Texts
Return to list | edit | delete | Create a new | Statistics | ? Help
Aleksandra Lesonen. Mitä järvet meilä kerrotah?
Aleksandra Lesonen
Mitä järvet meilä kerrotah?
Karelian Proper
New written karelian
Petroskoin , Piiterin
ta Moskovan luonnonšuojelujärještöjen opaštajat ta ruatajat tietomiehien joholla tutkittih paikallisie järvijä Järventutkijien talvikoulun aikana .
Järvien tutkimini eli limnologija on tieto , kumpani tutkiu järvien ta šuolattomien vesistöjen fiisisie , himisie ta biologisie ominaisukšie .
– Myö elämmä järvien ta jokien muašša , ta on tärkietä ymmärtyä mitein luonto toimiu , mitä elävie organismija vesistöissä eläy ya mitein järvet toimitah eri vuuvvenaikoina , totesi pohjosen vesiproplemojen instituutin laboratorijan johtaja Anastasija Sidorova .
Koulun ohjelma
Koulun enšimmäiseštä päiväštä alkuan kuuntelijat šyvennyttih aktiiviseh toimintah : tutkimušharjottelu oli Kontokkijärven rannalla , kumpasen šuvi - ta itärannalla šijottuu Koštamukšen kaupunki .
Koulun ohjelmua šuunniteltih viettyä järven jiän pinnalla , ka šiän takie ruavot šiirrettih rannalla .Koulun spesialistit ta ošallistujat valittih vejen mallija , pohjalla olijie kerroštumie , kačottih muvan , mineralisoinnin ta toisien ominaisukšien muutokšie šekä piettih hidrofisisie tutkimukšie .Iltasin ruato jatku laboratorijoissa , missä tietomiehet tutkittih otteita .
Koulun ruavon aikana šen ošallistujat ammatillisešti opaššuttih ottamah vesiotteita ta helpošti löytämäh Koštamukšen vesistöistä šuatuja šelkärankattomie .Tutkijat kašvatettih muutoma pešäkeh šemmosie olentoja , kumpasie ilman mikroskoppie et niä ta ilman mikrobiologijan tietuo et tunnissa .Lisäkši koulun ošallistujat tutuššuttih Koštamukšen luonnonšuojelualovehen toimintah , oltih opašretkellä vierailukeškukšešša ta käveltih ekologista polkuo myöten .
Järventutkijien talvikoulun viimesenä päivänä šen ošanottajat esitettih omien tutkimukšien ta projektien tulokšie .
Luvento vesistöistä
Opaššušohjelman lopušša oli vietetty luvento kaupunkilaisie varoin .Šielä kerrottih Karjalan vesiympäristön erikoisukšista , erityisešti Onegajärveštä .Kaikki halukkahat tiijuššettih , mimmosie olentoja šiinä on eniten , mit järven ošat ollah toisie likautetummat – šemmosie ollah Petroskoin , Kontupohjan ta Karhumäjen viereššä olijat alovehet , kumpasien likauttumini on ihmisien toiminnan aiheuttama .Kontupohjan lahti on Onegajärven likautetuimpie paperitehtahan 90 vuuvven toiminnan takie .
Tietomiehet niise kerrottih , kuin kašvit autetah ymmärtyä vesistön puhtahutta .Još veješšä kašvau šaraheinä tahi vesikuuši , ni še on puhaš , a još kašvau lumpehie , ni vesi on likani .Luvennošša šaneltih ilmaštošta ta šen muutokšešta lämpimämmäkši , mi tapahtuu jo muutoma kymmenen vuotta .Viime vuosina šitä voipi šelväšti huomata meilä Karjalašša .Vuuvven keškimmäini lämpötila kašvo parilla aštehella , lisäyty šatehien miärä , jiä rupesi šulamah jo kevätkuušša .Onegajärvellä avonaisen vejen aika tuli kuukauven pitemmäkši .Šen lisäkši alovehen ilmašton lämpenömini muutti talvija lämpimiksi šekä lisäsi šulašäitä ta jokien talvisie tulvie .
Vaikuttauko ilmašton lämpenömini ihmisih ?Varmašti vaikuttau .Šen jälkijä tulou pahoiksi .Ka kuiteski tietomiehet toivotah , jotta uušissa oloissa luonto , olennot ta ihmiset opaššutah elämäh muuttunuošša muailmašša ta jatetah elämyä meijän muapallolla .A još ei , ni ruvetah ajattelomah šiirrošta toiseh planeettah .Šuan vuuvven jälkeh tämä ideja ei liene kuullu mahottomalta .
Mitä järvet meilä kerrotah?
Karelian Proper
New written karelian