Тексты
Вернуться к списку
| редактировать | удалить | Создать новый
| Статистика
| ? Помощь
Nikolai Nazarov.
Oma randu ainos on oma. 7
Источник:
Oma mua. 2026. 28.10 (№ 42 (1832)). С. 4
Nikolai Nazarov
Oma randu ainos on oma. 7
карельский: ливвиковское наречие
Новописьменный ливвиковский
Nygöi kai riähkät sanoin Minun pieneh tyttäreh niškoi maiduo ottamah jallai käin Šombinan taloih Outičičoin luo. Muailmu on ahtas. P’otr Šombinan kel tuttavuin jo ammui. Konzu vie ruavoin kalazavodas. Kerran tulin Jessoilah kaččomah Ahvenjärvie, kui kazvetah uvvet kalat: karpu da pel’atti. Järvi oli hil’l’u, rahvastu nikedä. Vaiku yksi mies – kidžerpiä seizoi rannal, kačoi järveh päi. Tämä oligi P’otr Timofejevič. Hänespäi, ihan petties, tiijustin, ku olen rodivunnuh parahite heijän talois, konzu elimmö Korzan kyläs jälles voinua. Buitegu rodn’at roimmokseh! Pidäyhäi muga ugodie!
Sil aigua häi ruadoi šouferinnu. A jälles piäzi suurekse herrakse souhozas – profsojuznoi bossu. A yksikai pidi lehmiä. Vetty lehmäh niškoi rengizil kandeli ylämägeh, piäliči raududorogua da vie tiešuarua. Ahvenjärvihäi on Korzan da Jessoilan välil. Šombinan taloi parahite seizou keskel Ahvenjärven randua da Siämärven suvirandua.
Täl kerdua P’otr Timofejevič rubei pahoittelemahes: "Lehmy rašku ei tahto juvva Siämärven vetty jälles tädä myrkytettyy Ahvenjärvie. Kuibo muga"?
– Ga Ahvenjärven vezi nygöi on puhtahembi. Tiä ei ole ni yhty kylyy, ni yhty venehty motoran kel. Vaiku pohjas mudua ei pidäs šeluo. A Siämärven randuvezi, hos silmäl ei nävy, ga varmah on ligavunnuh. Kačo meijän ekspeditsien akvariumois puolet kalois kuoltah vie enne eksperimentoi. Vezi ei päi omil ahvenilgi!..
Sil aigua en tiedänyh, gu tämä nerokas karjalaine mies hyvin soittau bajanal da viegi balalaikal! Ei löyhkänyh – moine oli skromnoi.
Mieldykiinnittäjän ristikanzan, P’otr Timofejevičan igä oli 84 vuottu. Häi kuoli 24. kevätkuudu 2022. Sen minä tiijustin Oma Mua -lehten kauti Valentina Mironovan kirjutukses: "P’otr Sombin: "Nygöi kai riähkät sanoin"...
Nostua omaničentundo
Vuvvennu 1983 Karhumäis moskovalaine ohjuaju Vladimir Men’šov luadi kuulužan fi’lman "L’ubov’ i golubi". A vähä ken kačoi samannu vuvvennu luajitun ylen hyvän fil’man voinah näh Valgiel merel "Dvaždi rožd’onnii" Viktor Astafjevan kerdomuksen mugah. Minuu ylen äijäl miellytettih nämmä fil’mat – ezmäine dai toine.
Heinykuun 20. päivänny 1984 Nuožarven raudunouzemu hyväksyttih valdivollizekse luonnon gidrolougizekse mustomerkikse. Enne voinua täs ylen vilus ojazes maidozavodu kezän aigua säilytti maidobidonoi...
Vuvvennu 1984 Moskovas hyväksyttih ekolougien programmu kiändiä Siberin jogiloin virdu, dai Karjalangi yhtel tiel – suveh päi! Suuret partien herrat toven uravuttih!
Vuvvennu 1985 Karjalas on kuvattu ylen mieldykiinnittäi fil’mu "Kivilöin piälgi kazvetah puut" viikingoih näh, kudai minul puutui kaččuo vai äijiä myöhembi. Kaksi drakkuarua fil’mah niškoi on srojittu Petroskois.
Vuozi 1986 partien XXVII kerähmöl on sanottu rauhan vuvvekse. Ei varata huigiedu! Konzu meijän brihat kuoltah voinal Afganistuanas!
Vuvvennu 1986 Ukrainas, Černobil’as tapahtui moine hirvei ekolougien katastroufu, ga pättäviä sanua en voi löydiä! Tiettäväine, meijän Karjalu on loitton, ga Jessoilasgi Anna-t’outan pellol miäräin radiatsiedu – enämbän normua ozutti!
Erähät oigieh viäritettih Gorbačovua – tämä rodih hänen korgevin ekolougien "suavutus", älä sano, sotsializman loppuu...
Ylen pahah luaduh Karjalas ollah dielot meččytalovuos. Ekolougien norman mugah pidäs leikata vuvves 9 miljounua kubometrii, a hakatah 20 miljounua! Joga päiviä häviey 200 gektuarua meččiä! I karjalazih se koskehes enzimäzekse. Mugaže i Priäžän piiris! Min verdu on myödy meččiä meijän ozattoman bol’ničan srojindah – vaiku Jumal tiedäy!
Vuvvennu 1988 kezäkuul Ven’an pravoslavnoi kirikkö pidäy oman tuhatvuodizen vuozipäivän! Kommunistat kai häbevyttih, ei ruvettu kieldämäh.
Talvikuun 7. päivänny 1988 Armenies oli hirvei muansäräitys, enämbi 28 tuhattu kuoltuu! Onnuako Jumal on suuttunuh meijän piäl...
Ei kommunistat – suuret herrat – kaikin olla viluverizet. Piäministru Nikolai Rižkov iče ajeli Spitak-linnah, äijän abuu andoi eläjile heijän gor’as...
Vuvvennu 1989 syvyskuun 4. päivänny Petroskois on pandu kirjoile Karjalan Rahvahan Liitto. Se ylen äijäl ihastuttau! Meile pidäy nostua omaničentundo. Karjalaine rahvas rubei havaččumah pitkäs unes, ga Priäžy vie nukkuu...
Ligakuul 1989 rubl’u huovistui kolmas kymmenes vuvves 42 kopeikkah suate. Dollaru maksau 6 rubl’ua 26 kopeikkua. A Černobil’an periä valdivol vie pidäy menettiä sadoi miljardoi rubl’ua hevon hännän uale.
Yhtes da eriže
Mindäh rahvahal ainos oli jygei elos? Poliitiekkoih paisten, täh aigassah diivimmös, kuibo kaksi virguniekkua Gorbač’ov da Jel’tsin vuvvennu 1991 levitettih nengoman suuren Nevvostoliiton?! Sen periä myögi, karjalazet, köyhytty da gor’ua saimmo nähtä 1990-luvul, dai nygöi vie kajahtus hyvin kuuluu...
Odva-odva elos hil’l’akkazin rubei kohenemah, oli avattu rajat, lövvimmö rodnii sil puolel Suomes. A nygöi uvvessah pitkin rajua jo iče suomelazet pystytetäh aidua piikkilangas.
Rauhuaigu meilegi Karjalas ammui oli hyövykse. Myöhäi opastuimmo suomelazis, kui parembi srojie kodiloi, hoidua meččiä, nostua korgiembale tazole muatalovus.
Kul’tuuran puolesgi hyvin bohatuimmo, eihäi yksi Letka-jenka ole tuttu kogo muailmas. Älä virka, jo ylen ammui meidy hyvin yhtistäy eepilline Kalevala- runoelmu. Ihaškoitetah taidoilijan Akseli Gallen "Kallelan" taulut.
Smietin, kai rahvas, ezimerkikse, kačottih "Tulitikkuja lainaamassa" (ven’akse – "Za spičkami") Suomen da Nevvostoliiton yhtehisty nerokastu fil’mua. Minägi kačoin televiizoras kaksi kerdua!
Jälgimäzil vuozil min verdu Suomen hyviä uuttu fil’mua näimmö Petroskois kinofestivualiloin aigah! Äijy rahvastu kävyi kaččomah.
Enämbi kaikkie minun mieldy liikutettih kaksi fil’mua: "Ikitie" – kui repressieloin aigah vangittih suomelazii kommunuaroi, kuduat hyväl mielel tuldih Amerikaspäi Karjalah srojimah sotsializmua. I heidy gor’arukkii žälöimättäh ammuttih Krasnii bor’ -kangahal...
