Texts
Return to list
| edit | delete | Create a new
| Statistics
| ? Help
Pullinen Jevgenija.
Tiälä šynty Kalevala
Source:
Oma mua. 2026. 02.09 (№ 34). С. 5
Pullinen Jevgenija
Tiälä šynty Kalevala
Karelian Proper
New written karelian
Arhippa Perttusen šiätijön ta karjalaisen kulttuurin Vienašeuran ošallistujat käytih Latvajärven kyläššä vanhan perintehen muisson kunnivokši.
Karjalan šyrjäšeuvulla Ala-Latvajärven rannalla šijottuu Latvajärven kylä, kumpasella on ihmehellini kohtalo. Aikoinah še oli monilukuni, a nyt še on uinonut kylä. Vuuvven 2013 tietojen mukah šiih ei jiänyn ainasie eläjie. Ka muisto Latvajärveštä eläy, vet juuri šillä mualla šynty Arhippa Perttunen – huomattavin runonlaulaja, kenen laulut tultih eeppisen Kalevala-runoelman pohjakši.
Enši kertua Latvajärvi virallisešti mainittih vuotena 1679. Ka muailman kuulusakši paikka tuli šen jälkeh, kun 25. šulakuuta 1834 šielä tapahtu Arhipan ta Lönnrotin vaštautumini.
Vuuvven 1834 25. šulakuuta Latvajärveh tuli 32-vuotini folklorin keryäjä Elias Lönnrot. Šiinä hiän tapasi Arhippa Perttusen – talonpojan, vanhan šuullisen perintehen šäilyttäjän. Še tapuamini kešti yli kakši päivyä: Lönnrot kirjutti, a vanha runonlaulaja laulo kantelen šäješšykšellä. Lopulta Lönnrot kirjutti yli 4 000 runuo – noin 20 eeppistä juonta, muun muašša Šammošta kertojan šarjan ta 13 šuurta loihtuo.
Ihaštunut Lönnrot kirjutti:
"Hiän laulo niitä ihan johonmukasešti ilman näkyväisie välijä".
Juuri še tapuamini yllytti keryäjyä lisyämäh muutokšie valmeheh tekstih ta luatimah "Kalevalan" enšimmäisen painokšen vuotena 1835.
Šiitä runoja Arhipalta kirjutettih niise muut keryäjät – kaikkieh tutkijilla on tunnettu yli 60 tekstie hänen repertuarista.
Vanhoista ajoista alkuan Latvajärven piäpruasniekka on Enšimmäini Spuassu. Šinä päivänä kyläh omahisien ta yštävien luo tuli vierahie lähisistä kylistä. Emännät paissettih marjapiiraita. Još päiväni paisto – pyörittih piirileikkilöissä, laulettih ta kylvettih Ala-Latvajärvie. A još šato vettä – keräyvyttih šuureh taloh, laulettih ta tanššittih myöhäh šuaten.
Tänä vuotenaki Arhippa Perttusen šiätijön ta karjalaisen kulttuurin Viena-šeuran ošallistujat käytih Latvajärven kyläššä vanhan perintehen muisson kunnivokši. 14. elokuuta puitto vuosišatojen takaperin šiih tultih huomuavaiset ihmiset, jotta juhlie Enšimmäisen Spuassun alkuo ta kunnivoittua šuuren runonlaulajan muistuo.
Meijän pruasniekkua kaunisti Karjalan kanšojen ruuvvat -valokuvanäyttely, kumpani luajittih nerokkahat valokuvuajat Ilja ta Marija Timinit Karel’skaja kuhn’a i Točka -projektin rajoissa.
Paikalliset eläjät Igor’ Kirejev ta Aleksandr Rengvist valmissettih tilua pruasniekakši. Äijän voimie vuati heinänniitto, kumpani anto mahollisuon viettyä ekskursijon kylyä myöten.
Pruasniekka mäni šielukkahašti. Vierahat juotih čäijyö, laulettih, muissettih männyttä ta kerrottih šuunnitelmista tulijiksi tapuamisiksi.
