Ol’ga Dubitskaja
Priäžän pengerel
Livvi
New written Livvic
Pyhänpiän, 9. sulakuudu, Priäžän kylän joudoaijan da luomisruavon keskukses kuului karjalan pagin, sie oli Pengerel-spektaklin enzi-ildu.
Pengerel-ozutelman kirjuttajannu on priäžäläine kirjuttai da runoniekku Aleksandr Saveljev. Se on enzimäine Aleksandr Saveljevan ozutelmu.
Pengerel-spektaklis ozutetah erästy karjalastu kyliä, kus jogahizel oli oma talovus, ga silminnägyvis kai hävii. Enzimäi salbavui škola, sit kluubu da sen jälles laukku.
Kyläh jiädih elämäh Klava-buabo da kaksi mužikkua – Miikul da F’odor. Rahvas tullah kyläh vaiku kezäkse. Kyläläzien vastavundukohtu on Klavabuaban koin penger. Pengerel taratetah kuulumizii – mužikat da akat paistah elaijas, poliitiekas, omas karjalan kieles. Paginal ollah oma tervehys, Ven’an da kogo muailman uudizet.
Täs spektaklis kai probliemat on ozutettu juumoran kauti. Tämänmostu elaigua eläy jogahine Karjalan kylä sendäh, ku probliemat ollah yhtenjyttyzet kaikkiel – ei ole ruadopaikkua, oman piän elättämizekse rahvahal pidäy kerätä muarjua. Kyläläzil ei ole valdua omis kylis, meččiä kuatah, mečästykseh da kalastukseh pidäy olla luba, ku myönnet omassah kerättyy muarjua libo gribua – maksa verot.
– Kaikkiedah spektaklis on kymmene akt’ourua – kolme naistu, kolme brihaččustu da nelli miesty. Kai net ollah karjalazet: ken Priäžäs, ken Vieljärves, ken Kolatsellälpäi. Ruavahat rahvas paistah karjalakse perehis, brihačut opastutah karjalan libo suomen kieldy školas, sanou ozutelman kirjuttai Aleksandr Saveljev.
Daniil Muhorin sanou, häi on hyväs mieles, ku on mahto yhtyö spektaklih:
– Minun rouli ei ole suuri, ga yksikai hyvä, kaččomattah sih, ku spektaklis minä pagizen ven’akse, minä ozutan brihaččustu, kudai tuli kyläh kezäkse. Ozuttua piäroulii en tahto, ku pidäy panna mustoh äijy sanua. Olen hyväs mieles, ku sie ruavahat rahvas paistah karjalakse.
– Enzimästy kerdua myö kerävyimmö 1. ligakuudu, tahtoimmo luadie Huikkua pajuo, karjalaine -spektakli. Ga sit kyzyimmö Aleksandr Jakovlevičua kirjuttua uuzi ozutelmu. Minul pidi äijän ruadua ozuttelijoinke, harjoittelin heijänke akt’ouruneruo, sanou Aleksandr Pšennikov, Pengerelspektaklin ohjuaju.
Kaččomah spetaklii tuli äijy rahvastu Priäžäs, Vieljärves da Pyhärvespäi.
– Tuliekse aigua tahtommo ozuttua tämä spektakli Vieljärves, Jessoilas, Nuožarves, sit Anuksen da Kalevalan piirilöis, jatkau mies.
Sit niilöil, ket ei kačottu spektaklii mennyt nedälil, on mahto kaččuo sidä myöhembi.
Dubitskaya, Olga
На пряжинской завалинке
Russian
В воскресенье, 9 апреля, в Пряжинском центре досуга и творчества звучала карельская речь, там состоялась премьера спектакля "На завалинке".
Автором пьесы "На завалинке" является пряжинский поэт и писатель Александр Савельев. Это первая пьеса Александра Савельева.
В спектакле "На завалинке" действие происходит в одной карельской деревне, где у каждого было своё хозяйство, но на глазах всё пропало. Сначала закрылась школа, затем клуб и после этого магазин.
В деревне остались жить баба Клава и два мужика – Миикул и Фёдор. Народ приезжает в деревню только на лето. Местом встречи деревенских жителей является завалинка у дома бабы Клавы. На завалинке рассказывают новости – мужики и бабы беседуют о жизни, политике, о родном карельском языке. Темами для разговоров являются собственное здоровье, новости России и всего мира.
В этом спектакле все проблемы показаны через юмор. Подобную этой жизнь живёт каждая карельская деревня потому, что проблемы везде одинаковые – нет рабочих мест, для того, чтобы как-то прокормить себя, людям надо собирать ягоды. У деревенских жителей нет власти в своих деревнях, лес вырубают, на охоту и рыбалку должно быть разрешение, если удастся продать собранные ягоды или грибы – плати налоги.
– Всего в спектакле принимает участие десять актёров – три женщины, три мальчика и четверо мужчин. Все они карелы: кто из Ведлозера, кто из Колатсельги. Взрослые люди говорят по-карельски в семьях, мальчики учат карельский или финский языки в школе, говорит автор пьесы Александр Савельев.
Даниил Мухорин говорит, что он очень рад, что появилась возможность принять участие в спектакле:
– Моя роль небольшая, но всё равно хорошо, не смотря на то, что в спектакле я говорю по-русски, я играю мальчика, который приехал в деревню на лето. Играть в главной рели не хочу, потому что нужно учить много текста. Я очень доволен, что в спектакле взрослые говорят на карельском языке.
– Первый раз мы собирались 1 октября, хотели поставить спектакль "Спой песню, карел". Но потом попросили Александра Яковлевича написать новую пьесу. Мне пришлось много работать с актёрами, занимались с ними актёрским мастерством, говорит Александр Пшенников, режиссёр спектакля "На завалинке".
Посмотреть спектакль приехало много народу из Пряжи, Ведлозера и Святозера.
– В будущем хотим показать этот спектакль в Ведлозере, Эссойле, Крошнозере, затем в Олонецком и Калевальском районах, продолжает мужчина.
У тех, кто не смог посмотреть спектакль на прошлой неделе, будет возможность посмотреть его позже.