Тексты
Вернуться к списку
| редактировать | удалить | Создать новый
| Статистика
| ? Помощь
Uljana Maksimova (Tikkanen).
Kieli on ovi kanšan kulttuurih
Источник:
Oma mua. 2026. 23.09 (№ 37 (1827)). С. 3
Uljana Maksimova (Tikkanen)
Kieli on ovi kanšan kulttuurih
карельский: собственно карельское наречие
Новописьменный севернокарельский
Musejon aappini-näyttely avattih Kalevalan Etnokulttuuri-keškukšešša. KALEVALATALO:n tila oli valittu enšimmäisekši paikakši Karjalan kanšallisen musejon uutta näyttelyö varoin.
Venäjän kanšojen kielien päivänä Kalevalašša piettih Musejon aappini -projektin šamannimisen näyttelyn juhlalliset avajaiset.
Kurkissa ikkunah ta kuule
Enšimmäisen opaš-retken piti projektin johtaja Sofja Nikitina. Tutuštumah "Musejon aappiseh" tultih Kalevalan koulun opaštujat, pos’olkan eläjät, kumpaset šäilytetäh omua kieltä ta ollah kiinnoštunuita karjalaisešta kulttuurista.
- Meijän näyttelyššä halusima näyttyä kakši teemua: kielen roolie kulttuurih tuttavuštumisen aikana ta nykyaikana elävänä olijua karjalan kieltä. Musejon vieraš kun tulou näyttelyh puitto piäšöy kyläh ta šielä hiän voipi kurkissella ikkunoih ta kuunnella kylän eläjien pakinoja. Ikkunoja, kumpasih voipi kurkistua ta kumpasista läpi karjalan kieltä kuuluu on nellä ta ne on omissettu karjalan kielen livvin, lyydin, vienan ta tverin murtehilla, šelittäy projektin johtaja Sofja Nikitina.
Näyttelyn vieraš tiijuštau karjalan kielen istorijašta, nykyseštä tilantehešta, murtehien erikoisukšista ta lisäkši tarkistau omie tietoja karjalan kieleštä. Kuunnellen "kylän eläjien" pakinoja ihmini tiijuštau mimmoselta kieli kuuloštau. Pakinat oli nauhotettu kaikilla murtehilla ta teemoiksi valittu tosi pakinat tavallisien karjalaisien elämäštä: miehet kalaššukšešta, naiset kaikista hommista čäijyn juonnin aikana, nuoret neiččyset prihoista.
Lippahašta lötyy kallehimpua
Viimesen ikkunan jälkeh piäšet jo pirtin šiämeh ta šuat nähä mitä kallehinta on täššä talošša. Kaikkie kallehimpua šäilytettih lippahissa. Näyttelyššä lippahissa on musejo esinehien kopijot, niijen nimet on kirjutettu venäjäkši ta karjalakši. Monet löyvetäh täštä kokomukšešta uušie šanoja ta uušie tietoja karjalaisien muinasešta perintehelliseštä elämäntavašta. Tietoja lippahissa niise on omissettu karjalan kirjakielen kehityškaušiloilla.
- Vielä lippahissa on kirjasie, kumpasie voipi työntyä meijän projektih. Jokahini voipi kirjuttua kakši kirjaista: toiseh kirjaseh pitäy kirjuttua miellyttävä šana ta toiseh šanoja kumpasie rikehen käytetäh elämäššä. Meilä himottais, jotta näyttelyh käytäis vanhemmat lapšien kera ta yheššä šuahah äijän mukavie tietoja, lisäsi Sofja.
Vielä yksi tärkie näyttelyn oša on leikkijä: kuutijopelijä, kumpasien avulla šuau kerätä 155 šanuo karjalan kielellä ta stolapeli, kummaista voipi pelata yksinki.
Näyttelyn järještäjät koroššetah, kuin tärkie on tiijuštua uutta tietuo kävijiltä, kellä karjalan kieli on muamon kieli šekä nähä, kuin heijän muistih tullah karjalankieliset šanat tahi kuin nuorilla vierahilla šyntyy kiinnoššušta karjalan kieleh.
Kalevalan jälkeh näyttely tuuvvah Petroskoih, missä šitä avatah šajekuušša, šen jälkeh pimiekuušša "Musejon aappini" esitetäh Aunukšešša.
