VepKar :: Texts

Texts

Return to list | edit | delete | Create a new | Statistics | ? Help

Jyškyjärven makeita sriäpnöjä

Jyškyjärven makeita sriäpnöjä

Karelian Proper
New written karelian
Karjalaini keittijö on rikaš ta monipuolini. Joka kyläššä, joka pereheššä on omie reseptijä, kumpasie šäilytetäh ta šiirretäh šukupolvelta toisella. Täššä numerošša kerromma kalakukon kakši reseptie, kumpaset on kirjutettu Jyškyjärveššä.

Kalakukko
Ainehet:
- 2 stokanua ruisjauhuo,
- 3 stokanua vehnäjauhuo,
- 1 stokana kefiirie (prostokiššua),
- 0,5 stokanua vettä,
- 2 lusikkua šokeripeskuo,
- 50 grammua voita (tahi 2 lusikkua šiemenvoita),
- 8 grammua kuivua hiivua,
- 1 järvikalua (mujehta, šiikua, haukie) – vereštä tahi jiävytettyö,
- šuoluamavun mukah.


Valmistamini:
Taikinua varoin "yhissä" (hämmennä) ruis- ta vehnäjauhot.
Mal’l’ah kua maituo (30–40 °C), livota šiih hiivat, lisyä kefiiri, vesi, šokeri, šuola ta voi. Šote taikina ta pane lämpimäh paikkah käymäh 2–3 tunniksi. Ajele kouhistunut taikina puupualikalla 2–3 šentin pakšusekši riešakši. Pane kala täyttyän koko taikinatila: kala kalan viereh, šelkä alahakši päin, hännät toini toisen vaštah, piätkalakukon reunoih päin (još kala on vereš, ni šitä pitäy vähäsen šuolata; još jiävytetty, ni enšin šulattua). Piällä pane muutoma pala voita.
Anna kalakukolla šoikijomuoto tahi "nelläh nurkkah", vähäsen kiäri taikinan reunat šiämeh päin ta voitele ne väkövällä čäijyllä šokerin kera. Paissa šähkökiukuašša 180 °C lämmöššä 30–40 minuuttie ruškieh kuoreh šuaten. Ota kalakukko kiukuašta ta, kuni še on kuuma, voitele vähäsen šulatetulla voilla.
Avonaini kalakukko tulou äijyä pehmiempi, kuin umpinaini. Jyškyjärven mujeh on hyvin makie, a mitä pienempi on mujeh, šitä makiempi. Kalakukkuo varoin on parempi rašvakala, šen koko ei ole tärkie. Još otat kalafiletä, ni še ei ole enyä kalakukko, ka kalapiirua. Luukkuo ennein vanhah konšana ei lisätty avonaiseh kalakukkoh, a nyt lisätäh ta kuorta ennein paistamista rikenempäh voijellah kananmunalla. Taikina kalakukkuo varoin on universalini, ta šiitä voit paistua monie piiraita. Milma opašti ruatamah šen kera vielä ämmö. Ennein kaikki ruuvvat valmissettih kiukuašša. Lämmityštä varoin käytettih koivuhalkuo, niistä tulou enemmän hiiltä. Jotta paistua vaikka mimmosie sriäpnöjä, vuotettih, konša halot paletah hiilekšiliijat vejettih pois, a šiitä peltillä, riehtilällä tahi kiukuanpohjalla valmissettih. Piiruat "issutettih" kiukuah leipälapiella. Avonaisen kalakukon valmistuon tiijuššettih ruškiešta kuorešta ta kalan väristä, umpinaisešša kalakukošša kalan pitäy "käyvä", kertou sriäppijä El’vira Perttunen.

Kalakukko leiväššä
Ainehet:
- 1 ruis- tahi ruisvehnäleipä ("kirpičän" muotoni),
- 1 kilo villakuorehta,
- 200 grammua potakkahuttuo,
- 1 luukko,
- 2–3 lusikkua kermua,
- 1 kananmuna,
- voita, šuolua, perččyömavun mukah.


Valmistamini:
Enšin villakuorehešta ota pois šiämykšet, häntä ta piä.
Ota leipä, leikkua kanši ta varovašti kaiva pois leivän šiämi (šitä voit käyttyä taikinakši kalittoja varoin). Leivän pohjah pane villakuorehkerroš. Toisekši kerrokšekši pane potakkahuttuo, mi on ševotettu paissetun luukon kera. Piällä pane vielä yksi villakuorehkerroš.
Valmissa kašše: piekšä kananmuna kermah. Kua tällä massalla leivän šiämyštä. Lisyä piällä voipalasie, perččyö ta luukkorenkahie. Pane kalakukon piällä šitä ennein leikattu leipäkanši. Leivän kuoret voija jiänyöllä kaššella. Paissa šähkökiukuašša 30 minuuttie. Tariče kalakukko kuumana.
Još ei ole villakuorehta, ni voit paistua šemmosen kalakukon hauvinpalojen keratulou vielä makiempi, lisyäy El’vira Aleksandrovna.

Mähnäletut
Ainehet:
- 300 grammua järvikalan mähnyä (šärki, šäynyä, lahna),
- 1 kananmuna,
- 2–3 lusikkua vehnäjauhuo,
- näpillini mannua,
- šuolua mavun mukah,
- šiemenvoita.


Valmistamini:
Enšin valmissa taikina: pane mal’l’ah mähnyä (vereštä tahi etukäteh šulatettuo), lisyä kananmuna, mannua ta vähäsen šuolua.
Hämmennä härkimellä tahi lusikalla. Lisyä vähitellen vehnäjauhuo. Taikinan pitäy olla vähän notkiempi tavallista lettutaikunua. Kuumenna rautariehtilä ta kua šiemenvoita. Paissa letut kypšiksi. Letut ollah hyvät kuumina ta kylminä.
Mähnäletut ollah vanha karjalaini ruoka, kummaista voipi valmistua ympäri vuuvven. "Talviletut" ollah hienompie, šentäh kun niitä paissetah jiävytetyštä mähnäštä, a "kešäletut" ollah pakšumpie (verekšeštä mähnäštä). Kešämähnäh voipi lisätä sodua, šanelou Jekaterina Urbanovič.