VepKar :: Texts

Texts

Return to list | edit | delete | Create a new | Statistics | ? Help

Sidorkin, Valerii. Rintaman liäkärien muissokši

Sidorkin, Valerii

Rintaman liäkärien muissokši

Karelian Proper
New written karelian
Šuuren Isänmuallisen šovan vuosina šotilašliäkärilöillä oli yhtä vuarallini ta vaikie työ kuin Ruškien armeijan upšeeriloilla ta šotilahilla. Vuarallisin työ oli rintaman etulinjalla ta partisanijoukoissa.
Karjalan kova ilmašto, ušiet šuot, mečät, järvet ta jovet oltih liäkärilöillä šuurena vaikeukšena. Kuitenki hyö keššettih kaikkija käršimykšie yhtä lujašti kuin šotilahat ta partisanit.
Pulikka- ta širpalehhuavojen lisäkši liäkärit jouvuttih parentamah kylmätykšie ta pitkäaikasie viluššukšie talvella. Heijän piätehtävänä oli mahollisimman ruttoh myöššyttyä huavotettuja ta läsiytynyitä šotilahie ta upšeerija. Karjalan rintaman liäkärit onnissuttih.
Tilašton mukah verrattuna kaikkih muih rintamih meijän rintamalla oli enemmän šotilahie, ket parettih ta myöššyttih taistelukentällä. Jykeijen huavojen tapahukšešša liäkärit evakoitih šemmosie šotilahie rintaman šelkämän šairaloih.
Näyttelyššä esillä on arhiivaasiepaperija, valokuvie, tietotauluja, liäketiijollisie instrumenttija ta šotaelämän esinehie. Ne kerrotah šotilašliäkärien urhollisešta ta uhrimieliseštä ruavošta.
Niin yksi tietotaulu kertou Ramentsi-rautatieašeman lähellä Aitalampi-järven rannalla šijottunuošta šuurešta 1088. šotilaššairalašta. 1960-luvulla eččijät löyvettih niistä paikoista 1200 huavoih kuolluon šotilahan hauta. Kohta šen jälkeh šotilahien jiännökšet juhlallisešti hauvattih uuvveštah.
Ečintätöijen aikana vellešhauta joka vuosi täyty. Ajan mittah šiih ilmešty šuuri muistomerkki niissä paikoissa kuolluijen šotilahien šukunimineh.
Kešällä 2018 šen jälkeh kun AitalampiRamentsi: unohtumatoin liäkintäpataljona -muistovartijon aikana löyvettih ta uuvveštah hauvattih jiännökšet vielä 3342 šotilahalta, še muistomerkki uuvvissettih.
Toini tietotaulu kertou Petrovo-Jamin kylän lähellä Uikujärven rannalla šijottunuon 2122. šotilaššairalan tragisešta kohtalošta. 12. tuiskukuuta 1942 šiih piäsi šuomelaini tuhotyöjoukko leitenantin Hopkasen joholla ta kokonah hävitti šairalan šekä kaikki ruatajat ta huavotetut. Šurullisen tapahtuman muissokši šiih ašetettih muistomerkki.
Toiset näyttelytaulut on omissettu tunnettujen petroskoilaisien liäkärien toiminnalla Karjalan rintamalla. Heijän luvušša on Mihail Isserson, Aleksandr Višnevskii, Vasilii Baranov, Aleksandr Nikol’skii, Abram ta Konstantin Gutkinit.
Näyttelyn piäesinehinä ollah mallikuklaset, kumpaset näytetäh, kuin talvella apuhoitaja kulettau huavotettuo šotilašta venehellä. Šamoin esillä on ennallisettu šotilaššairalojen interjeri.
Näyttelymaterialit on otettu Karjalan tašavallan kanšallisen musejon, Kanšallisen arhiivan, Venäjän federatijon puoluššušministerijön šota- ta liäketietomusejon, Petroskoin valtijoyliopiston farmakologijan musejon ta šotaistorijan St’ag-klubin varaštoloista šekä keryäjiltä Valerii Lazarevilta ta Ellina Sivejevalta.
Karjalan rintaman liäkärit-näyttely on auki kävijillä 15. kešäkuuta šuaten.