Тексты
Вернуться к списку
| редактировать | удалить | Создать новый
| Статистика
| ? Помощь
Anastasia Jevtušenko, Darja Hil’.
“Meiden vägi om ičesamoi!”
Источник:
Kodima. 2026. № 10 (403). С. 5
Anastasia Jevtušenko, Darja Hil’
“Meiden vägi om ičesamoi!”
вепсский
Младописьменный вепсский
8.-15. sügüz’kud Narjan-Maras mäni "Venäman igähižed vähäluguižed rahvahad. "Kundaližen diplomatijan škol" -ühthižvenälaižen openduzprogramman regionaline etap. Neche etapaha ühtni 21 mest erazvuiččiš Venäman regionoišpäi (Karjalaspäi, Piterin agjaspäi, Bur’atijaspäi da äjiš toižišpäi). Vepsän rahvast Narjan-Maras ezitiba Anastasia Jevtušenko Šoutjärvespäi da Sem’on Pozdn’akov Piterin agjaspäi.
Openduzprogramm todenzoittas ühtes igähižiden vähäluguižiden kundaližidenke organizacijoidenke. Se tehtas Venäman valdkundaližen rahvahidenkeskeižiden kosketusiden universitetan abul, a mugažo Venäman rahvahuziden azjoiden federaližen agentstvan da "Nornikel’"-kompanijan tugel.
– Nece om toine etap, miččen pätegend om antta ühtnikoile tarbhaižid tedoid rahvahiden oiktusiden kaičendan polhe, a mugažo opeta heid kosketamhas valdmehidenke – kut sijaližidenke, muga verazmaižidenke-ki, – kirjutab Anastasia ičeze VKontakte-lehtpolel.
Ezmäižel päiväl oli tundištoituz ühtnikoidenke, vastuz vanhoiden sebranikoidenke, a mugažo ekskursii Narjan-Marlidnadme.
Toižel päiväl ühtnikad diskutiruiba regionoiden igähižiden vähäluguižiden rahvahiden tuges, sen ližaks – tradicionaližen elonladun, radmahtoiden, kul’turan i kodikeliden kaičendas, a mugažo pedroidenpidätusen, etnografižen turizman da sijaližen biznesan kehitoitandas.
Koumanden päivän vastusil pagištihe küliden tehnologižes kehitoitandas, pertiden sauvondas, socialižes i tervhuz’tuges, mankävutoitandas, ümbrišton varjoičuses da tradicionaližen elomišton kehitoitandas.
SUR’ BIZNES DA VALDMEHIŠT ABUTABA RISTITUILE
Kaiken ližaks siloi mäni vastuz "Lukoil-Severneftegaz"-radišton pämehenke. Nece kompanii om lujas tärged Neneckijan avtonomižen ümbruzkundan täht, sikš ku paremboičeb ristituiden elod da pätab socialižid problemoid londusen varoiden kävutandan abul.
Školan ühtnikoil oli hüvä voimuz tedištada ut openduzalovehen polhe: heid tundištoittihe "NAO:n opendai" -programmanke da "Lukoilklass"-praktikanke.
– Ühesanden, kümnenden da üks’toštkümnenden klassoiden openikad opendaba süvemba matematikad da fizikad i kävuba kursile, miččil Permin politehnižen universitetan opendajad vaumištaba heid ühthižeks valdkundaližeks ekzamenaks. Sen ližaks openikad ajeleba ekskursijoile "Lukoil"-kompanijadme, i heil om voimuz olda sigä praktikal, – starinoičeb Anastasia.
Mugažo ühtnikoile starinoitihe erazvuiččiš tugiformiš rahvahiden täht: vällendusiš, tugirahoitadud lendandas lebusijoihe (oz. Soči-lidnaha voib leta 2000 rubl’as), radmatomiden pensiimehiden hambazprotezoiden tegemižes da äjiš toižiš. Neneckijas avtonomižes ümbruzkundas radab "Rusked čum" -projekt, miččen aigan anttas tervhuden holitust sirdändrahvahile.
SIJALIŽED TOMOTUSED – TÄRKTAD AZJAD
Nelländel päiväl "Kundaližen diplomatijan školan" openikad ajoiba Krasnoje-külähä, mitte om läz Narjan-Marad. Tundištoituzmatkan jäl’ghe ühtnikad kävuiba sijaližehe administracijaha, Kul’turpertihe da školha. Krasnoje-külän školas om tehtud čoma vointetabuden muzei "Pam’at’"-nimel. Vodel 2022 se tegihe parahimaks "Bez sroka davnosti"-muzeifestivalil. Ühtes patriotiženke "Poisk"-klubanke muzejan radnikad ühtneba ecindoperacijoihe. Sen ližaks ühtnikad oleskeliba "Temboiko"-radonmahtoiden pertiš, kus radab Lilia Martinovna Taibarei – hän mahtab ombelta rahvahaližid sädoid tradicionaližiden tehnologijoiden mödhe.
Ehtal mäni vastuz kul’turdepartamentan radnikoidenke. Ühtnikoile starinoitihe Narjan-Maran "Mastaruden školas", kus kaikutte sijaline eläi voib ombelta ičeleze rahvahaližen sädon, Neneckijan avtonomižen ümbruzkundan kollektivoiš, erazvuiččiš projektoiš, festivališ, muzejiš da kirjištoiš. Kino-ohjandai Aleksei Savenkov eziti "Pedroiden urohontegon tropaižidme" – siš starinoitas Suren Kodiman voinan aigan pedrajamiden batal’jonoiš.
Videnz’ päiv zavodihe etnografižes muzejas, kus ühtnikoiden täht oli vaumištadud melentartuine ekskursii da lekcii Neneckijan avtonomižen ümbruzkundan istorijas. Sid’ kaik kävuiba etnokul’turižehe keskusehe – sigä adivoil oli voimuz tundištadas sijaližidenke painusidenke da ümbruzkundan projektoidenke. Päivän kul’minacijaks tegihe "Tundra"-gastrofestival’ da Mavoiradnikan päiv, mittušt praznuitihe ühtel aigal 83. regionan päivänke. Ühtnikad oliba surel koncertal – nägištiba "Artik & Asti" -gruppan da Oleg Gazmanovan ezitusid.
OFICIALIŽED VASTUSED DA AKTUALIŽED PAGINAD
Kudendel päiväl oli vastuz "Jasavei" -nencan rahvahan associacijan ezitajidenke. Adivoile starinoitihe associacijan azjtegoiš da projektoiš, a mugažo siš, kut ümbruzkundas opetas nencan kel’t. Möhemba oli vedetud ištund Venäman Kundaližen valdhonusen da Venäman voin-istorijaližen sebran pämehidenke. Ehtal oli sur’ ekspertoiden seminar, miččel diskutiruitihe regionan, miččes eläba da kehitoitase igähižed vähäluguižed rahvahad, bioäjüden kaičendas da il’mišton vajehtuses.
Jäl’gmäine päiv zavodihe suren seminaran jatktandal – sigä pagištihe regionaližiš problemoiš. Ühtnikoil oli voimuz ezineda i diskutiruida Venäman igähižiden vähäluguižiden rahvahiden associacijan prezidentanke Aleksandr Novjuhovanke da toižidenke mahtokahidenke ekspertoidenke i specialistoidenke. Möhemba ühtnikad vastsihe Neneckijan avtonomižen ümbruzkundan valdmehidenke: spasiboičiba heid adivoičetandas nencoiden mal da pagižiba regionan kehitoitandas.
Nece päiv lopihe praznikaližel ehtlongil nencan rahvahan keitändladun restoranas, kus adivoid süvenzoittihe nencoiden kul’turaha tradicionaližen sömän abul. Ühtnikoile taritihe ezineda avaitud mikrofonan formatas da pajatada rahvahaližid pajoid.
"Kundaližen diplomatijan školan" -openduzprogramm tegihe sureks da tärktaks aigtegoks kaikuččen ühtnikan täht.
– Meiden vägi om ičesamoi! – sanub Anastasia Jevtušenko. – Sur’ spasib Venäman Pohjoižen, Sibirin da Edahaižen Päivnouzman igähižiden vähäluguižiden associacijale mugoižes čomas projektas! Nece oli unohtamatoi da melentartuine mahtišt. Ühtes nedališ mö tegimoiš parembikš specialistoikš, saim uzid tedoid da tundištimoiš čomidenke ristituidenke!
