Леммы

Вернуться к списку | удалить | редактировать

kiändiä

язык: карельский: ливвиковское наречие

часть речи: глагол

фонетические варианты: kiändyä (Сямозерский); keendee (Тулмозерский); keendyä (Тулмозерский); keändeä (Ведлозерский); käändää (Видлицкий); kiätä (Кондушский)

фразеологизмы
kiändiä mukkii - кувыркаться через голову (букв. гнуть кувырки через голову)
Диктор
Мичурова Надежда Викторовна
1985 г.р.
место рождения: Олонец, Олонецкий р-н, Республика Карелия

1 значение

  • русский: поворачивать, повернуть, сворачивать, свернуть

перевод

вепсский: käta

карельский: людиковское наречие: kiändydä; kiändäi; kiätä

карельский: собственно карельское наречие: kiendie; kiändiä; kiändyä; kiänii; kiäntyä; köändöä

диалекты употребления: Неккульский, Сямозерский

Примеры (359)

лучший отличный хороший плохой

1. A ku ken andanou sinuu oigiele korvale, kiännä hänele toine korvu, 40 i ku ken tahtonou suvvon kauti ottua sinul paijan, anna hänele piällyssobagi.
Но кто ударит тебя в правую щеку твою, обрати к нему и другую; и кто захочет судиться с тобою и взять у тебя рубашку, отдай ему и верхнюю одежду. (Jevangelii Matfein mugah (5: 38-48). Suvaikkua teijän vihaniekkoi)
2. Keitetäh libo havvotah päčis kuaššu maijos da suurimas, ken mih on rakas – brossu-, mannoidu libo ozransuurimas, havvottuu pudruo pannah čupukale da kiännetäh kolmečuppuzekse.
Варят или тушат в печке кашу на молоке, кто какую любит пшённую, манную или ячневую, распаренную кашу кладут на блин и сворачивают треугольником. (Riihi raudaine palau, kägöi piäl kiändelehes)
3. Konzu kiännettih silmät hukaspäi brihaččuh, sanottih:
– Kačo nagroimmo, riäzitimmö "mužikkaine huavozes"!

Когда переводили глаза с волка на охотника, говорили:
— А вот дразнили: "Мужичок в мешочке"!
(Päiväzen aittu. 12)
4. Hilku ruttozeh kiändi kološat järilleh, vai valgiet tukat läikyttih päivypastos.
Хильда быстренько развернулась и побежала, только белые волосы блестели на солнце. (Poluudittu syväin)
5. Nygöi tuaste kiännämmö aižat Viidanale, sendäh gu 25 vuvves paikannimistöntutkimus on äijäl siirdynyh edehpäi da kylän nimele löydyi uuzi sellitys.
Теперь повернём оглобли в Виданы, поскольку за 25 лет исследование топонимии сильно продвинулось вперёд и названиям деревень найдётся новое толкование. (Viidan: uuzi sellitys vahnale nimele)

2 значение

  • русский: переворачивать, перевернуть

Примеры (354)

лучший отличный хороший плохой

1. Happoloi pastetah yhtes puoles, sendäh gu tahtas on ylen notkei, kiändiä ei sua.
Кислопряженцы выпекают с одной стороны, поскольку тесто очень жидкое, переворачивать их нельзя. (Riihi raudaine palau, kägöi piäl kiändelehes)
2. Brihačču tarkah kačoi joga sivuu, välis hoikil sormuizil vedeli bumuagua myöte, sit kiändi toizen sivun.
Мальчик внимательно рассматривал каждую страницу, иногда тонкими пальчиками проводил по бумаге, затем переворачивал страницу. (Oma – vieras)
3. Mama meidy opasti kävelemäh, pagizemah, elostamah, ruadamah, labjal muadu kiändämäh.
Мама нас научила ходить, разговаривать, играть, работать, лопатой землю переворачивать. (Mama meidy opasti)
4. Nenne smuuttupäivät oli, tata turkin muurin kiändäy, pertih tulou, sit lapsii meidy sie karkottelou, varaittau...
Эти дни ряженых были, папа тулуп перевернёт наизнанку, домой зайдёт, потом детей нас там пугает, стращает... (Тata oli ylen šuutkas mies)
5. Runoilii käytti ihan toven ilmekkähii livvin sanoi dai ielleh omat kovat viäritändät jatkau vihaniekkoih päi, kudamil "pidäs Suomi suuri, rajois uuzis, varakas da vägey", da vie gu net "kai kiändäs vastumuuri muat dai manderehet polgis paganjallal".
Поэт использовал подлинные выразительные ливвиковские слова и дальше свои суровые обвинения продолжает в адрес врагов, которым "надо бы Финляндию большую, в новых границах, зажиточную и сильную", да ещё бы перевернуть наизнанку земли да истоптать леса поганой ногой". (Voinu da vihaniekat Brendojevan “Kadajikos”)

3 значение

  • русский: гнуть, согнуть, подгибать, подогнуть, подворачивать, подвернуть

Примеры (355)

лучший отличный хороший плохой

1. Sit opät’ pidäy nelličuppuzekse kiändiä.
Затем снова надо четырёхугольным завернуть. (Midä tuohes lait?)
2. Emäpuunnu oli sangei koivulaudu, kuduan yksi agju oli kiännetty kui rien jallas.
Килем служила толста берёзовая доска, один край которой был загнут как санный полоз . (Regikelil)
3. Počin tagasorkat häi venytti jatkokse, ezisorkat kiändi ristahes ryndähil.
Задние ноги свиньи он вытянул назад, передние ноги загнул крестом на груди. (Peša Ruočin paginoi. Mustu-pokoiniekku)
4. A mister Uoterlou sanoi: maksau vai kerdu runot kiändiä puolei, dai sidä jo et kohenda.
А мистер Уотерлоу заявил: стоит один раз согнуть стихи, и этого уже не исправить. (Miss Uoterloun mustot)
5. Kiännettih hiemuat, ruvettih luhtas eččimäh.
Засучили они рукава, стали в луже потерю искать. (Kavonnuh sana)

4 значение

  • русский: вертеть, вращать; приводить в движение

Примеры (351)

лучший отличный хороший плохой

1. Keppii kiändäjen ahtistakkua zakrutkua, kuni verenvuodo ei azetu.
Вращая палку, затяните жгут-закрутку до прекращения кровотечения. (Ristikanzan kaččomine da enzimäzen avun andamine ulgopuolizien verenvuodoloin aigua)
2. Üksi vualu suwrdu pal’l’ua kiändäw, toižet oldih piänembät.

Один вал приводил в движение большой молот, другие молоты были поменьше.
("Maliginan zavodu...")
3. Buaboit miehele menemäs-ven’ankielizen tekstan teatran johtai Vera Ivanova otti internetaspäi da kiändi livvikse. (Meneskendeltih Vieljärven buaboit miehele)
4. Kiändiä heil oli kuito parembi ven’an kielespäi, ei vienaspäi. (Meneskendeltih Vieljärven buaboit miehele)
5. A paimoi piän kiändi bokkahpäi i muah sülgi: "Oih, sinä höšt’ökul’ä, minä sinun kel’e en rubie ni maraimaheze, üksikai sinä minus püzü et!"
А пастух отвернул голову в сторону и сплюнул на землю: "Эх ты, замарашка (‘куль с навозом’), я с тобой и мараться не буду, всё равно тебе за мною не угнаться!". (Paimoi i vedehiene)

5 значение

  • русский: переводить, перевести (с языка на язык)

Примеры (358)

лучший отличный хороший плохой

1. Sit Ruočin vallanpidäjät kiännyttih Simo Vesimaan puoleh, ku häi kiändäs katehiizisan karjalakse.
Тогда шведские властители обратились к Симо Весимаа, чтобы он перевёл катехизис на карельский язык. (Ristilahten tora)
2. Zinaida Dubinina on niilöi kirjuttajii, ken kirjuttau lehteh kai: oučerkoi, omii mielii, uudizii, kerdomuksii da runoloi, suarnoi da ozutelmoi, ken kiändäy livvikse tundiettuloin kirjuttajien da runoilijoin tevoksii.
Зинаида Дубинина из тех писателей, кто пишет в газете все: очерки, свои мысли, новости, рассказы и стихи, сказки и сценки, кто переводит на ливвиковский язык произведения известных писателей и поэтов. (Omamualazet, Zinaida Dubinina. 1)
3. Karjalankielisty pajomaterjualua oli vähä, sendäh karjalan kielen opastai joudui iče kiändämäh ven’an kielespäi karjalan kielele runozii da pajozii.
Песенного материала было мало, поэтому учительница карельского языка вынуждена была сама переводить с русского на карельский стихи и песни. (Anukselaine karjalan kielen opastai)
4. Inehmine on kiändänyh karjalan kielele äijän muudugi kuulužua runuo da pajuo, ei vai lapsien.
Женщина перевела на карельский язык много известных стихов и песен, не только детских. (Anukselaine karjalan kielen opastai)
5. Ezikuvat ylen tarkasti on kiännetty ven’an kielele, ku joga lugii-karjalaine vois ellendiä kuvallizien virkehien merkičyksen.
Примеры очень подробно переведены на русский язык, чтобы каждый читатель-карел мог понять значение образного выражения. (Kunnivoijen Vieno Petrovna Fedotovan mustuo)

словоформы (148)

kiän|diä (-nän, -däy; -netäh; -di, -nettih)