Тексты
Вернуться к списку
| редактировать | удалить | Создать новый
| Статистика
| ? Помощь
Valentina Libertsova.
Alguperät on pädevät nygözeh aigah
Источник:
Oma mua. 2026. 21.10 (№ 41 (1831)). С. 2
Valentina Libertsova
Alguperät on pädevät nygözeh aigah
карельский: ливвиковское наречие
Новописьменный ливвиковский
15.–16. ligakuudu Anuksen kanzallizes muzeis piettih kolmandet Grigorii Prilukinan luvendot-2026 "Alguperäh kiändymine: kul’tuuran perindöt nygyaigazen ristikanzan elaijas".
Täl kerdua kodialovehentiedäjien konferentsieh yhtyi 24 hengie. Kai aijallizet, mieldykiinittäjät tutkimukset oldih ylen tarkah varustetut da ozutettih oman muan suvaičustu. Tunduigi, gu perustettih luvendot livvinkarjalazien muzeis: yhtytiedy sellityksis libo ekruanal ilmestyttih karjalazet sanat da virkehet, dai paginat oldih meijän muan hieruloih, ristittyzih, vehkehih, elaigah nähte.
Nuorižon yhtymine oman kul’tuuran kannattamizeh
Anuksen kanzalline muzei pidäy Prilukinan luvendoloi paikallizen haldivon da Petroskoin Gumanitarizen parkan kannatuksel. Pidoh yhtynyzii tuli tervehtimäh Anuksen piirin piälikön sijahine, kul’tuuran, turizman, sportan da nuorižon poliitiekan ozaston piälikkö Natalja Gilojeva. A Petroskoispäi tuli ynnälline autoubussu studentua da opastajua, enimytteh omien projektoinke. Turizmubiznessah toizel kursal opastujat Jelizaveta Sudakova da Anton Romanov annettih nevvuo, kui parandua da azuo hyövyllizekse turizmu meijän Anuksen piiris. Dizainah opastui Sofija Čufir’ova da hänen opastai Jelena Kubli saneltih, kui azuttih kirjaimien fibula-kirjutusluavun (šriftan). Se vahnu fibula rodih konferensien merkinny, kuduan jogahine ozanottai sai mustokniigazen kandeh. Anuksespäi rodužin olii histouriekku Makar Viglijev saneli, kui hyö oman dovariššujoukonke azuttih Čupalohkon sähkömuzei. Yliopiston opastajat Irina Djačkova da Svetlana Korobeinikova ezitettih kižakeinoloi, kudamii voibi käyttiä kielih opastajes. Moizeh ruadoh nähte saneligi Nurmoilan kellozetTOS:an piälikkö Ol’ga Kekšojeva, sie lapset Anuksespäi huogavopäivin kerävytäh Nurmolitsa-hieruh, vastavutah vahnoin eläjienke, kuunnellah da kirjutetah mustelmii endizes elaijas, tutkitah kylän histouriedu.
On hyvä mieli, konzu nuoret tartutah nengozih ruadoloih, jatketah karjalazii perindölöi. Oldih vie nuorembatgi ozanottajat, kuduat tuttavuttih, opastuttih da ruvettih käyttämäh vahnoi perindöllizii naizien käziruadoloi: Evelina Ivanova Alavozen školaspäi kerdoi materjualoin čomendandua naboikan vuoh, Julija Skvortsova Mägrien školaspäi – poimittukirjoindehtu. Lapsii ylen äijäl kiitettih kiinostukses vahnoih perindölöih dai korgiel tazol azuttulois tutkinduruadolois. Abuu tyttözet suadih meijän piirin kuulužis neroniekois Tatjana Jušinas da Natalja Leontjevas.
Endizes aijas nygözeh
Alguperäs otettuloi da nygözel aijal käytettävii perindölöi ezitettih Petroskoin kanzallizen muzein tiedomiehet: Jekaterina Logvinenko kerdoi naizien venčoin luajindas, Trajektorija-fondan piämies Konstantin Petrov – lahonnuzien kirikkölöin da huonuksien kohendamizes, pappi Sem’on R’appijev – ristukävelendöih nähte. Kižimuzein vahnin tiedoruadai, filolougien kandiduattu Ol’ga Žarinova saneli vahnua naizien kezriändy-neruo, ozutti äijän eriluaduh čomendettuu kuožalii. Sanoi, ku nygöi perehis sidä neruo jo ei kannateta, sentäh gu nieglojat dai kudojat voijah ostua kaikenjyttysty langua laukas.
Perehien perindölöin säilytändäh niškoi paistih yliopiston filolougien studentu Ksenija Red’kina da Anuksen muzein tiedoruadai Svetlana Bel’anina.
Pivos ezitettih histourien tapahtumien tutkimuksii: Petroskoin kanzallizen muzein tiedomies Ženii Parf’onov kerdoi karjalazien partizuanoin tegolois, Anuksen kodialovehentiedäi Valentina Petraš saneli meijän lohkon karjalazen, tiijustelijan Zvezdin Anastasijan elaigua da urhoteguo.
Oma kieli – oma mieli
Hyväkse mielekse, kielien kannatukset sežo ei oldu unohtettu. Karjalan rahvahallizen arhiivan ozaston vahnin arhiivuruadai Jekaterina Jevsejeva saneli, kui 1980-1990-vuozil meni karjalan da vepsän kirjukielien luadimine da niilöin oigevustilan miäriämine. Sen vahnembat polvet mustetah: jygiettävy oli aigu vähäluguzil kanzoil!
Äijy oli ezitetty projektua karjalan da ven’an kielih nähte. Jelena Guseva saneli, kui yliopistos varustetah meijän Karjalan mual käytettylöin ven’an sanoin ozutteluu. Kanzallizes muzeis vaste vai avattih Muzein karjalan kielen aberi -ozuttelu, sih nähte saneli Sofja Nikitina. Anuksen muzein uuzi ekskursieloin vedäi, nuori neidine Ksenija Arefjeva jo varusti projektan, kuduan kauti ozutteluezinehet ruvetah "pagizemah livvikse" uuzien tehnolougieloin vuoh.
Loittozet gost’at
Suurdu kunnivuo suahah Karjalah loittuopai tulluot pagizijat. Tverin Karjalaspäi tulluh Lihoslavl’an Karjalan rahvahallizen kodialovehenmuzein piälikkö Jelena Romanova saneli, kui loittozel lohkol säilytetäh muamankieldy, kučui käymäh da kaččomah sidä omin silmin. Kaikil oli hyvä mieli nähtä Irina Romanovua, kudai oli meijän muzein piälikönny, konzu nelli vuottu tagaperin piettih enzimäzet da kahten vuvven peräs toizet Prilukinan luvendot. Nygöi Irina Vladimirovna ohjuau uzeidu Lugalinnas, häi saneli Tihvinan Jumaldoman obrazan histourieh nähte, kudai on sivottu meijän muahgi.
Pruazniekan ilot
Tämä vuozi Anuksen piiris on ilmoitettu Vladimir Brendojevan vuvvekse, sit Prilukinan luvendoloisgi sai kuulta sih nähte: "Lohkon geenii" – Vladimir Brendojev: Anuksen kodimuan erinomazen ičentunnon ellendämine toizien kanzoin runoilijoin tevoksien kiändämizen vuoh. Pivon enzipäivän lopus Svetlana Bel’ančikova pidi hyvän ekskursien Uinotuspajo poijale -ozutteluu myöte. Konferensien ozanottajat voidih kuunnelta Ilomielikandelehen joukon soitandua. A vie vačat kibiessäh nagrettih Nuoru-spektaklii kaččojes, kuduas sai kuulta kaunistu livvinkieldy muzein Eloksen ratas -teatran artistois. Vastavummo kahten vuvven peräs vuoronmugazes konferensies. A nygöi on annettu kaksi kuudu varustua omien tutkimusruadoloin käzikirjutukset.
