 Ei ole opastettavu suurembi opastajua, eigo orju suurembi ižändiä.
24 Ученик не выше учителя, и слуга не выше господина своего: (Matfian hyvä sanondu. 10.)

3 значение

  • русский: Господь

Примеры (1248)

лучший отличный хороший плохой

1. 20 Konzu Josif duumaičči sidä, yöl unis tuli hänen luo Taivahallizen Ižändän anheli da sanoi: "Josif, Davidan poigu,
Но когда он помыслил это, — се, Ангел Господень явился ему во сне и сказал: Иосиф, сын Давидов! (Jevangelii Matfein mugah (1: 18-25). Iisusan rodiendu)
2. Nenga tuli tovekse se, midä Ižändy oli oman iänenkandajan suul sanonuh: "Jegiptaspäi Minä kučuin oman Poijan".
Да сбудется реченное Господом через пророка, который говорит: из Египта воззвал Я Сына Моего. (Jevangelii Matfein mugah (2: 13-15). Pagiendu Jegiptah)
3. "Ižändü, laske, pitkäs matkas tulen ga, minuw üäkse".

«Хозяин, пусти ночевать, я иду издалека (‘с дальней дороги’)!»
(Viizas saldattu)
4. Tuli pertih: "Ižändü minuw laski üäkse".
Вошёл в избу: «Хозяин пустил меня переночевать!» (Viizas saldattu)
5. Ga emändü i sanow ižändäl’e: "Äl’ä pagiže ni midä, emmo händü käske süämäh".

Хозяйка и говорит хозяину: «Ты ничего не говори, не пригласим его кушать!»
(Viizas saldattu)

4 значение

  • русский: домовой, дух дома (в сказках, в преданиях)

Примеры (1250)

лучший отличный хороший плохой

1. Rahvas sanotah, ku joga kohtas, mečäs, dai vies, ollah omat ižändät.
Люди говорят, что в каждом месте: в лесу, в воде, есть свои хозяева. (Mečäl on korvat, viel on silmät)
2. Vienankarjalazet sanotah niilöi haldieloikse, liygiläzet, lyydiläzet sanotah ižändäkse, emändäkse.
Северные карелы называют их духами, а ливвики и людики называют хозяевами и хозяйками. (Mečäl on korvat, viel on silmät)
3. Rahvas sanottih, gu vahnoih jumaloih ei sua uskuo, sit mečäs da vies, dai pertis, dai tahnuos ollah omat ižändät da omat emändät.
Люди говорили, что старым богам нельзя верить, в лесу и в воде, и в хлеву есть "свои хозяева" и "свои хозяйки". (Mečäl on korvat, viel on silmät)
4. – Sinä kirjutat, ku oman koin ižändät vardoijah ristittyzii.
- Ты пишешь, что "хозяева" своего дома охраняют людей. (Mečäl on korvat, viel on silmät)
5. "Ižändü, laske, pitkäs matkas tulen ga, minuw üäkse".

«Хозяин, пусти ночевать, я иду издалека (‘с дальней дороги’)!»
(Viizas saldattu)

словоформы (41)

ižänd|y (-än, -iä; -ii)