Тексты
Вернуться к списку
| редактировать | удалить | Создать новый
| Статистика
| ? Помощь
Nadežda Vasiljeva.
Tietyä ta muistua
Источник:
Oma mua. № 28, 2026, с. 5
Nadežda Vasiljeva
Tietyä ta muistua
карельский: собственно карельское наречие
Новописьменный севернокарельский
Kohta Vuokkiniemi – Latvajärvi -autotien 20. kilometrillä ilmeštyy muistomerkki Karjalan rintaman partisaniloilla.
Muistomerkki simvolisoiččou meijän ukkojen ta tuattojen urošruatoja Šuuren Isänmuallisen šovan vuosina.
Šemmosen muistomerkin luatimisen ideja on šyntyn Venehjärven kylän eläjällä Aleksandr Lesosella. Hiän on elän šiinä monta vuotta, ta nyt šäilyttäy pienen karjalaisen kylän perintehie, tapoja ta istorijua.
Šuuren Isänmuallisen šovan aihe on tosi tärkie Aleksandr Lesosen elämäššä. Hänen tuatto, Venehjärveššä šyntynyt Aleksandr Ivanovič Lesonen oli Haikol’an kyläššä šijattunuon Ruškie partisani -joukon rohkie tiijuštelija. Vuuvvešta 1941 hiän rupesi puoluštamah šynnynmuata. Aleksandr Ivanovič liitty erikoishävittäjäpataljonah, kumpani šuoritti urhollisie šotatoimija vihollislinjojen takana.
Yheššä omien muanmiehien Matti Pirhosen, Mikko Melentjevin, Ivan Hotejevin, Stepan Mitrofanovin, Mikko Nikutjevin ta toisien kera hiän šuoritti monipäiväsie retkijä vihollislinjojen tuakše, rikko šuomelaisie šotilaškuntie, otti vankiksi vihollisupšeerija. Kaikki partisanit moittimattomašti tiijettih šuomen kieltä ta oikein hyvin tiijettih aloveh, mi anto heilä viettyä šujuvie šotatoimija. Tärkeimpänä oli še, jotta hyö tykättih omua šynnynmuata, oltih luotettavat šillä.
Monet kalevalalaiset partisanit šuatih omista anšijoista korkeita valtijopalkintoja. Aleksandr Ivanovič Lesonen šai Ruškien taistelulipun kunnivomerkin.
Vuuvven 1941 7. šyyškuuta tiijuštelijajoukko Aleksandr Lesosen joholla likvitoičči kuorma-auton, missä oli kolme šuomelaista upšeerie ta yhekšän šotilašta. Upšeerien luvušša oli Šuomen poliisin eččijä Toivo Einari Mäensuu. Oli šuatu tärkeitä asiepaperija, muun muašša 3. armeijakorpussin miäräykšie, ušeita kyšelyprotokolija. Erähän retken aikana Aleksandr Lesosen joukko järješti peittopaikan Vuokkiniemi – Lietmajärvi-tien 20. kilometrillä ta otti vankiksi korkievirkasen šuomelaisen upšeerin.
– Upšeerin kyšelyn aikana tuli šelväkši, jotta vihollisen šuunnitelmien mukah juuri šen upšeerin piti hallita Uhtuota šen valtuamisen jälkeh. Mikänä ei onnistun, meijän tuatot ei šallittu. Hyö luotettavašti ta rehellisešti puoluššettih omua muata.
Šiih paikkah, missä 85 vuotta takaperin partisanit-tiijuštelijat järješšettih peittopaikka Aleksandr Lesonen ta hänen šamanmieliset Jekaterina Harčenko ta Igor’ Kirejev, ašetetah muistomerkki Karjalan rintaman partisaniloilla. Hyö iče šuoritetah valmissuštöitä. Muistomerkin projekti on jo valmissettu.
– Toivomma, jotta kaikki onnistuu aikanah, ta šykyšyllä ašetamma muistomerkin. Še on simvolista, šentäh kun šyyškuušša juhlitah Karjalan vapauttamista šakšalais-šuomelaisista miehittäjistä. Još emmä kerkie, rupiemma vuottamah oraškuuta. Ka mie tiijän, jotta meijän meininki toteutuu. Olemma šovan veteranien lapšet ta punukat. Šaima tietyä šiitä alkulähteistä. Ken vielä ruatau šitä? Šankarien muisson ikuistamini on taival meijän lapšien ta punukkojen tulovaisuoh. Heijän pitäy tietyä pelottavien vuosien urhollista istorijua ta muistua šitä.