Тексты
Вернуться к списку
| редактировать | удалить | Создать новый
| Статистика
| ? Помощь
Nadežda Vasiljeva.
Pitkä taival omua kotie kohti
Источник:
Oma mua. 2026. 07.10 (№ 39 (1829)). С. 3
Nadežda Vasiljeva
Pitkä taival omua kotie kohti
карельский: собственно карельское наречие
Новописьменный севернокарельский
Šyyškuušša Karjalašša vietettih šakšalais-šuomelaisista vallottajista vapauttamisen 82. vuosijuhla. Kalevalašša merkkipäivällä omissetut tilaisuot mäntih aijemmin – 19. šyyškuuta. Tämä on piirin vapauttamisen päivä.
Ainut naini luvettelošša
Šovan enšimmäisistä päivistä šyyškuuh 1944 šuaten rajavartijat, 54. ampumadivisijonan šotilahat ta partisanit rohkiešti pietettih vihollisen ahissušta Uhtuon šuunnalla. Hyö ei annettu mahollisutta rikkuo puoluššušta ta vallottua Kirovskaja (Okt’abr’skaja) -rautatietä.
Šuat šotilahat kuavuttih puoluštuas’s’a Kalevalan piirie. Vain Kalevalan Divizionnoje-kalmismuah on hauvattu noin tuhat Ruškien armeijan šotilašta. Joka vuosi še šotapokosta ottau vaštah tuatonmuan tuntomattomien puoluštajien jiännökšie, kumpasie noššetah ečintäjoukkojen ošallistujat.
Tänä šyyškuuna Divizionnoje-kalmismualla uuvveštah hauvattih neuvošliittolaisien šotilahien jiännökšie. Unohettu rintama Kalevala – Dzeržinsk -ečintäjoukon johtajat Aleksei Dikarev ta Mihail Kontkanen yheššä Jurii Mellärin kera tarkkah tutkittih arhiiva-ainehistuo ta löyvettih mainintoja 54. ampumadivisijonan šotilaššairalan hauvoista. Ryhmä tutki ušiet arhiivadokumentit ta olopaikkatiijot: šotilaššairala löyvettih šyväštä mečäštä.
Kešällä eččijät alettih noštua jiännökšie. Vaikeukšena oli še, jotta arhiivatietoloissa oli nimiluvettelo 142 šotilahašta, ka ei ollun hautojen kuavakuvua. Ryhmä joutu ruatamah oman kokemukšen ta intuitijon mukah. Hyö šanotah, jotta Jumala ta anhelit kuultih heijän pyyntöjä.
– Enšimmäisen kaivaukšen aikana löysimä šotilahan Apuhoitajapalvelun muasteri -merkin kera. Nimiluvettelon mukah še oli naini. Šiinä hiän oli ainut. Ei ollun vaikie verrata kaikkie ta piättyä, jotta še oli apuhoitajapalvelun tarkaštaja, liäketiijollisen palvelun šotavanhin Antonina Vasiljevna Iljina. Naini šynty Leningradin alovehen Batetskin piirin Kočino-kyläššä. Myöhemmin eččijät löyvettih Antonina Iljinan etähisie šukulaisie, kumpaset piätettih hauvata hänet Kalevalan Divizionnoje-kalmismuah, kerto Aleksei Dikarev.
Šankarin rauha kotimuašša
Rajavartijošotajoukkojen leitenantin F’odor Pavlovin kohtalo niise kiinittäy mieltä. Eččijät noššettih hänet muašta ta miärättih nimi.
F’odor Ivanovič šynty Nižnii Novgorodin Liskovon piirin Malinovka-kyläššä. Liskovon šotakomissariatti kučču hänet Ruškieh Armeijah vuotena 1938. Vanhempi leitenantti, joukkovehen komentaja ta rajavartija puolušti Kalevalan muata ta kuatu 8. elokuuta 1943. Hänellä oli vähän yli 30 vuotta.
Pitkien vuosikymmenien aikana pereh ei tietän hänen tarkkua hautaušpaikkuah. Šankarin punukka Nina Hruškova kerto, jotta lapšena hiän kyšy ämmöltä, missä oli ukko, ta hiän vaštasi, jotta ukko on šovašša.
– Konša miula šoitettih ta šanottih, jotta ukko oli löyvetty, mie en uškon. Tutkin kaikki dokumentit ta šotilaššairalan kirjutukšet – kaikki oli šamanmoini. Piättimä hauvata ukon šynnynmualla, Malinovka-kyläh. Eččijät kuletettih hautauurna kotimuah. Kiitän heitä. Hautaušseremonija mäni šuurella kunnivoitukšella, šaneli Nina Hruškova.
Šamoin eččijät annettih Nina Hruškovan perehellä leitenantin esinehet: vyön lappa, šotamiehentakin nappi ta muistomerkin taulu, kumpasen anšijošta miärättih šankarin nimi.
Tänä kešänä ečintäjoukkojen ošallistujat noššettih muašta noin 12 šotilašta. Kaikki paičči F’odor Palvlovie hauvattih Kalevalah. Yli šata kuatunutta šotilašta on vielä hauvottuna mečäššä šotilaššairalan hautaušpaikalla. Kaikki šankarit varmašti noššetah Kalevalan muašta ta uuvveštah hauvatah šuurella kunnivolla ta malittuloilla. Joka kuatunut šotilaš löytäy oman ikuhisen rauhan, jälkeläisien muisson ta mainehen.
