VepKar :: Texts

Texts

Return to list | edit | delete | Create a new | Statistics | ? Help

Zolotoi koroli

Zolotoi koroli

Livvi
Syamozero
Оn cuari. Cuaril on poigu, i häi nägöw kolme yödy unis yhteh palah, što "sinul, cuarin poigu, pidäw ruveta naimah, i ken tullow ezmäine vastavus, se mučoikse ottua".

I häi sanow tuatalleh i muamalleh:
– Nenga i nenga.
Minä kolme yödy yhteh palah näin unis, što minun pidäw naija i ottua, ken tulow ezmäižikse vastah, mučoikse.

Hyö i sanotah:
– Nu nai sit, gui käskietäh.


Paistah illal i yöl jo duumaiččow, što huondeksel lähtöw naimah. I huondeksel nouzow, pezöw silmät, silmät ristiw, syöw da ottaw tuatas i muamassah blahoslovenjan, ristiw silmät, kumardah jalgah:
– Blahoslovikkua naimah.


I lähtöw. Pordahien piäh menöw, opät’ silmät ristiw: "Hospodi, blahoslovi naimah". Lähtöw, pordahis heittäh – lökšähtäh hänel pägeil löpšöi, sanow:
– Ota minuw mučoikse.


Häi sanow:
– En ota.


Lähtöw ielleh astumah – opät’ i löpšöi pägeil, palaižen astuw – opät’ i löpšöi pägeil. Järilleh häi kodih kiänäh, muudu ni kedä ei näi, kolme kerdua löpšöi pägeil hyppiäw. Tulow järilleh kodih, pahas mieles vieröw muata. Tuattah da muamah kyzytäh:
– Midä pahas mieles olet?


Ei sano, istuw pahas mieles, eigo voi syvvä, eigo juo, eigo midä. Ni istuo, ni muata ei voi – moine paha mieles, vai panettelow.

Vai yöl uinuow, opät’ i nägöw unis:
– Mindäh et ottanut mučoikse, tulihäi sinulles vastineh?


– Da kuibo minä otan, gu minuw ei tule ristikanzua vastah?

– Ga se on sinun mučoi, jo roindusijal sinul on tukat yhteh pletitty, sе sinul blahoslovittu i se sinul pidäw ottua.

Nowzow opät’ huondeksel i silmät pezöw, ristiw, syöw. Opät’ i lähtöw, menöw pordahien piäh, kumardah päivän nouzuh päi: "Ноspodi, blahoslovi". Heittyw vai alah, opät’ löpšöi i köpsähtäh pägeil:
– Ota minuw mučoikse.


Opät’ häi punaldah pertih. Menöw pertih, sit rubiew sanomah muamalleh i tuatalleh, što "nygöi minul jo egläi kolme kerdua i tänäpäi tuli löpšöi vastah, i egläi unis näin, što se on lepitty minul, ottua pidäw".

Muamah i tuattah sanotah:
– Gu on lepitty, on jumal blahoslovinuh, sit se pidäw ottua. Olgah miittuine tahto.


Sit häi ottaw heis opät’ blahoslovenjan i kolmanden kerran lähtöw pihal. Vai menöw, dai sе i pägeil köpsähtäh.
– Nygöi läkkä, – sanow, – otan.

– En, – sanow, – nygöi lähe. Tule huomeỉ yheksän čuasun aigah ottamah iččes kaỉvon pihal i tule yheksäl podvodal ottamah minuw.

Tulow pertih i sanow muga.
– Mih, – sanotah, – nygöi kaivon pordahal löpšöin ottaes pidäw yheksä podvodua? Ei pie ni midä!

Annetah hänel yksi hebo. Eigo kučuta heimokundua, eigo midä. Lähtöw häi yheksän čuasun aigah hevol, i menöw ajaw kaivon pordahil. On sih hänel azetettu priduanoidu kymmene podvodua, neidine ylen hyvä. Häi ihastuw, ei tiije midä ruata, ei tiije ni iččie – ylen hyvä neidine!

– Midä tulit yhtel hevol? Mene tuo vie yheksä podvodua.

Dai häi ihastuksis menöw sanow tuatalleh i muamalleh: nenga i nenga, i kai sanelow. Kučutah ruadostis heimokundu. Tuvvah mučoi, yheksä podvodua priduanoidu, kymmenendes iče tullah mučoin kel ruadostis. Cuari akan kel ruadostis ei tietä ni midä ruadua, juostah vastah, nevesky nengoine hyvä i vie priduanoidu!

Pietäh svuadibu ylen hyvin. Eletäh kodvaižen. Mučoi pyrrittäw:
– Läkkä, – sanow, – pyörittyižil.


– Kunna, – sanow, – pyörittyižil, kaivoh tuane ei äijiä pyörittyw pie.

– Emmo, – sanow, – kaivoh, lähtemmö tuatalluo.

– Kuzbo on, – sanow, – sinun tuatto?

– Minun tuatto, – sanow, – on zolotoi koroli. Läkkä sinne pyörittyižil.

Tuatalleh i muamalleh kyzytäh i lähtietäh hyö pyörittyižil. Mene tiijä kus on loitton, loitton zolotoi koroli, i lähtietäh hyö sinne. Ajetah, ajetah i puututah hyö sinne zolotoih kodih korolilluo. Mennäh pertih, tervehys laitah, sanow:
– Terveh tuatal, terveh muamal!


A hyö ni tuta ei, ken sе on.
– Kenbo sinä olet, gu tuatakse sanot?

– Ga olihäi teile tytär Man’a?

– Oli, ga vedeh Man’a-tytär meni.

– Ga te olen minä, – sanow.

Tuattah da muamah kai pitkälleh pakutah. Muamah sanow:
– Minä ainos kaheksa vuottu itkin, – sanow, – daže tervehyön menetin.


(Tyttöine meni vedeh kymmene vuodižennu, a nygöi kaheksatoštu vuottu on igiä.)

– Kaheksatoštu vuodižennu annetah miehel, – sanow, – gu en voinus minä nygöi miehel piästä, sie pideli ostali igä olla.


Sit händy ylen äijäl ihastutah i annetah mene tiije, mene tiije mi priduanoidu! Ei sua arvata, mene tiije mih tuhandeh! Tuodih net valmehekse tänne. Tuldih muamah da tuattah s udovol’stvii päččii murendamah, hyväs mieles, hyväs ruadostis.

Hyväs mieles goštittih dai hyväs mieles lähtiettih, hyväs ruadostis! A hyö ruvettih elämäh ielleh hyvin da sobuh.

Золотой король

Russian
Живет там царь. У царя есть сын, и тому снится три ночи кряду, что "тебе, царев сын, надо жениться, а в жены взять ту, которая первая придет навстречу".

И он говорит отцу и матери:
– Так и так.
Мне три ночи кряду снилось, что мне надо жениться и взять в жены ту, которая первой встретится.

Они говорят:
– Ну, женись, коли велят.


Говорят они вечером, и ночью он думает, что утром надо пойти жену искать. Утром встает, умывается, крестится, завтракает и берет у отца с матерью благословение, кланяется в ноги:
– Благословите на женитьбу.


И отправляется. На ступеньки крыльца выходит, опять крестится: "Господи, благослови на женитьбу". Вышел с крыльца – шлепнулась ему на ногу лягушка, говорит:
– Возьми меня в жены.


Он говорит:
– Не возьму.


Идет дальше – опять лягушка на ногу, идет еще немного – опять лягушка на ногу. Вернулся он обратно домой, никого не видел, только лягушка три раза на ногу вскочила. Приходит домой опечаленный, ложится спать. Отец и мать спрашивают:
– Почему печален?


Ничего не говорит, сидит печальный, не может ни есть, ни пить – ничего. Ни сидеть, ни спать не может – так скверно у него на душе.

Только ночью заснул, опять во сне снится:
– Почему не взял жену, встретилась же тебе нареченная?


– Как же я возьму, коли мне люди не встречались?

– Но это твоя жена, уже при рождении у тебя с ней волосы вместе сплетены, она для тебя предназначена, и ее ты должен взять.

Встает утром, умывается, крестится, завтракает. Опять и отправляется, выходит на крыльцо, кланяется на восход солнца: "Господи, благослови". Спускается по ступенькам – опять лягушка шлепается на ногу:
– Возьми меня в жены.


Он возвращается в избу. Приходит в избу и начинает рассказывать матери и отцу, что "мне уже вчера три раза и сегодня встретилась лягушка, а ночью во сне приснилось, что она для меня предназначена, надо взять".

Мать и отец говорят:
– Коли предназначена, бог благословил, то надо взять, какая бы ни была.


Он снова берет у них благословение и в третий раз выходит на двор. Только вышел, а лягушка опять на ногу шлепнулась.
– Пойдем, – говорит, – теперь возьму.

– Нет, – говорит, – сейчас не пойду. Приходи завтра в девять часов за мной к вашему колодцу во дворе, и приезжай за мной на девяти подводах.

Приходит в избу и рассказывает.
– Для чего, – говорят [родители], – ехать на девяти подводах к колодцу за лягушкой? Ничего не надо!

Дают ему одну лошадь. И родни никакой не зовут. Едет он в девять часов на лошади к колодцу. Там выставлено десять подвод приданого, а девушка – красавица. Он так обрадовался, что не знает что и делать, сам себя не чувствует – очень уж девушка хороша!

– Зачем приехал на одной лошади? Иди и пригони еще девять подвод.

Он радостный идет к отцу и матери: так и так – все рассказывает. На радостях зовут всю родню. Приводят жену, девять подвод приданого, на десятой сами молодые едут. Царь с женой так рады, что не знают что и делать, бегут навстречу – такая хорошая невестка, да еще с приданым!

Сыграли свадьбу на славу. Живут сколько-то времени. Жена начинает просить:
– Поедем, – говорит, – в мой родной дом в гости.


– Куда, – говорит, – в гости, в колодце много не нагостишься.

– Нет, – говорит – не в колодец. Поедем к моему отцу.

– Где же, – говорит, – твой отец?

– Мой отец, – говорит, – золотой король. Поедем к нему в гости.

У отца с матерью отпросились и поехали в гости. Где-то далеко, далеко живет золотой король, и они отправляются туда. Едут, едут, и приезжают туда к золотому дому короля. Заходят в избу, здороваются, говорят:
– Здравствуй, отец, здравствуй, мать!


А те не узнают, кто это такие.
– Кто ты такая, что отцом называешь?

– Была ведь у вас дочь Маня?

– Была, но утонула дочь Маня.

– Так это я, – говорит.

Отец и мать даже с ног валятся. Мать говорит:
– Я все восемь лет проплакала, – говорит, – даже здоровье потеряла.


(Девочка утонула десятилетней, а теперь ей восемнадцать лет.)

– В восемнадцать лет оттуда выдают замуж, – говорит, – если бы мне не удалось выйти замуж, то осталась бы там на всю жизнь.


Обрадовались ей несказанно и дают много-много приданого – даже сказать нельзя, поди знай – на сколько тысяч! Сами повезли их домой. Приехали мать да отец с удовольствием печь ломать – радостные, счастливые.

Погостили на славу, довольные поехали, в радости. А они [молодые] стали по-прежнему жить хорошо да в согласии.