Тексты
Вернуться к списку
| редактировать | удалить | Создать новый
| Статистика
| ? Помощь
Пехконен Маргарита.
Iäniopaš upottau Kalevalah ta kyläelämäh
Источник:
Oma mua. 2026. 23.09 (№ 37 (1827)). С. 4
Пехконен Маргарита
Iäniopaš upottau Kalevalah ta kyläelämäh
карельский: собственно карельское наречие
Новописьменный севернокарельский
Koštamukšen musejo on luatimašša iäniopašta, kumpani tuttavuššuttau karjalaiseh kulttuurih ta perintehih. Opaš luajitah Pohjolan hyvyš - rahašton rahotukšella.
Tänä šykšynä Koštamukšen kaupunkinmusejošša kävijät šuahah mahollisuš tutuštuo karjalaiseh kulttuurih ta perintehih uuvven iänioppahan avulla.
– Pakina ei ole tavallisešta iänioppahašta, vain iäninäytelmäštä ili kuunnelmašta, kumpani upottau meijän vierahie Kalevala-runoelman muailmah, Koštamukšen kaupunkinmusejon johtaja Julija Novik kertou.
Lisäkši še näyttäy Kalevalan henkilyö, Louhi-akkua, uuvvešta näkökulmašta.
– Iäninäytelmäššä hiän esiintyy karjalaisena naisena, kumpani eläy karuissa oloissa, ta kojin šuojelijana, kumpani huolehtiu pereheh hyvinvoinnista, Novik šanou.
Kuunnelmašta tulou immersiivini. Opaššetun retken aikana musejošša kävijien pitäy šuorittua tehtävie, kumpaset viijäh heitä Vienan Karjalan 1800-luvun alun tunnelmah.
– Jotta yleisö piäsis čukeltamah männeisyön tunnelmah kuunnelmašša käytetäh erilaisie iänieffektijä kuin esimerkiksi latelautojen n’arinua, tuulen ulvontua ta tulen pračkehta. Iänissykšissä kuulou niise karjalan kieltä, Novik kertou.
Koštamukšen eläjie kučutah mukah projektih. Hyö ošallissutah iäninäytelmän tallennukšeh.
– Ošana projektie järješšämmä pakinatyöpajoja. Ne ollah avonaisie kaikilla halukkahilla. Lisäkši järješšämmä koittelu-esiintymisie, kumpasissa ečitäh iäninäyttelijie. Koštamušlaiset ollah tervehtulleita koittelu-esiintymisih. Töitä riittäy šekä miehillä ta naisilla jotta lapšillaki. Kučumma mukah niise karjalua pakasijie, musejon johtaja šanou.
Iäninäytelmyä tallennetah ošana Kalevalan iänet -projektie, kumpani toteutetah Pohjolan hyvyš -rahašton tuvella.
Opašta käytetäh kaupunkinmusejon näyttelyššä nimeltä Louhi-akan koti.
– Enšin halusima luajentua Louhi-akan koti -projektie. Kuitenki piättimä tuuvva šiih mitänih uutta. Näin šynty ideja kuunnelmašta, Koštamukšen matkailuneuvontakeškukšen asientuntija Sergei Sorokin kommentoičči 64 parallel -lehellä.
Louhi-akan koti -projekti toteutettih Koštamukšen musejošša tänä vuotena. Projektin aikana uuvvissettih Karjalaini talo -näyttely, kumpani kerto vienankarjalaisien elämäntavašta. Šamoin Louhi-akan koti -projektin aikana eläytettih Into Konrad Inhan ottamie valokuvie. Ne esitelläh näyttelyššä kuvaštamalla projektori loilla šeinäh.
– Kuvat matitah karjalaisen talon ikkunoja. Valokuvien animatijošta tulou oša Vienan Karjalan kulttuurih čukeltumista, Louhi-akan koti -projektin kurattori Marija Men’šikova kerto Karjalan Šanomilla tämän vuuvven oraškuušša.
Uuvvissettu näyttely avautu 12. šyyškuuta. Iäniopaš toivotah ottua käyttöh šajekuušša.
Terveh, Vuokkiniemi. Terveh, Koštamuš
Muutoma vuosi takaperin Koštamukšešša luajittih epätavallini iäniopaššuš, kumpasen avulla turistit ta paikalliseläjät voijah tutuštuo Koštamukšen ta šen lähialovehen istorijah ta kulttuurih.
– Terveh, Koštamuš -iäniopaššuš on ollun šuatavilla yli kolme vuotta. Täh aikah šiihen on ošallistun yli 1 500 ihmistä. Ošallistujien joukošša oli šekä turistija jotta paikallisie eläjie, kumpaset nähtih omua kotišeutuo uuvvešta näkökulmašta, iäniopaššušta luatinuon Koštamukšen Sreda-kulttuurikehityškeškukšen johtaja Jelena Hmelevskaja kertou.
Pakina ei ole tavallisešta kävelyštä kuulokkehet korvilla. Še on interaktiivini: iänioppahan käyttäjä tutuštuu kaupunkin istorijah ta kulttuurih pelimuuv vošša eri tunto- ili ymmärryškanavien kautti.
Hmelevskajan mukah iäni opaššuš on šuanun positiivista arvošteluo, mi yllytti luatijie vielä yhen iäniopaššukšen luatimiseh.
– Olemma luatin iäniopaššukšen, kumpani tuttavuššuttau Vuokkiniemeh. Še tuou hyötyö turistiloilla ta paikallisilla eläjillä. Opaššukšen luatimisen aikana pakauttelima 15 paikallista eläjyä. Šiitä tulou heijän elämäh hronikka, Hmelevskaja šanou.
Vuokkiniemen kävelykierroš iänioppahan kera keštäy noin 1,5 tuntie.
