ВепКар :: Тексты
Ошибка: Permission denied

Тексты

Вернуться к списку | редактировать | удалить | Создать новый | Статистика | ? Помощь

Nadežda Vasiljeva. Šilmät loissetah kaččomatta ikäh

Nadežda Vasiljeva

Šilmät loissetah kaččomatta ikäh

карельский: собственно карельское наречие
Новописьменный севернокарельский
Haluosin kertuo teilä Kalevalan pos’olkan eläjäštä Valentina Kovalen’ašta. Kohta Valentina F’odorovna täyttäy 95 vuotta.

Vuatimatoin naini ei erikoisešti eruo toisista, ka še muamo ta tavallini uuraštaja on elän pitän, mielenkiintosen ta vaikien elämän. Valentina F’odorovnan elämäššä oli kaikkieonnie ta iluo, šuruja ta mänetykšie. Hiän ei voi šanuo, mitä oli enämpi. Tiijämmä vain, jotta vaikeimpina hetkinä naini kuiteski löysi voimie pärjätä ta männä etehpain.

Lapšuš ta evakkovuuvvet
Valentina Kovalen’a on šyntyn Vuokkiniemen kyläššä, mistä kolmevuotisena vanhempien kera šiirty Karjalan piäkaupunkih.
Ka nuorella pariskunnalla elämä ei mäneštyn, ta kohta muamon kera Valentina myöšty omah kyläh. Šiitä hyö šiirryttih Uhtuoh.
Karjala oli Valentinalla muamonkielenä, ka hiän tiesi venäjyä melko hyvin. Šentäh piäštyö enšimmäiseh luokkah hiän valičči venäjänkielisen opaššukšen. Šilloin Uhtuon koulušša lapšilla oli oikeuš valita opaššušainehie venäjän tahi šuomen kielellä. Venäjän kielitaito kelpasi Valentina F’odorovnalla Šuuren Isänmuallisen šovan vuosina, konša hiän perehen kera joutu evakkoh Arhankelin alovehella. Ne oltih vaikiet vuuvvet.
Eläjät kiirehešti jätettih Uhtuon rintamapos’olkua. Koko perehet lähettih Kemih.
Ottima matkah vain tarvittavimpie tavaroja, vet meitä vakuutettih, jotta še ei keššä pitälti, ta kuukauven piäštä kaikin myöššytäh kotih, muistelou Valentina F’odorovna.
Yhen kapšakin ta kolmen lapšen kera (šiih aikah muamo uuvveštah mäni miehellä) Malikinien perehen emäntä läksi pitkäh ta tuntomattomah matkah. Monien karjalaisien perehien luvušša heijät evakoitih Arhankelin alovehella. Malikinit tultih miäräpaikkah, Viledin piirih myöhäh illalla.
Ennein šiirtymistä lähimmäiseh kyläh joutuma ašettumah taivahan alla joven rannalla. Oli kylmä šiä, šykšyni tuuli kylmetti läpičči. Koko yön myö nellän istuma rannalla painautuon toini toiseh, a huomenekšella lot’jalla läksimä etähämpäh, šanelou Valentina Kovalen’a.
Talon emäntä etenkehaten otti vaštah Malikinien perehen yöpaikalla, ka kohta šuhtehet parennuttih. Muamo ruato uitošša, Valentina kävi kouluo, hoiti nuorempua veikkuo ta čikkuo, keräsi šientä ta marjua. Ruokua ei ollun riittäväšti, joka leipämuruni oli tosi kallis.
Valentina F’odorovna muistelou, jotta joka kerran, kun tavaroitettuo leipäkorttija hiän tuli kotih, veikko aina kyšy: "A missä on lisäpala? Oletko tuaš šyönyn šen matalla"?
Evakon toisena vuotena pereh šai muokata pienen muapalan ta issuttua potakkua, luukkuo, kualie, turilašta. Ruokatilanneh tuli helpommakši.

Rauhallini elämä
Heti kun Karjala vapautettih šakšalais-šuomelaisista vallottajista, Malikinien pereh meinasi myöštyö šynnynmuah.
Vakuutukšet ei vaikutettu.
Kotišeuvulla piäsin ruatamah piirišiäštöpankkih. Opaššuin talouštaituo ruatopaikalla. Olin älykäš, šain lisäkoulutukšen ta omissin oman työtoiminnan kirjanpitäjän ammatilla, kertou miun pakinakaveri.
Valentina Kovalen’a šujuvašti ruato piäkirjanpitäjänä šemmosissa šuurissa yritykšissä kuin Lietmajärven lespromhosi ta Kalevalan korjauš- ta rakennušoša. Hänen kirjanpito aina oli tarkka.
Šamoin Valentina F’odorovna omisti äijän aikua kotitouhuloilla. Puolison kera hyö pitälti piettih lampahie, kanoja, lehmyä. Pereheh on šyntyn Nadežda-tytär, kumpani niise tuli kirjanpitäjäkši ta oli piirin parahie spesialistija.
Šykšyllä Valentina Kovalen’a täyttäy 95 vuottavaikuttava, kunnivoitettu ta arvollini ikä. Meijän šankari on vielä reipaš, elämäniloni ta elämäntahtoni. Valentina F’odorovna tietäy meijän muan kaikista tapahtumista, kiinnoštuu uutisista, kumpasie šuau lehistä ta TV-ohjelmista. Hiän šanou omua mieltä, kommentoiččou, huoliu. Naini kuin ennein eläy yheššä oman muan kera ta tuou hyötyö, a hänen šilmät loissetah.