Тексты
Вернуться к списку
| редактировать | удалить | Создать новый
| Статистика
| ? Помощь
Remšujeva Santra.
Harakka, varis ta repo
жанр: сказка
Источник:
Oma mua. 2026. 14.10 (№ 40 (1830)). С. 7
Santra Remšujevan starinan kirjutti Raisa Remšujeva
Remšujeva Santra
Harakka, varis ta repo
карельский: собственно карельское наречие
Новописьменный севернокарельский
A starinoja niitä kun šanottih lapšilla, ka niitä oli vaikka mimmosie. Niitä oli, šitä šanottih, kun varis juohattau harakkua, jotta ei veis poikasie. Šanonenko hoš še. Välttäy.
Kun oli ennein muailmašša harakalla pešä puušša. Tottaš oli kylän laijašša ei loittona kyläštä, kun šiihi oli puuhu luatin pešäh. Šiinä oli hänellä šiitä poikaset. Niitä poikasie oli hauton ta ne oli pojat jo poikasena.
A repo kulkou šielä, kävelöy nälissäh, ni kuulou, kun šieltä harakkojen vočina kuuluu ta kävelöy šitä puuta ympäri ta kaččelou, jotta millä hiän šais tuolta noita šyyvväkšeh. Kävelöy ta häntyäh piekšäy šiinä. Harakka šanou šieltä, jotta:
– Mitä, repo-kuoma, šiinä kävelet?
– Ka kačon puuta šukšekšeni ta lylyö lylykšekšeni. Tämä ois hyvä puu, täštä mie luajin šukšet ičelläni.
– Ka elä, elä kuomasen, šitä čuutuo luaji, jotta tätä puuta kua, kun miula on tiälä poikaset puušša. Tapat miulta poikaset. Elä kua.
– No lopulla, šanou, – kun antanet yhen poikasen miula, ni olkoh šilloin.
No, a eihän šillä monta poikaista harakalla i ollun, kolmeko, nellä liene ollun.
Avoi-voi-voi-voi! Sualihan šitä ois poikaista antua ta suali on kun kaikki männäh. Ta antau šillä revolla šieltä poikasen. Antau.
Ta repo kun šen šyöy ta mänöy männeššäh, ta eihän še pitälti nälkyä pie, toisena piänä jo i tulou tuaš.
Toisena piänä šama peli. Alkau kävellä puušta ympäri ta šitä, jotta hiän tämän puun kuatau, ei ni mistä löyvä niin hyvyä šukšipuuta, kun tämä on.
– Ka elä šie kua! Elä tuota čuutuo luaji, poikaset männäh!
– No kun antanet vielä poikasen, ni heitän lopulla. Moušot mistä löyvän paremman puun.
Niinhän hiän šiitä antau poikasen. Ta repo kun šyöy ta mänöy männeššäh.
A še harakka-raiska itköy, itköy, itköy, jotta kaikki sruasti. Itköy tä kävelöy šielä tiellä heposen šittatukkuja n’okkimašša. Varis on šielä, vanha varis, ni šanou, jotta:
– Mitä šie, harakka, olet niin pahoillah ta mitä šie itet?
– Ka mintäh mie en ite, kun on repo ilkautun, ni kun miun pešäpuuta šuorieu kuatamah. Kakši on poikua pitän jo antua, jottei kuatais. Ni kakši on enämpyä jälellä. Ni tulou še vielä huomenaki, tulou. Ta niin še muanittau kaikki, elikkä i kuatau šen puun, šanou harakka.
– Kyllä šie, šanou, – viisaš olet, harakka, vain et šie ole oikein viisaš. Jo kun tuota nyt revolla poikasieš annat.
– Ka minpä mie kekšin, kun viey še kaikki kuitenki, kun puun kuatau.
– Ka avoi-voi-voi-voi, šanou varis. – Millä hiän puun kuatau? Hännällähkö hiän šen kuatau? Eihän hänellä ole veistä eikä kirveštä. Kun huomena tulou, ni šano niin, jotta: "Haissa häntäš, repo-kuoma! Šiula ei ole veistä eikä kirveštä".
Ollah huomeneh, ka repo mielissäh tuaš ni mänöy, kieltäh lipou ta mänöy šinne puun juurilla.
– Kuatua tämä puu, šanou, – pitäy kuitenki. En mie i mistä löyvä niin hyvyä šukšipuuta.
Šanou harakka, piäh pistäy šieltä:
– Millä šie, repo-kuoma, kuat šen puun? Šiulahan ei ole veistä eikä i kirveštä. Pehmie on šiun häntä puuta kuatua.
– A kenpä šiun on niin viisahakši opaštan? repo šanou.
Harakka šanou, jotta:
– Ka varis-kuoma. Varis-kuoma juohatti, jotta ei ole revolla veistä eikä kirvešta.
"No elähän huoli, ka koštan mie šillä variksella, repo tuumiu. – Annahan tuon čuuton luati, jotta en šuanun noita kaikkie poikasie šyyvvä".
Tai juokšou šielä, juokšou nälissäh liplettäy ta heittäytyy tiellä kuollehekši. Šorkkah ojentau tai häntäh ojentau, tai tiellä on, jotta tuoho hiän nyt on ni kuollun.
Varis šielä i skokkiu. Šielä i skokkiu. Juštih še i tiesi männä šinne, missä varis kävelöy, missä on heposet kulettu ta heposen šitta-tukkuja. Še šielä kakroja varis niistä šitta-tukkuloista n’okkiu ta šielä kävelöy. Kaččou:
– Ka oho puaru, ni nälkäh on kuollun onnakko tuo revon-ruato. Česnin on, tuumiu varis. – Kuollun še nyt on, ei tuolla i mitä muuta ole tullun, kun tuošša romottau tiellä. Anna lähen piessalta hoš šilmät hoti šyön. Šilmät n’okin, kun kerran on česnin.
Ta kun mäni revon luo ta rupei jotta n’okkuamah, ta repo i skuapni kiini šen šiitä. Tai skuapni repo kiini variksen.
– Ahah, šie, šanou, – olet, hävitöin, harakalla juohattan, jotta en šuanun poikasie šyyvvä. Ka nyt mie šiun iččeš šyön!
– Avoi-voi! varis šanou. – Mie olen niin vanha, niin vanha jo, jotta mie olen yhtä vanha, kun šiun ukko-vainua, oli šilloin elošša. A hiän ei šillä keinoin vanhoja variksie šyönyn. Ei. Še pani variksen, kuto vakan ta pani šiih variksen. A vakan kuto väl’l’än-väl’l’än, a kattien vielä väl’l’emmän. Ta pani variksen šiihi vakkah. Ta termän piältä kun työnsi alahakši vierömäh, ni šiinä še pehmeni šiitä i vanhaki varis. Et miušta muitein šua mitänä eluo.
"A niin ni on, repo tuumiu. – Pitäy miun onnakko kutuo vakka ta panna vakkah varis. Koropa. Ta panna varis koropah".
Tai tottaše šiksi aikua panou mihi pannou kiini šen variksen. Tai kutou vakan, koropan kutou. Ta hyvin väl’l’äsen koropah šiih kannen kutou, ta panou šiihi variksen. Šiihi koropah.
Kaččou, kun on hyvin korkie termä, kivikkö-termä korkie.
– Tuonne mie kun termän piällä vien ta šieltä työnnän alahakši, ni šiinä še kyllä pehmenöy.
Mänöy šinne termällä tai työntäy koropan šieltä vierömäh. Ka kivikkyö myöte kun läksi koropa vierömäh, ta kun oli väl’l’ä še i kate, ta koropašta kate avautu, ta varis lentoh!
Šanou šieltä šiitä šillä revolla, jotta:
– Toičči kun šuat variksen kiini, ni elä rupie kypšyttämäh!
Šen pivuš ni starina. Niin šiitä jiäy repo šillä hyväistäh. Eikä šuanun šitä varista eikäi harakan poikasie loppusie. Šanotah, jotta harakka on viisaš, ka varis on vielä viisahampi, kuuluu. Tiesi harakkua juohattua tai repuo.
Ei ole jatkuo kekšitty, voipi vaikka kuin pitälti šanuo.
Mintäh šitä ei vois šanuo, jotta toisenki variksen šuau vielä. Ka pitäy niihi erähičči i kekšie, niihi starinoih lisyä, kun mitä kohtua et muissa, ni eihän niitä kaikkie ole kirjah kirjutettu, mitä starinašša on, ni pitäy niih toisin aijoin ni panna.
