Тексты
Вернуться к списку
| редактировать | удалить | Создать новый
| Статистика
| ? Помощь
Valentina Libertsova.
Oldanehgo tytit vai ristittyöt
Источник:
Oma mua. 2026. 30.09 (№ 38 (1828)). С. 3
Valentina Libertsova
Oldanehgo tytit vai ristittyöt
карельский: ливвиковское наречие
Новописьменный ливвиковский
Anuksenlinnas avattih Zinaida Kolesnikovan Tyttilöin kodi.
Kotkatjärvespäi Anukseh
Iččeh sanoi myö, Zinaida Ivanovna Kolesnikova azuu tyttilöi jo viizikymmen vuottu. Ezitteli niidy päivykodilois, kirjastolois, školis, Anuksen kanzallizes muzeis, ližäopastuskeskukses, hieruloin pruazniekois. Jälgimäzet kolme vuottu naine eli Kotkatjärves, kus avai oman pienen Tyttilöin muzein päivykoin huonuksih. Tiettäväine pienen kylän školan opastujat ehtitiih ei yhty kerdua kävvä sinne ekskursieloile da ruadopajoih, kuunneltih, kižattih, azuttih yhtes emändänke erähii elättilöi da tyttilöi. Ajeltih toičigi joukot toizis kylis da linnoispäi, ga harvah. Ilmai opastajii da kazvattajii, vahnembii ristittyzii ei olluh vouse, ga heile sežo olis midä sanottavua da ozutettavua. Da vie liženi eksponuattua, Zinaida Ivanovna ei istu ruavottah nikonzu, luadi äijän uuttu tyttijoukkuo. Sit hänel rodih himo luadie suurembat tilat Anukses, gu enämbät rahvas nähtäs hänen kummallizet da hengellizet tevokset.
Avajazet oldih pihal, sentäh gu ugodih räšköttäi päivypastopäivy. Tervehtimäh tuldih Petroskoispäi Uuzi opastundu -fondah kuulujat Galina Stepanova da Ol’ga Žigalova, kuduat jo monii vuozii ollah yhtes ruavos, da Anuksen Lapsusaijan navigatorat -liikkehen ohjujat, kuduat ylen äijäl ihastuttih, ku nygöi meijän piirin školien ruadajil roih suuri abu kazvatandudielolois. Kodikkahas ilmas kuului čomua pajuo, runuo, jouhikol soitandua, net oldih tävvet kiitossanua omale kaunehele Karjalan muale da neroniekale Zinaida Kolesnikovale, kudai mostu čomuttu ližiäy meijän elaigah. A sit iče neroniekku mielenkiinnittäjil čomil sanoil da hengellizel iänel kerdoi omih tevoksih nähte, kuunnelta hänen sanondoi oli muga hyvä, ga ei himoitannuh gu loppevuttas.
Oman muan da kaunehliteratuuran suvaičus
Pikkarazes ezihuonukses vastatah kaksi suurdu pl’uššikondiedu samvuaru keskes, ennevahnallizet čuasut, muzein nimi, Kiitoskirjazet seinäl, gu tulluzil matkustajil ei olis atkal jaksuakseh da vois varustuo astumah suureh zualah, kudai on täyzi kaikenjyttysty tuttavua da tundemattomua kuvua. Zinaida Ivanovna kuččuu kaččomah nelliä ozutteluu: "Oldanehgo tytit vai ristittyöt", "Kirjuttajat da heijän piähenget", "Minul vuvvet kazvetah", oman muan suvaičenduteemale omistettu. Ga minun mielii myö, kai net nimet pätäh kaikkih tevoksih. Voibi sanuo, naine čomendau kirjutuksii, vai ei piirustuksil, a tyttilöil, kuduat yhtistäy jokkoloih. Neroniekku on varmu, gu kaunehliteratuuru dai lapsien yhtyndy luvendah da opastundah algavutah folklouras. Sithäi enzimäzekse tuttavuttau suarnoih, kudamii ennevahnas saneltih lapsile, yhteltiedy pajatettih bajutus- da toizii pajoloi. Moine pertine kätkyön, lippahan, kuožalin, obrazoin, lapsen da emändänke on muga čopakosti kerätty, ga voibi kodvan seizuo da kaččuo vehkehii. Rinnal sijoituttih Jemel’a havvinke, lendelii laivu, "Kalevalan" runoloin pajattajat dai piähenget. Elias Lönnrot, sanakse, istuu puul, nuori, karjalazis ruutih, kniigu käzis. Jo Tilles Annan yhten suarnan kuvat ollah seinäl da Zinaida Ivanovna toivottau ielleh vie midägi azuo sen nygyaigazen suarnuniekanke yhtes.
Tyttilöinluadii pidäy starinoi kaikis tärgevimänny kazvatandukeinonnu, ku net ollah kiini oman muan histourieh. Tugarin-mavon voittajat bohatterit da Sadko-pajattai, kudai valloitti vien ual eläjän tsuarin, ollah rinnai Pavel Bažovan starinoin hengienke. Sidä Ven’an kirjuttajua naine kunnivoiččou suures kirjutanduruavos, ruadajien tazon nostandas da čomis luonnon da ristittyzien kuvis.
Omaluaduzet urokat
Zinaida Ivanovna hyvin tiedäy da suvaiččou klassiekkua da lapsien kaunehliteratuurua. Puškin, Nekrasov, Turgenev, Dostojevskii, Gočnarov, Tolstoi, Čehov, Jeršov, Maršak, Barto, Gaidar, Lagin, Ekz’uperi – liennengo maininnuh kai kirjuttajat, kudamih nähte Zinaida Ivanovna voibi pidiä tävven urokan omaluaduzien mielien da sellityksienke. Naine puaksuh sijoittau tekstan palazii paginah, tässäh mustau opastetun alguškolas Isakovskoin Višn’a-runon dai toizii, sydämellizesti lugou da sellittäy kuvii.
Oppi tyttilöin muasteri kai elävyttiä tuttavan Rešetnikovan Myöstin kaksikko -kuvan! Dai ylen kummakkahasti se vuidii!
Hänen tytit kai ollah ihan gu tovellizet ristittyöt, joga kuulužu ristikanzu da kaunehliteratuuran hengi voibi tunnustua! On vie suuri joukko ristittyzii, kudamat hänen käzis muututtih tyttilöikse, Al’bert Einštein min maksau! Jogahizes Zinaida Ivanovna tiedäy ylen äijän mieldykiinnittäjiä faktua, jogahisty tävvel sydämel kunnivoiččou! Gu etto lienne mittustugi kirjutustu omal aijal lugenuh, rinnal löydyy QR-koodu, kudai avvuttau löydiä tekstan. Ga sanotahhäi, parembi kerdu nähtä, migu äijän kerdua kuulta – čökähtiättökseh Zinaida Kolesnikovan Tyttilöin kodih Anukses olles libo siiriči ajajes – se ei ole loitton suures dorogas. Dai tulgua piädykauti! Vai varustakkua enämbi aigua, gu suas kuunnelta emändiä dai ičel tarkah kaččuo eriluaduzii tevoksii!
