ВепКар :: Тексты

Тексты

Вернуться к списку | редактировать | удалить | Создать новый | Статистика | ? Помощь

Kut tegiba rihen, aitan i lävän

Kut tegiba rihen, aitan i lävän

вепсский
Южновепсский
Rihed tegibad leiban kuivates.

Vedaba parzid’, saavobad. Savižen päčin’ leibäd.

Levitiba ezmäks alhaks lavan, kolosnikad.

Nenile kolosnikoole ištut’pat snapud kuivata.

Kuidabad, a sid’ tapabad.

Rigaapää tobad gomnha, gomnas levitaba vodat’šen i tapabad.

Ahtooba rih’t’ kaks’, ku sur’ ka.

Rihes lughe rugišt nel’kime bapkad, a kagrad koomekime kuhlad rih’.

Nece oli rih’ mugoone.

Rigaa paniba bapkad nened.

Kaik kolosnikad levitet sigaa i kolosnikoohe pištibad kaik pištit: tivil’ alhaks, ladvool’ il’häks.

Zatopiba päčin’, päčiš kaik kačk astub righa.

Kačk proodib, sid’ iknad kaik saaptabad, ani žar lib i leib kuivab ani pahoo sigaa rigas.

Sid’ otabad i homencoo mänobad gomnale, levitaba vodat’šen i tapaba.

Keradaba, sideleba necen oogen, keradaba i toožen vodatišen tapabad.

Tapabad nel’an kesken, čapil’.

Tapabad pahemba nel’aa čepil’.

Dotapaba rigan, otabad necen leiban... Mugoomad rihloudad tehtud, rihloudool’ ludvičebad leiban, keratas kogho iknaažele kohtha, ištuse i tuudab tuukuužo i labidoožoo roib rat’k atavod, i hän sel’gnob.

Sid’ šaaguuhe keradab i aitha veb leiban.

Aitas pidliba edoo.

Pachaažile mugoomile saavobad, ani plotnas, štobį hir’-gi ii putuuž siinaha aitha.

Kaik hän parzišpää, iknaažed plotnas, nimittušt’ ni sod, nimida.

Kaiken saavaaba plotnas.

I katusen-ki panobad parzišpää.

Seinad sidämespää vestabad.

Tegobad purnud kaikučele leibale oriže: ozrale, kagrale, rughele.

Bokha i toižhe aitas purnud tehtud.

Lagi mugažo om, a il’hän lagoo pää pidiba sigä sobad koje-miččed-gi.

Sundugad olel’bad aitas.

Mel’nicale ajel’ba, mel’nicaa jaahotel’ba.

Ajab mel’nicaapää – jaahole purn eriže mugažo.

Kartohkad pidiba kopooš.

Ezmaa kaivabad kopan maha, saavoobad parzid’, jätabad sun, päle levitabad lagen nečile kopale.

Sina keskhe tegoobad mugažo purnud ningoočed i panobad kopha kartohkad.

Lagen levit’ i lagele päle panob mad ani äjan. No edoo olel’ äi pästrid’.

Tapaba kooz mamšid peihän ka panoba kopale päle pästrid’, štobi i vodaaž, pästred vet eba pästa.

Ni laadood’, i nimida i tariž.

Taavoo otel’ba kartoškan necen.

Avaadab hän sun, kartoškood’ otab sigoopä kuverz’ nedalikš, tob, seb i kevadoo hänoo kartoškad ani r’štan olel’bad.

Svežaažed kartoškad.

Su katetut ezmaa laadool’, a pääpää oogoo. Oogen necen lapištad čomašti i ani läm’ čoma kartoškoole.

Nagrhed mugažo kopas pidiba.

Nagrhid’ ka äi semendeliba, ka nagrhen päčiš pariba.

Panoba ünääččen päčin’ nagrhid, laghesaa satabad i zaslonkan zapečataiba savoo čomašti, štobį vozduh ii mäniž.

Sutkad ünäččed hän haadub sigä, a homencoo avaatas nagrhed nened.

Kaik he ani hobedad nagrhed.

Nene nagrhed otabad i kuidabad haadookš.

Vedhe ligotabad i sedas.

Lihan edoo nagol’ kuidel’ba da ahavoočetel’ba. Kevadoo ku jäb liha, otabad da riputabad räästääzhaa, ünäččen räästan kaikeks kezaks ahavoočetabad lihad.

Läväd tegiba eriže.

Kaik hebod i lehm’ad pidiba ihtes läväs.

No aidooliba eriže: lehmile tegoba pit’kan kartan i pit’kale kartale panoba rešetkan. Kartha tegoba karan i sidobad lehmad sidegile, lehmad ol’ba sidegil’.


A toižele bokale aidool’ba hebole: panob stanan, aidoib, panob kartan, panob rešotkan sina mugažo. Kartha panob veden, a rešotkan taga panob heenan hebole. Hebod muga sötel’ba.

A lambhad i loočakod käeliba sid’ keskes.

Lehmad sidegiš, a lambhad i ločakod keskes käeliba.

A muču vazaažed ku tegooba, ka sid’ aidooliba mugažo stajaažed sihežo läähä, panod muču vazaažed.

Läväd lämäd olel’bad.

Kaiken taaven hergen nagol’ levitel’bad, eba vedend hered nikuverdad kevadehesaa.

Sügüzoo živatad saaptaba i kaiken taaven here sigää levitabad.

Kuiv ku sija lehmaa nagol’ magates.

Ooged olel äi.

Čugud pidel’ba tanhaa.

Čugu vilud ei varaada.

Tanhale satabad kuivad ooged, da sigä hän kaivase i oleb.

Kanad läväs olel’ba.

Kanool’ puud’ sigä.

Aidan aidoid’ kanool’e, ka sase aidale kana.

Laadan keskele paned, da jüvid tačid’ da seb hän sigä.

Kanad vähän pol’zad andel’ba edoo: hän läväs, hänle sigä läm, žar, vozduh i čoma.

Vähän munel’ba kanad.

Oliba hisad – hiin’an, oogen pidel’ba.

Hisad sured ol’ba, ajad heboo hisha, joodutad hiin’an i oogen.

Hisas laged ile, lava levitet, tehtud sid i sidamu ajab hisha regemu.


Emagaa teht puzu lastkesine. Emag homencoo mäneb, puzhu paneb, tob i živatale andab puzuu läähä.

Как делали ригу, амбар и хлев

русский
Риги делают для сушки зерна.

Привезут бревна, делают сруб.
Делали (\'били\') глиняную печь.

Вниз настилали пол, колосники.


На эти колосники садили снопы для просушки.


Сушат, а потом молотят.


Из риги приносят в гумно, в гумне расстилают ряд снопов и молотят.


Садят риги две, когда большая [рига].


В риге считалось сорок бабок ржи, а овса тридцать суслонов в риге.


Такая рига бывала.


В ригу клали эти снопы.

Там настланы колосники, а на колосники воткнуты снопы: комлем вниз, а верхушкой вверх.


Затопят печь, из печки дым идет в ригу.


Дым пройдет, потом все окна закрывают, и становится очень жарко, и снопы (\'хлеб\') очень хорошо просыхают там в риге.


Потом (\'берут\') и идут утром на гумно, расстилают ряд снопов и молотят.

Соберут, свяжут эту солому, соберут и второй ряд снопов молотят.


Молотят вчетвером, цепами.


Молотят чаще всего четырьмя цепами.


Домолотят ригу, соберут это зерно (\'хлеб\')...
Есть такие метлы, этими метлами обметают зерно, собирают в кучу около окошка, садится на чурку и провеивает, лопаточкой бросает на ветер, и оно очищается.

Потом собирает в мешки и относит в амбар.


В амбарах раньше держали...


Делали сруб на таких столбах очень плотный, чтобы и мышь не попала туда.


Весь он из бревен, окошечки плотные, никакого мха, ничего.


Все рубили очень плотно.


И крышу рубили из бревен.


Стены изнутри тесали.


Сделают закрома для каждого зерна отдельно.


В стороне и другой сделаны закрома.


Потолок тоже есть, а на потолке наверху держали кое-какую одежду.


Сундуки все бывали в амбарах.


Ездили на мельницу, на мельнице мололи.


Приедет с мельницы – для муки тоже отдельный закром.


Картофель держали в ямах.

Сначала выроют яму в земле, сделают сруб, оставят отверстие.



Там в середине также делают закрома и кладут в яму картофель.


Настилает пол и на него кладет земли очень много.
Ну, раньше было много кострики.

Когда старухи чешут лен, то кладут кострику на яму, чтобы не протекало, кострика воды не пропускает.


Ни досок и ничего не нужно.


Зимой брали картошку.

Откроет он отверстие, возьмет на неделю сколько-нибудь картофеля, принесет, съест, и весной у него долго была картошка.


Свеженькая картофель была.


Отверстие накрыто сначала доской, а потом сверху соломой.
Солому эту прижмешь хорошенько, и очень тепло картофелю.

Репу тоже в ямах держали.

Поскольку репы много сеяли, то парили репу в печке.


Наложат полную печь репы до свода, заслонку хорошенько замажут (\'запечатают\') глиной, чтобы воздух не проходил.


Целые сутки парится там, а утром открывают эту репу.


Репа эта становится мягкой.


Берут эту репу и сушат ломтиками.


Их в воде замачивают и едят.


Мясо раньше всегда сушили и вялили. Весной, когда оставалось мясо, возьмут и подвесят под застреху, полную застреху на все лето навялят мяса.

Хлев строили отдельно.

Лошадей и коров держали в одном хлеву.


Но отгораживали отдельно: коровам делали длинное корыто, на длинное корыто ставили решетку.
В корыте делали отверстие, коров привязывали, коровы были на привязи.

А другую сторону отгораживали для лошади; отгородит стан, поставит корыто, поставит туда же решетку.
В корыто нальет воды, а за решетку кладет сена лошади. Лошадей так кормили.

А овцы и годовалые телята тут ходили.

Коровы на привязи, а овцы и годовалые телята тут среди них ходили.


А когда рождались телята, то также отгораживали в хлеву загородку и туда ставили телят.

Хлевы были теплые.


Всю зиму навоз там расстилали, до весны не вывозили нисколько.



Осенью закрывали скот и навоз всю зиму там расстилали.


У коровы место сухое, как постель.


Соломы было много.


Свиней держали на [крытом] дворе.


Свинья холода не боится.


На двор принесут сухой соломы, свинья там роется.


Куры в хлеву бывали.

У кур там насест.


Перегородку сделаешь курам, так кура садится на перегородку.


На середину кладешь доску, да зерна бросишь, и живет (\'есть\') она там.


Раньше от кур было мало пользы: они в хлеву, им там жарко, воздух нехороший.


Мало неслись куры.


Бывали сеновалы – сено, солому держали.


Сеновалы бывали большие, заедешь на лошади на сеновал и сбавишь сено и солому.


На сеновале потолка нет, пол настлан, сделаны подмостки, и по подмостку заезжаешь с возом на сеновал.


У хозяйки сделана большая корзина.
Хозяйка утром пойдет, в корзину наложит сена, принесет корзину и даст скоту в хлев.