Тексты
Вернуться к списку
| редактировать | удалить | Создать новый
| Статистика
| ? Помощь
Пехконен Маргарита.
Tullikoirat vaššatah huumehien leviemistä
Источник:
Oma mua. № 28, 2026, с. 7
Пехконен Маргарита
Tullikoirat vaššatah huumehien leviemistä
карельский: собственно карельское наречие
Новописьменный севернокарельский
Tämän vuuvven enšimmäisellä vuosinellännekšellä karjalaiset tullikoirat on löyvetty vähän yli viisi kiluo huumeh- ta psihotroppisie ainehie.
Kulujan vuuvven enšimmäisellä vuosinellännekšellä karjalaiset tullikoirat löyvettih huumeh- ta psihotroppisie ainehie 38 kertua. Ne on löyvetty vähän yli viisi kiluo huumehie.
– Tämän vuuvven enšimmäisellä vuosinellännekšellä löytöjen miärä on ollun šama kuin viime vuuvven vaštuajana aikana, Karjalan tullin kinologiošaston piällikkö Roman Fedotov kertou.
Fedotovin mukah tavallisešti huumehie löyvetäh yhteistyöššä Karjalan lajinvalvontaviranomasien kera.
Huumehien lisäkši koirat ošatah eččie ašeita, räjähyšainehie, tupakkie ta rahua.
– Meilä on koirie, kumpaset erikoissutah vain huumehien ečintäh. On koirie, kumpaset ečitäh šekä huumehainehie jotta tupakkie. Šemmosie koirie on viisi. Yksi koira eččiy huumehie ta rahua. Vielä yhtä koirua käytetäh ašeijen ta räjähyšainehien ečinnäššä, Fedotov luvettelou.
Lisäkši Karjalan tullin kinologit koirineh käyväh työmatoilla Pskovissa, Piiterissä ta Leningradin alovehella.
– Viime vuotena karjalaiset asientuntijat käytih 10 työmatalla. Karjalaiset koirat löyvettih šilloin huumehie, tupakkie, rahua ta äšen ašeita. Kiellettyjä ainehie ta esinehie ne pal’l’aššettih 22 kertua. Še on hyvä tuloš, Fedotov arvošti.
Karjalan tullissa ruatau 17 kinologie. Heitä auttau 15 koirua.
– Kaikki koirat pietäh koissa koko elämäh aikana. Kinologi kouluttau koirua pentuijäštä alkuan ta äšen työurah jälkeh koira eläy omistajah kera.
Tullikoiran työura keštäy keškimiärin kahekšan vuotta.
– Ikä ei ole tärkein asie koiran uran pivukšen kannalta. Komiisi tarkaštau vuosittain eläimen työn tulokšie. Šamoin tervehyštarkaššuš on pakollista. Još koira on terveh ta tuou hyvie työtulokšie, še voipi jatkua tullikoirana ijäštä riippumatta, Fedotov šelittäy.
Esimerkkinä on Karjalan tullin kinologiošašton piällikön koira Zara, kumpani on täh aikah Karjalan tullin vanhin.
– Še on jo yli 10-vuotini eli ihmisvuosina noin 70-vuotini. Ijäštä huolimatta Zara näyttäy hyvie työtulokšie. Uran aikana še pal’l’ašti huumehie yli 300 kertua. Še löysi yhteh 41,5 kiluo huumehta psikotroppisie ainehie. Kerran še löysi 18,5 kiluo amfetamiinie, kinologi kertou.
Zara on rovultah labradorinnoutaja, ka ečinnäššä Karjalan tullin kinologija autetah erirotuset koirat.
– Ošaštošša on 13 labradorinnoutajua, yksi venäjänspanieli ta yksi karkiekarvani šakšanšeisoja. Šakšanpaimenkoirie meilä ei ole, šentäh kun monet ihmiset varatah näitä koirie. Labradorit ollah ulkonävöltäh yštävällisie, Fedotov šelittäy.
– Lisäkši labradorinnoutajan nenä on šakšanpaimenkoiran nenyä herkempi. Šakšanpaimenkoiralla on noin 190 000 hajureseptorišoluo nelijöšenttie kohti. Labradorinnoutajalla niitä on noin 240 000 nelijöšenttie kohti, hiän jatkau.
Täh aikah Karjalan tullie varoin koulutetah lisyä koirie. Arvelujen mukah tämän vuuvven loppuh šuaten kinologiošašton joka asientuntija ruatau koiran parissa.
– Kakši koirua on nyt koulutukšešša. Palvelukšeh šopiu koira, kumpasen ikä vaihtelou 9 kuukauvešta 2,5 vuoteh. Koiran koulutuš keštäy 2,5–3 kuukautta, kinologi šanou.
Venäjällä on kolme keškušta, kumpasešša koulutetah tullikoirie. Ne šijotutah Moskovašša, Samaran alovehella ta Adigejašša.
Opaštumini kinologiksi on mahollista Karjalaššaki.
– Petroskoin yliopistošša on kotieläinopin opaššušlinja, kumpasen opaštujat šuahah muun muašša koiranasientuntijan ammatti, Fedotov kertou.
Jotta piäššä tällä opaššušlinjalla ilmottajan pitäy šuorittua venäjän kielen ta biologijan šekä himijan tahi matematiikan tuntkinnot. Opaššuš keštäy 4,5 vuotta.
Kinologijan opaššušlinja on niise Sortavalan opistošša.
– Linjalla voipi ilmottautuo peruškoulun jälkeh. Ilmottajan on šuoritettava testi, kumpaseh kuuluu 25 kinologijan peruštehie koškijua kyšymyštä. Tentti keštäy 45 minuuttie, opisto tiijotti kotišivuillah.
Tänä opaššušvuotena linjalla on 25 ilmaista paikkua. Vielä viisi ihmistä voipi opaštuo makšušta. Opaššuš keštäy kakši vuotta ta 10 kuukautta.