Тексты
Вернуться к списку
| редактировать | удалить | Создать новый
| Статистика
| ? Помощь
Nadežda Vasiljeva.
Kantele kuulu kiven luona
Источник:
Oma mua. 2026. 02.09 (№ 34). С. 5
Nadežda Vasiljeva
Kantele kuulu kiven luona
карельский: собственно карельское наречие
Новописьменный севернокарельский
Elokuun 14. päivänä vietettih kakši šuurta tapahtumua – pruasniekka šeiččemen Makovein käršijän, heijän Solomonija-muamon ta Jeleazar- opaštajan kunnivokši šekä Enšimmäini Spuassu.
Pyhien Makovein päivä vietettih niise vanhašša Vuonnisen runokyläššä. Nellätoista vuotta takaperin ennallissetušša Pyhien Makovein časoun’ašša, kumpani šijottuu kylän istorijallisešša Jyrkilän Termä -paikašša, Kalevalan pos’olkan Petrun ta Puavilan kirikön piäpappi ijerei Jevgenii Korenev vietti juhlamalitun ta pyhitti vaštakerättyö mettä. A šeuruavana päivänä Vuonnini otti vaštah vierahie omah perintehelliseh Marja-Makovei-pruasniekkah, kummaista pietäh šielä jo yli 30 vuotta.
Jyrkilän Termä on luonnonkaunis istorijallini paikka ei ainuoštah Vuonnisešša, vain koko Vienan Karjalašša. Aikoinah šielä šeiso tunnetun runonlaulajan Ontrei Malisen talo. Häneltä šuomelaini folkloristi Elias Lönnrot kirjutti monta runuo ta erityisešti Šammošta kertojie runoja, kumpaset liityttih eeppiseh Kalevala-runoelmah. Nyt še paikka muanittelou kylän ušeita vierahie ta šiitä avauvutah kaunehimmat maisemat. Juuri šielä joka elokuušša mänöy šielukaš, mukava ta kirkaš Marja-Makovei-pruasniekka.
Jyrkilän Termä kaunistuu vuuvvešta vuoteh. Muuttamini ei mäne niin ruttoh, ka töitä šuoritetah kylän yhteiskunnallisen ičehallitukšen Nadežda-alovehen yritykšien anšijošta. Vuonnisen kylän kulttuuri-istorijallisen keškukšen kunnoštamini -projektin rajoissa korjattih tiet, rakennettih lautani polku časoun’ašta rantah, ašetettih tietotaulu, viittehet, skammit ta laiturit, min anšijošta ehätyš Teppananniemen Vuassilan kiveh šuaten tuli mukavammakši.
Elokuun 15. päivänä Jyrkilän Termällä Vuonnisen eläjät ta vierahat pyörittih kanšanpiirileikkilöissä, a samovuaračäijy mussikka- ta malinapiiraijen kera yhisti kaikkija šuurešša šopusašša stolašša.
Kaikilla halukkahilla piettih ekskursijo Teppananniemeh Vuassilan kiven luokše. Rahvaš lähettih šiih venehellä Kylänšalmešta poikki yheššä kyläššä šyntynyön Anna Nikandrovan kera. Vuassilan kivi on Vienan Karjalan kaikilla runonlaulajilla omissettu muistomerkki. Anna kerto mielenkiintosen jutun:
– Vuotena 1883 Elias Lönnrot tapasi Vuonnisen Jyrkilän Termällä Ontrei Malisen kera ta piäsi Kylänšalmen vaštarannalla toisen tunnetun runonlaulajan, Vuassila Kieleväisen luokše. Hänen taloššah Lönnrot kirjutti monta juttuo Väinämöiseštä to toisista mifologisista henkilöistä, kumpasie ennein hiän ei tunten. Juuri šielä Vuassila Kieleväisen kera tapuamisen jälkeh Elias Lönnrotilla šynty meininki kerätä karjalaisien runoja yhteh eeppiseh Kalevala-runoelmah. Muistomerkki Vienan Karjalan runonlaulajilla ilmešty vuotena 1995 šiih paikkah, missä eli Vuassila Kieleväinen. Šuomelaini kuvanveštäjä Martti Aiha porasi šuureh vulkaniseh kiveh pyöreitä šyväntöjä, mih pani šinisie lasilevyjä. Kaikkieh niitä on 280.
Tänä vuotena Vuassilan kiven luona kuuluttih kantelen iänet. Kantelisti ta Karjalan anšijoitunut kulttuurialan ruataja Jurii Gladišev omalla viisikielisellä kantelella esitti karjalaisie šävelie. Hänen šoitin on valmissettu Ontrei Malisen kantelen tarkan kopijon mukah. Jurii Aleksandrovič kerto keräytynyillä, mitein ilmešty hänen kannel.
– Istorija Elias Lönnrotin ta Ontrei Malisen legendarisešta tapuamisešta vuotena 1833 kuvuau Ontrein kannelta viijen vaškikielen kera. Še oli valmissettu alahuata hakatušta kokonaisešta puupalašta ta paino noin 900 grammua. 22 vuuvven piäštä omistajan kuoloman jälkeh kannel myötih Aksel’ Boreniuksella 40 kopeikan hintah. Nyt še šäilyy Šuomen kanšallisešša musejošša. Noin 15 vuotta takaperin šoittimešta valmissettih kakši tarkkua kopijuo. Yksi kopijo jäi Šuomeh, a toini lahjotettih Kalevalan kantelistiloilla.
Nyt še kantele kuuluu ta antau hyvyä mieltä kaččojilla ta kuuntelijilla. Še niise kuulu 15. elokuuta Vuonnisešša Vuassilan kiven luona Marja-Makovei-pruasniekkana myöššyttyän šen ošallistujie männeisyöh ta lahjottuan tulovaisuon toivoja.
