Тексты
Вернуться к списку
| редактировать | удалить | Создать новый
| Статистика
| ? Помощь
Uljana Maksimova (Tikkanen).
Vuokkiniemen Čärkkä on kylän šytän
Источник:
Oma mua. 2026. 14.10 (№ 40 (1830)). С. 5
Uljana Maksimova (Tikkanen)
Vuokkiniemen Čärkkä on kylän šytän
карельский: собственно карельское наречие
Новописьменный севернокарельский
Tänä vuotena Vuokkiniemen Čärkällä ilmešty vielä yksi näyttöpaikka. Kolme venehtä ašetettih katokšen alla, ta viereh pissytettih venehistä ta runokylista kertojat tietotaulut.
Čärkkä on tärkie paikka kyläššä
Vuokkiniemen kyläššä on šemmoni paikka, kummaista ei šua jättyä humijotta. Še on Čärkkä-nimini hiekkaharja, kumpani on monen kilometrin pitkä itäštä länteh ta kumpani jakau Vuokkiniemen kylyä kahteh ošah. Čärkkä on kašvan kaunehella havumečällä, rahvaš kävelläh tiälä ta poimitah marjua. Muutoma vuosikymmenen takaperin Čärkkä oli pruasniekkapaikkana kaikilla kyläläisillä, kun šielä šeiso kulttuuritalo.
– Čärkällä oli kulttuuritalo ta še rakennettih iče rahvaš. Ennein kun televiisorija ei ollun, kaikin käytih kulttuuritaloh, šielä kinuo näytettih. Još issuinpaikkoja ei riittän, ni ihmiset koista tuotih omie stuulie. A kun talo tuli vanhakši še ričittih ta mitänä muuta ei rakennettu, muistelou Vuokkiniemen kylän yksi vanhimmista eläjistä Roza Petrovna Karhu.
Čärkkä on nyt tärkie vierailupaikka turistiloilla. Jotta Čärkällä tulis miellyttävämmin olomah, Vuokkiniemen eläjät šekä eri paikoista tulluot volont’orit annetah Čärkällä uutta elämyä. Enšin oli pietty šuuri šiivouš ta korjattu pois rakennušroškie ta vičikkyö, oli ašetettu tietotauluja, myöhemmin Čärkällä löysi oman paikan kivini kannel, a nyt on esillä kolme venehtä, niijen yllä rakennettu katoš šekä pantu venehillä omissetut tietotaulut.
– Rupesima kunnoštamah tätä paikkua vielä vuotena 2021, muistelou Čärkkä – Vuokkiniemen šytän -projektin johtaja Julija Filippova. – Šilloin myö koululaisien kera piättimä korjata pois roškua ta puhistua tätä tyhjyä paikkua. Šilloin meitä kannatti Severstal’-yhtijö ta šen johtaja Maksim Vorobjov iče tuli auttamah. Koštamukšen kaupunkipiirin piämieš Sergei Novgorodov niise tuli. Kaikki, mitä jäi vanhašta klubista, oli hauvattu šuureh hautah. Šuuren šiivoukšen jälkeh oli ašetettu tietotauluja, skammija, kantelen kivini muistomerkki. Nykysen projektin tarkotukšena on näyttyä kaikilla, jotta karjalaisilla veneh on tärkein kulkuvälineh, kun hyö ollah kalaštajat ta Vuokkiniemen kylän istorijaki alko kalaštajan majašta. Rahvaš tarvittih venehtä jotta šuaha šyömistä – kalua, ta jotta kulkie toisih paikkoih vesičči. Šentäh venehtä voipi šanuo Vuokkiniemen simvoliksi.
Veneh karjalaisien elämäššä
Čärkällä ašetettujen venehien ikä on jo eletty, ei enyä mäne niillä kalalla tahi marjoja poimimah. Perintehellisešti venehie jätettih järvien rannoilla lahomah. Šamua kohtaluo pitäis olla näilläki venehillä, ka niitä varoin oli löyvetty vielä yksi tehtävä – näyttyä ihmisillä mit ošat ollah venehissä ta kuin venehie luajittih.
– Tiälä on enšimmäini miun luatima veneh. Še on šoutuveneh, kumpasen mie rakennin 20 vuotta takaperin. Toisen venehen ikä on 18 vuotta ta kolmaš veneh on toisen muasterin luatima, en tiijä kuin vanha še on. Kaikki venehet piti korjata: panna uuvvet lauvat, hankovičät. Šoutuvenehellä on kakši n’okkua, še on luajittu kuušešta. Veneh on lyhyömpi, kuin perintehellini veneh, šillä on vuarallista männä Kuitilla, vain kotirannalla hyvällä šiällä, muitein še on pienempie järvijä varoin tehty, kerto venehmuasteri Aleksandr Lesonen.
Venehien luatimisen taito on vielä käytöššä. Voipi männä rannalla ta nähä kuin nämä venehet šeisotah al’umiinivenehien rinnalla. Ka venehien muasterija jäi vain eryäš, a ennein melkein joka pereheššä mieš šai luatie ičellä veneh. Muisto muasteriloista šäilyy kyläläisien šytämissä ta pereharhiivoissa.
– Muissan lapšuošta, jotta pappa aina luati venehie rannašša. Kun vain kevät tuli hiän on jo šielä venehie luatimašša. A kun pensijällä piäši, ni hiän aina luati näitä venehie ta opaštujie hänelläki ilmešty. Kyläläiset šanottih, jotta hänen luatimat venehet oltih kevyömmät, eikä keikuttu vejellä. Šanottih, jotta hiän oli taiteilija ta paraš venehien muasteri kyläššä, kertou tuatoštah Vera Matero.
Veneh on ollun karjalaisien jokapäiväseššä elämäššä ta šamoin folklorissaki. Juonie, kumpaset liitytäh venehih on Kalevala-runoelmašša, lauluissa, starinoissa ta lapšien runoloissa. Täštä teemašta, šamoin kuin ni Veneh karjalaisien elämäššä- ta Vienan Karjalan runonlaulukylät - teemoista on kerrottu uušissa tietotauluissa venäjäkši ta karjalakši.
Čärkkä – Vuokkiniemen šytän -projektin juhlallini lopputilaisuš piettih 11. šajekuuta. Projekti on toteutettu Pohjosen hyvyš -fondin Alovehien luova ruato -granttikilpailun rajoissa Severstal’-yhtijön kannatukšella.
