Тексты
Вернуться к списку
| редактировать | удалить | Создать новый
| Статистика
| ? Помощь
Irina Zaitseva.
Parahat alottehet Karjalan kanšojen hyväkši
Источник:
Oma mua. 2026. 28.10 (№ 42 (1832)). С. 2
Irina Zaitseva
Parahat alottehet Karjalan kanšojen hyväkši
карельский: собственно карельское наречие
Новописьменный севернокарельский
Šajekuun 23. päivänä Petroskoin Karelija-hotellissa mäni tiijollis-käytännöllini Karjalan kanšat: Istorija. Nykyaika. Tulovaisuš -konferenšši.
Konferenšši keräsi viranomasien etuštajie, tietomiehie, kulttuuri- ta opaššušlaitokšien ruatajie, kanšallisien yhteiskunnallisien liittojen jäšenie.
Ošallistujie tervehittih Karjalan tašavallan piämieš Artur Parfenčikov ta Karjalan tašavallan lakienluajintakokoukšen johtaja Larisa Podsadnik.
Plenari-issunnošša Kanšallisen ta alovehellisen politiikan ministeri Sergei Kisel’ov kerto, mitein etnokulttuurikomponentti vaikuttau alovehen kehitykšeh. Viktor Birin käsitteli Karjalan kantakanšojen etnokulttuurista ta etnososialista kehityštä. Karjalan talouvellisen kehitykšen varaministeri Aleksandr Lomako šaneli pienien eläntäkohtien kehitykšeštä. Kielen, kirjallisuon ta istorijan instituutin piälikkö Irina Novak kerto kantakanšojen kieli- ta kulttuuriperintehien šäilyttämiseštä.
Konferenššin piäaiheina oltih kielen ta kulttuurin šäilyttämini, Karjalan kantakanšojen perintehellisien eläntäalovehien kehityš ta parahat yhteiskunnalliset praktiikat.
Kieli ta kulttuuri -šuunnan rajoissa ošallistujat kerrottih, mitein hyö šäilytetäh ta kehitetäh omie kielie kouluissa, musejoissa ta kulttuurilaitokšissa.
– Jessoilan koulušša on 301 opaštujua. Šuurin oša heistä opaštuu karjalua ta šuomie opaššuššuunnitelman rajoissa. Staraičemma luatie šemmoista ympäristyö, missä karjalan kieltä käytettäis elävyä keškušteluo varoin. Meijän strategija peruštuu jatkuvah opaššukšeh, eri šukupolvien yhteistyöh ta karjalan kielen käyttämiseh kulttuuritilaisukšissa. Šiännöllisešti järješšämmä koululaisilla tapuamisie vanhempien kieltä pakasijien kera. Vanhemmat kerrotah istorijašta, lauletah, šelitetäh šananlaškuja omalla kielellä. Lapšet valmissetah pienie pakautteluja ta Miun ämmön šanat-šanakirjoja, näytetäh omilla vanhemmilla. Niin kieli tulou koulušta pereheh, kerto Jessoilan koulun johtaja L’udmila Testova.
Šamoin koulun opaštujat kerätäh ta tutkitah paikallisie paikannimijä, ta heitä autetah kielen tietäjät. Jessoilan pruasniekoissa ta tilaisukšissa koululaiset näytetäh esitykšie karjalan kielellä.
Karjalan kantakanšojen perintehellisien eläntäalovehien kehityš-aihien rajoissa paistih paikallisista alottehista, etnokulttuuriturismista ta resurssien yhissykšeštä eläntäkohtien kehitykšen hyväkši.
Karjalan kunta-alovehien neuvošto -liiton toimehpanija johtaja Ol’ga Burak kerto, mitein Karjalan eri kylien ta pos’olkojen eläjät ošallissutah paikallisien alottehien tukiohjelmah, TOS:ien tukiohjelmah ta muih ohjelmih, ta mitein šen anšijošta parentuu infrastruktuuri, šäilytäh perintehet ta ilmeštyy uušie luovie idejoja. Kalevalan piirin Vuonnisen kylän Nadežda-TOS:in neuvošton varajohtaja Anna Nikandrova jatko tätä aihetta Vuonnisen esimerkillä.
– Tänä vuotena myö toteuttima projektin ta korjasima tien Beregovaja-kavulla. Tie viey Vuonnisen istorijalliseh keškukšeh. Šamoin kešällä piemmä supotniekkoja kylän kulttuurisissa ta istorijallisissa paikoissa. Juhlimma Voitonpäivyä ta järješšämmä kenttäkeittijyö Vuonnisešša, šano Anna.
Šamoin TOS:in rajoissa Vuonnisešša on toteutettu kolme tärkietä projektie: "Vanha kalmismua", "Kylän lava" ta "Istorijallisen Jyrkkilän Termä -keškukšen kunnoštamini". Vuonnini on šuanun lopettamattoman šähkön ta šiännöllistä pölyn poistuo. Tevollini kenttä on šiirretty kylän ulkopuolella, tie kylan kalmismualla on korjattu, a piätien laitoja nykyjäh puhissetah.
Parahat yhteiskunnalliset praktiikat -šuunnan rajoissa kanšallisien liittojen etuštajat esiteltih projektija kielien ta perintehien šäilyttämisen hyväkši ta kerrottih, mitein eri alottehet yhissetäh šukupolvija.
Konferenšši anto mahollisuon käsitellä, mitein eri laitokšien ruato ta yhteiskunnallisien liittojen alottehet voijah yhistyö Karjalan kanšojen kulttuuriperinnön šäilyttämiseššä.
Konferenššin järještäjinä oltih Karjalan tašavallan kanšallisen ta alovehellisen politiikan ministerijö ta Karjalan kanšojen yštävyškoti.
