ВепКар :: Леммы

Леммы

Вернуться к списку | удалить | редактировать

kylmiä

язык: карельский: ливвиковское наречие

часть речи: глагол

фонетические варианты: kylmee (Тулмозерский); kylmeä (Ведлозерский); kylmää (Видлицкий)

Диктор
Мичурова Надежда Викторовна
1985 г.р.
место рождения: Олонец, Олонецкий р-н, Республика Карелия

1 значение

  • русский: мёрзнуть, замёрзнуть
понятие: замерзать

перевод

вепсский: kilmda; külmda; külmdä; küumda

карельский: людиковское наречие: kylmda; kylmädä

карельский: собственно карельское наречие: kylmee; kylmie; kylmii; kylmiä; kylmyä; kylmää; kylmöä

диалекты употребления: Кондушский, Неккульский, Сямозерский

Примеры (103)

лучший отличный хороший плохой

1. Paha vaza Pedrunpäivän kylmäy.
Плохой телёнок и в Петров день мёрзнет. (Sananpolvet, privutkat)
2. Harjaituksien aigua artistoil kylmettih käit, tehniekky toiči heitti ruandan.
Во время репетиций у артистов мёрзли руки, отказывалась работать аппаратура. (Nuožarven syväin)
3. Pihal oli kova pakkaine, ga brihačču oli terveh da luja, matkas ei kylmänyh.
На улице был сильный мороз, но мальчик был здоров и крепок, в дороге он не мёрз. (Karjalaine Pakkaine)
4. Varoi olis ajanuh tedrin iäre, vaiku varai jättiä jäičät kylmämäh huondeshallah.
Ворона очень бы желала прогнать Косача, но она боялась оставить гнездо и остудить на утреннем морозе яйца. (Päiväzen aittu. 4)
5. Miikul hyvin musti, kui hyö kahtei Miša-sevoittarenke pimiessäh čurattih mägie regyöl, kui kylmettih käit da rožat da kui lämmiteltih niidy päčin ies.
Николай хорошо помнил, как с двоюродным братом Мишкой они целый день, до темноты, катались на самодельных санках с горок, и как чуть не отморозили руки и щёки и как потом отогревались, сидя у печки. (Miikul. 1)

2 значение

  • русский: покрываться (покрыться) льдом

Примеры (102)

лучший отличный хороший плохой

1. Jöngöi jiädy oli kylmänyh, dai mual lundu oli, vaiku oli ylen hagožikko dorogu sit!
Уже льдом затянуло [озёра], и снег покрыл землю, но дорога была очень ухабистая (‘коряжистая’). (Endine svuad’bo. [Oligo suuri pereh?])
2. Sygyzyl mua kylmäy, muut kukat kai hävitäh, a kurrenpelvas čomendau iččeh valgieloil kukkukehäzil kaiken suon.
Осенью земля замерзает, другие цветы все исчезают, а пушица украшает своими белыми цветочками всё болото. (Suol kazvanuh pielus)
3. Sagarvo eläy meččyjogilois, kudamis on äijy syömisty da kudamat talvekse ei kylmetä.
Выдра обитает в лесных реках, богатых пищей и не замерзающих на зиму. (Harvinazet elätit)
4. Oniegujärvi kylmäy keskusozas pakkaskuun puolivälis, rannikko-ozas da lahtilois — kylmykuun lopus — talvikuul.
Онежское озеро замерзает в центральной части в середине января, в прибрежной части и в заливах — в конце ноября — декабре. (Oniegujärvi)
5. Jogi vie ei kylmänyh i sen, gu tinahizet allot igävästi mustotettih yksinägözis rannois, katettulois valgiel lumel.
Река ещё не замерзала, и её свинцовые волны грустно чернели в однообразных берегах, покрытых белым снегом. (Kapitanan tytär. Kolmas lugu. Linnoitus)

3 значение

  • русский: замёрзнуть, погибнуть (от холода)

Примеры (99)

лучший отличный хороший плохой

1. I sit keviäl murendau kukindan dai kylmiä voit kartohkan.
И тогда прерывается цветение и картофель может погибнуть от холода. (Uut’arven arbaitukset)
2. Grečču kodvan kazvoi, no yhten vuon kylmi, sit ei ruvettu kazvattamah, no muite oma grečču oli kai.
Гречиха долго росла, но однажды замёрзла, тогда не стали выращивать, а так своя гречка была. (Kaugoid’ärves Kavainoh)
3. Leivät kylmetäh, vil’l’at kylmetäh.
Хлеба замерзают, зерновые замерзают. (Kegri – vahnu karjalaine Uuzi vuozi)
4. Se on ylen harvu marjaine vie sentähgi, ku kezän allus, konzu muur’oi kukkiu, Karjalas vie olettelou hallua, da kukkazet puaksuh kylmetäh.
Это очень редкая ягода ещё и потому, что в начале лета, когда она цветёт, в Карелии бывают заморозки, и цветочки часто замерзают. (Oman muan marjazet)
5. 218. Süvves hiästüw, a ruadajes kül’mäw.
218. Ест – потеет, работает – мёрзнет. (Sananpolvet, privutkat)

4 значение

  • русский: озябнуть, простудиться
понятие: простужаться

перевод

вепсский: kilmda; kilmehtuuda; külmda; külmdä; külmehtuda; küumehtuda; vilugata; vilustuda

карельский: людиковское наречие: kylmda; kylmädä; vilustuda

карельский: собственно карельское наречие: jähtyö; kylmee; kylmie; kylmiä; kylmyä; kylmää; vilustuo; viluštua; viluštuo; viluštuu

диалекты употребления: Кондушский, Неккульский, Сямозерский

Примеры (100)

лучший отличный хороший плохой

1. Lapset minul kylmettih, kahtei voimatuttih.
Дети у меня простыли, двое заболели. (Voinan aigah)
2. Talvel mečäs ruadajes died’oi kylmi dai kuoli.
Зимой, работая в лесу, дедушка простудился и умер. (Perehen histourii, kuduah nähte himoittau kerduo)
3. A työ älgiä lastu kylmäkkiä.
А вы не простудите ребёнка! (Muruine Rastavan kumman ozua. 2)
4. Lapsien vahnembat alalleh oldih ruavos: tuattah pimiessäh meččiä kuadoi da kezil parzii jogie myö uitti, sit kylmi, virui bol’ničas, ajeli sanatourieloih, muamah – jygies ruavos zavodal, kudai silloi ruadoi kolmeh vuoroh.
Родители детей постоянно были на работе: отец до позднего вечера валил лес, летом сплавлял его по реке, потом простудился, лежал в больнице, ездил в санаторий; мама - на тяжёлой работе на заводе, который тогда работал в три смены. (Emmo nähnyh, kui vilahtettihes 50 vuottu...)
5. Brihačču puaksuh kylmi.
Мальчик часто в детстве простужался. (Jelkulan ainavo eläi)

словоформы (148)

kylm|iä (-än, -äy; -etäh; -i, -ettih)