Nadežda Mičurova
Igä kai meni pajonke. 2
карельский: ливвиковское наречие
Новописьменный ливвиковский
"PAJATIMMO IIVAN L’OVKINAN AIGUA"
Vuvvennu 1950 Videlen kluubas rubei harjaittelemah rahvahan hora, kudamas pajatettih endizet školan opastajat, opastujat da kolhozan ruadajat. L’udmila F’odorovna kodvua ei duumainnuh da kerras tuli sih horah. "Talvel pajatimmo kluubas, musteli häi, – a konzu päiväine rubei jo lämmittämäh, sit menemmö jogirannale. Sit gu pajuo hol’ahutammo, se kuului loitokse". Hyvin musti L’udmila Bobina Iivan L’ovkinuagi, kudai kaksi vuottu ajeli Videleh yhtes Nikolai Dubalovanke da opasti pajattamah rahvastu, a sit Videlen da Anuksen horat pandih yhteh. Kunne vai ei ajeltu horaniekat. Oldih hyö onnuako Anuksen joga čuppuzes, pajatettih Petroskois, Mundärvenlahtes da toizis Karjalan kylis. Videlen horah tulduu, a jälles Anuksen horahgi, Iivan L’ovkin toi keräl äijän uuttu da čomua karjalastu pajuo: "Lagiel pellol", "Gul’aičin", "Astui Nastoi" da toizii.
– L’ovkin oli vuozinnu 1950. Minä olin vie ihan nuori, pekarn’as ruavoin sil aigua. Häi oli meijän horah mieldynyh. Meil oli silloi suuri hora, oli äijy brihua da mužikkua pajattajua. Horah käydih kui opastunnuot rahvas, mugai prostoit souhozan ruadajat. Silloi souhozua vie ei olluh, kolhozu oli. Kombinuattu meil mittuine oli, siepäi rahvastu kävyi. Myö vuvvennu 1953 olimmo Petroskois pajopruazniekal, kus yhtes Ivan Ivanovičanke piäzimmö kolmandele sijale. Myö yhtes olimmo Videlen da Anuksen horat.
OMAL KIELEL PÄDÖY PAJATTUA
Vuvvennu 1996 L’udmila Bobina tuli elämäh Petroskoile. Konzu häi tiijusti, gu linnas on olemas Oma pajo -hora, kus pajatetah karjalazii pajoloi, kerras tuli sih pajattamah. Jälles horan tyves luajittih Kezräjäinefolklourujoukko. Siegi L’udmila F’odorovna pajatti. A konzu tuli järilleh elämäh Videleh, häi yhtes Gal’a-sizärenke käydih pajattamah Ihalmo-naizien joukkoh. Konzu sizäret ei piästy repeticieloile tervehyön täh, pajatettih kois kahtei. Omal kielel pädöy pajattua.
Kunne vai ei vedänyh elos tädä karjalastu naistu, ga hänen syväimes ainos oli oma kodoilu, armas karjalan kieli da karjalaine pajo. Vaigu hyvil sanoil L’udmila Bobina musteli niilöi, kenenke hänel puutui olla, ruadua da pajattua yhtes. L’udmila F’odorovnua jiädih igävöimäh hänen armahat lapset, bunukat da omat. Iguine musto hyväl ristikanzal. Andakkah Jumal hänel toizenilmallizet sijat!
MUSTELULOI
L’ubov Nikitina, Oma pajo -horan johtai:
– L’udmila F’odorovna jiäy minun mustoh hyväntahtozennu, nerokkahannu, hyväsydämellizenny ristikanzannu da omaperäzenny pajattajannu rahvahaspäi. Kezräjäine-folklourujoukos häi oli ainos pajonalgai. Eibo ni petties L’udmila F’odorovnan Videleh ajettuu, joukko kodvazen ei kerävynnyh. Häi oli tozi karjalaine, kudai hyvin tiedäy omua kieldy da kannattau karjalazien perindölöi. A min pajuo häi tiezi. Kerran ajoimmo L’udmila F’odorovnanke junal Piiterin konsertalpäi Petroskoile. Matku oli kuuzi puolenke čuassuu i kaiken aijan L’udmila Bobina yhtes L’udmila Gukkinanke pajatettih pajoloi. Oppikkua vai smiettie, min verdu pajuo hyö tiettih i niyksi pajo ei kuulunuh kaksi kerdua.
Irina Semakova, folklouran da muuzikan tutkii:
– Iäni – se on ristikanzan hengi. L’udmila F’odorovna pajatti ainos da kaikkiel. Händy ei pidänyh kyzyö pajattamah. I hänen elosgi oli gu eepilline karjalaine pajo. A kui häi maltoi suvaija da druužie! Ystävätgi hänel oldih hänen jyttyzet. Diivitti, mittuine häi oli elokses viizastunnuh ristikanzu da kui häi suvaičči rahvastu, horua da omii pajoloi. Jygielöil aij oil häi maltoi löydiä pädevän sanan jogahizele da kannattua jogahistu. Häi oli rahmannoi emändy, suvaičči vastata gostii da pajattua heile. A mittuine häi oli näbei da movvakas. Näbiesti selgiey da viegi šliäpän piäh čökkiäy. Iäni – se on hengi, helei da puhtas, gu anhelil. Iguine musto L’udmila F’odorovnal!
Jelena Fokina, Oma pajo -horan pajattai:
– L’udmila F’odorovna toiči čökkelih minun luo gostih, konzu kävyi Petroskoin polikliiniekkah, oligi yödy. Yöt kai šupetimmo hänenke eri azieloih näh. Sih aigah L’udmila F’odorovna pahoi rubei nägemäh. Kerran häi azetui minun luo. A minul sil aigua oli luajittu suuri remontu. Panin uvvet špalierit kuhn’ale: yhtel puolel seiniä net oldih keldazet, toizelvihandat. Illastammo. L’udmila F’odorovna hätken kačoi čurahtoizeh, silitti käil špalieriloi da sanoi: "Hyvän sinä remontan, Lena, azuit! A rubietgo špalieriloi panemah?" Minä kai höpsevyin: "Špalierithäi on pandu!" Muga vierimmö muate, a huondeksel stolas istujes da čuajuu juvves L’udmila F’odorovna uvvessah kyzyi minul: "Rubietgo špalieriloi panemah?" Sit päiväs kuhn’al rauhah istujes da seinih kaččojes minä ainos mustelen L’udmila F’odorovnan käzii da hänen sanoi.
Милорадова Дарья Фёдоровна
Вся жизнь прошла с песней. 2
русский
"ПЕЛИ ВО ВРЕМЯ ИВАНА ЛЁВКИНА"
В 1950 году в Видлицком клубе стал проходить репетиции хора, в котором пели бывшие ученики школы, учителя и работники колхоза. Людмила Федоровна долго не думала и сразу пошла петь в хор. "Зимой пели в клубе, - а когда становилась тепло, пели на берегу реки. Песни были слышны далеко". Хорошо помнит Людмила Бобина Ивана Лёвкина, который вместе с Николаем Дубаловым два года приезжал в Видлицу обучать петь людей, а затем хор деревни Видлица и Олонца объединили. Куда только не ездили с хором. Были наверно в каждом уголке Олонецкого района, пели в Петрозаводске, и в разных деревнях Карелии. Когда к работе приступил Лёвкин, он собрал много новых и красивых карельских песен. - Лёвкин был в 1950 году. Я тогда совсем молодая была, работала в пекарне в то время. Ему очень нравился наш хор. У нас тогда был большой хор, было много парней и мужиков в хоре. В коре пели как уже отучившиеся люди, так и простые работники совхоза. Тогда совхоза не было - был только колхоз. Какой у нас был комбинат, оттуда люди приходили. Мы в 1953 году были в Петрозаводске на певческом конкурсе, где вместе с Иваном Ивановичем заняли третье место. Мы выступали в Видлицком и Олонецком хорах.
КАК ХОРОШО ПЕТЬ НА РОДНОМ ЯЗЫКЕ
В 1996 году Людмила Бобина переехала в Петрозаводск. Когда она узнала, что в городе есть хор "Ома Паё", где поют на карельском языке, сразу пошла туда петь. Позже появилась фольклорная группа "Кезряяйне". Там тоже Людмила Федоровна пела. А когда вернулась обратно в Видлицу, там она вместе с сестрой Галиной пела в хоре "Ихалмо". Когда из-за здоровья сестры не могли попасть на репетицию, пели дома вдвоем. Нужно петь на родном языке. Куда только жизнь не привела эту карельскую женщину, в ее сердце всегда был родной дом, любимый карельский язык и карельская песня. Только добрым словом Людмила Бобина вспоминает всех тех, с кем ей удалось поработать и петь. О Людмиле Федоровне заботятся ее любимые дети, внуки и родственники. Вечная память хорошему человеку. Царствия небесного.
Воспоминания
Людмила Никитина, руководитель хора "Ома Паё" - Людмила Федоровна останется в моей памяти доброжелательным, талантливым, добродушным человеком. В фольклорной группе "Кезряяйне" она всегда начинала петь. Когда Людмила Федоровна уехала в деревню Видлица, долгое время группа не собиралась. Она была настоящей карелкой, которая хорошо знает карельский язык, и чтит карельские традиции. А сколько песен она знала. Однажды ехали с Людмилой Федоровной из Санкт-Петербурга в Петрозаводск с концерта. Путь длился шесть с половиной часов и весь путь Людмила Бобина вместе с Людмилой Гиккиной пели песни. Только подумайте, какое количество песен они знали, ни одно не повторили.
Ирина Симакова, специалист в области фольклора и музыки: - Голос – это состояние души. Людмила Федоровна пела всегда и везде. Её не нужно было просить петь. И ее голос был как карельская песня. А как она умела любить и дружить! И друзья у нее были такие же, как и она. Удивительно как она любила людей, хор и свои песни. В тяжелые времена она могла подобрать подходящие слова и подбодрить человека. Она была хорошей хозяйкой, любила встречать гостей и петь им. А какая она была стильная и модная. Модно одевалась и еще шляпу надевала. Голос – это душа, тихий и чистый, как у ангела. Светлая память Людмиле Федоровне! Елена Фокина, участница хора "Ома Паё": - Людмила Федоровна иногда заходила ко мне в гости, когда приезжала в поликлинику в Петрозаводск, иногда оставалась на ночь. Всю ночь болтали с ней о разном. В то время Людмила Федоровна стала плохо видеть. Однажды она остановилась у меня. А у меня в то время был сделан большой ремонт. Поклеила новые обои на кухне: на одной стене они были желтые, на другой – зеленые. Сели ужинать. Во время ужина Людмила Федорова смотрела из стороны в сторону, гладила рукой обои и сказала: "Хороший ты ремонт сделала, Лена! А будешь ли обои клеить?" Я аж растерялась: "Обои уже поклеены!" Так легли спать, а утром пили чай и Людмила Федоровна снова спросила: "Будешь ли обои клеить?" С того дня сидя на кухне и смотря на стены и всегда вспоминаю руки Людмилы Федоровны и ее слова.