Texts
Return to list | edit | delete | Create a new | Statistics | ? Help
Jelena Ruppijeva. Pedri – kuulužu kuningas
Jelena Ruppijeva
Pedri – kuulužu kuningas
Livvi
New written Livvic
Periodika-julguamos nägi
päivänvalgien kniigu , kuduah on kerätty runuo , suarnua da zuakkunua karjalan kielel tsuari PedriI :h nähte .Niilöin yhtehkeriäjänny on filolougien kandiduattu Valentina Mironova .
Tänävuon Karjalas on pietty äijy piduo tsuari Pedri I :n 350-vuozipäiväkse .On luajittu konferensieloi da ozutteluloi , piästetty ilmah kniigua .Oman vuitin sih ruadoh on pandu karjalazetgi .Kezän lopul Periodika-julguamos Kanzallizen da alovehellizen poliitiekan ministerstvan kannatuksel nägi päivänvalgien Pedri – kuulužu kuningas -kniigu , kuduah on kerätty runuo , suarnua da zuakkunua Pedri I :h nähte karjalan kielel .Niilöin yhtehkeriäjänny on filolougien kandiduattu , Kielen , literatuuran da histourien instituutan vahnin tiedoruadai Valentina Mironova .
– Tahtoimmo ozuttua , ku Pedri I :n nimi oli tuttu karjalazile . Konzu kaksikymmen vuottu tagaperin rubein tutkimah suvikarjalazii eeppizii pajoloi , tiijustin , ku karjalazet pajatettih runoloi tsuari Pedri I :s .Net oldih mielenkiinittäjät da kerras painuttih mieleh .Erikseh rubein tutkimah niilöi jo konzu otimmos kniigan luajindah .Luvin kai runot , suarnat da zuakkunat Pedri I :s da kai tutkimukset , kudamat koskietah tädä tiemua .Täh ainehistoh olen kiinnostunnuh jo kniigua luadijes , sellittäy uvven kniigan luajindua Valentina Mironova .
RUNUO , SUARNUA DA ZUAKKUNUA
Pedri – kuulužu kuningas -kniigah , paiči sen luadij an algusanoi da tarkua tutkimustu tiemas , kuuluu kolme piäozua .Enzimäzes suau lugie Karjalan piirilöin mugah juattuloi histouriellizii runoloi , toizes – suarnoi da kolmandes – zuakkunoi kuulužas tsuaris .
Äijät nämmis runolois , suarnois da zuakkunois oli painettu Suomes karjalan kielel Suomen kanzan vahnat runot -kogomukseh da meil karjalan da ven’an kielel Viktor Jevsejevan Karjal-suomelaine rahvahan eepossu -kniigah da Karjalan eeppizet pajot -kogomukseh .Toizii runoloi , suarnoi da zuakkunoi kniigan luadii Valentina Mironova on löydänyh Karjalan Tiedokeskuksen Tiedoarhiivas , net ollah enzimästy kerdua nähty päivänvalgien .Kai tämä materjualu oli kerätty silloi , konzu runoloin pajatanduperindö oli vie elävänny .
– Pahakse mielekse tänäpäi runoloi tsuari Pedri I :s ei pajateta , eigo suarnoi da zuakkunoi sanella . Niilöin pajatandu da sanelendu unohtui vuozien 1960 aigah , konzu rubei sambumah eeppizien pajoloin da suarnoin sanelenduperindö , sellittäy Valentina Mironova .– Pidäy sanuo , ku runoloi Pedri I :s enimyölleh pajatettih suven da Luadogan-rannikon karjalazet , pohjazes on kirjutettu vähä runuo , ga niidy on . Suarnoi da zuakkunoi saneltih vaiku liygiläzet .Suarnat ylen äijäl koskietahes ven’alazih suarnoih , tutkijat ollah sidä mieldy , ku niilöin juondehet oli laihinoittu ven’alazis suarnois .Nämmis suarnois tunduugi karjalazien suarnoin vaikutus .Suarnan sanelijat nerokkahasti yhtistettih mollembii perindölöi .Zuakkunoi rahvahas kirjutettih vähän , tänäpäi myö tiijämmö vai liygiläzis kirjutettuloi zuakkunoi .
KAKSIKIELIZET TEKSTAT DA ERILUADUZET JUONDEHET
Uvves kniigas joga runon , suarnan da zuakkunan rinnale on annettu sen ven’ankieline kiännös .Karjalan Tiedokeskuksen Tiedoarhiivas löyttylöi da Suomen kanzat vahnat runot -kniigan tekstoi Valentina Mironova on kiändänyh iče .
– Runoloi oli jygei kiändiä , puaksuh niilöis oli moizii sanoi , kudualoi harvah käytämmö paginas , eigo sanakniigois lövvy pättävii vastavuksii niilöil . Oli äijy voinuterminiä da laivoih kuulujua sanua .Suarnoi oli jo äijiä kebjiembi kiändiä , ku niilöin kieli ei ole moine vaigei , jatkau paginua Valentina Mironova .Runoloin , suarnoin da zuakkunoin juondehet ollah eriluaduzet .Runolois suau lugie Viiburin valloitandas .Suarnois tsuari Pedri I arbuau erinomazii arbaituksii : kui vil’l’u kazvau , mindäh mužikal on pardu mustu da piä harmai , kuspäi starikal on hebo da kirves .On suarnua , kudualois piähenginny ollah tsuari da pappi libo tsuari da sluužbaspäi tulluh saldattu .
PEDRI I :N AIGU KUVIS
Uvves kniigas on äij y pättäviä kuvua .Niilöin piirustajannu on Lidija Žukova .Taidoilii on lugenuh kai tekstat da kiinnostunnuh niilöin syväindöh .
– Omis kuvis Lidija Žukova maltoi ozuttua sillozen tsuari Pedri I :n aijan , hos runoloin da suarnoin tekstat ei suorah kuvasteta sen aij an histouriellizii tapahtumii , kiittäy taidoilijua Valentina Mironova . Pedri – kuulužu kuningas -kniigu ei ole myödävänny , sidä jagau Kanzallizen da alovehellizen poliitiekan ministerstvu .
Pedri – kuulužu kuningas
Livvi
New written Livvic