ВепКар :: Тексты

Тексты

Вернуться к списку | редактировать | удалить | Создать новый | Статистика | ? Помощь

Mil’l’ä püwvetäh kaloa

Mil’l’ä püwvetäh kaloa

карельский: собственно карельское наречие
Валдайский
Šano, kuin püwvet’t’ih kalua?

Jovella ol’i brodn’ikka, brodn’ikalla l’ähemmä kahen. Brodn’ikka l’evie, kaikki ka poikki jovešta, rospust’imma. Üks’i üheštä rannašta, täštä poal’ikašta pidäw, a toin’e, mie toizešta kül’l’eštä, ka poikki i brod’it. A šiel’ l’iew, tämä kormuška moin’e, ommeldu brodašša, kalat šinne i männäh, ka matkoat täl’l’ä, jogie müö, a kala šinne n’iin i mänöw. A šid kuin, proijit šuurda paloa, pois’ jovešta, ber’ogalla vejät tämän ton’an. Kalat träs’s’it, on n’in träs’s’it, eij ol n’in toaš l’ähet. Ka brod’it brodn’ikalla, brod’it, tuot kalat kod’ih.

A müt’üš brodn’ikka on?

A tämä, t’üöštä n’ieglottu, n’ieglottu brodn’ikka. Merdoih tavotellah, merrat on, daa, kežällä. A talvella loajitah raidazešta vičasta merrat, s’eiz’attah. Ka avannon loajitah, avandon laškow i že kala mänöw šinne, kül’l’iin hänen poal’ikanke avandoh. A šiel’ä viel’ keššeššä on gorliška, kalalla šiel’d ei šoa uid’ie järel’d’ih. A tois’pöänä ka mänöw izändä kaloa vaš, toaš merran noštaw, on popod’in. Merrašta träs’s’iw ber’ogalla nämi kalat, da sumkah da kod’ih tuow. A merran järelläh avandoh s’eiz’attaw, tois’pöän toaš mänövi, ka n’iin.

Nuotalla lotkista püwvet’äh?

Da, ka jo ribakat, nämä nastojaššoit, da. Ka kahen, kakši lotkoa, üks’i lotka täl’l’ä puolella, a toin’e toizella, a männäh s’et’at keššeššä. Ka i püwvetäh kaloa, issutah ičeh lotkissa, a toin’ istuw, naprawl’ait, a toin’e näidä pidäw, nuottoa tädä.

A nuotta on šuwri?

Šuur’i! Mis’s’ä, i talvella tože püwvetäh. Ka avannot loajitah, avandoh laškietah da i ton’oa i vejetäh kalan’iekat.

A kuin azruamella pis’s’et’äh?

A azroamella on piit, tämä loajittu moin’e azroan poal’ikkah. Ka i kaččow mis’s’ä kaloa on, i pis’täw hawgiloja, a hienoz’ie ei šoa. Ka hawvit da jäz’it, ka nämä l’eššit. Üht’enä vuodena ol’i äijä kevöäl’l’ä, jöä jovelda l’äksi, i ka tämän nägözet jäz’it! Ka käz’ipuol’iskoh pannah što lapšie, da i ribawtettih kod’ih, ka mejän jovella äijän šoadih. A meččöä ajettih, hirren pöäl’l’ä istuw miwn vel’l’i, otti da pis’ti i kodih toi jäz’in, što lapšen. Šuur’i l’evie, ka ol’i kaloa, äijän šoadih šilloin.

A talvella purahanke?

A purahankela avannon loajitah, šinne merran laškietah, da merdoih. N’ieglottu merrat kezrättü ka, on loajittu toagiet i harvat, harvemmat što järie kala, že ei uiji. A hienombi n’in hienomat nämä, merrat, merdoih t’avoteldih.

A lapšet mil’l’ püwvet’t’ih kalua?

A lapšet ongizella, ka ongin loajitah, kl’ukkazen šinne pannah, poal’ikka pit’kä, ongi. Da šivotah šätän täh krjučkah, kala tulow, hfat’t’iw šätän i že i popadiw. Ongizen d’ernai, kala rippuw, živo otti ber’ogalla loi. A höän znai kizoaw, šidä i kačo što jogeh kočahtaw. A kala jovešša koččiw kizoaw, konža päivä hüvä i päivän’e.

Пунжина Александра Васильевна

Чем ловят рыбу

русский
Расскажи, как ловили рыбу?

Для речной ловли был бредень, бреднем ловить идём вдвоем. Бредень – широкий, распустим вот поперёк всей реки, один держит за один край, за эту палку, а другой, [хоть] я, – с другого боку. Вот [поперёк] реки и бродишь. А там, [в середине], в бредне наподобие мотни, рыба туда и заходит. Вот проходишь этим [бреднем] по реке, а рыба так туда [в мотню] и заходит. Затем как пройдёшь большой участок, вытащишь из реки на берег этот улов, вытряхнешь рыбу; коли есть [рыба], так вытряхнешь, нет – пойдёшь дальше. Вот и бредёшь с бреднем, побродишь, принесёшь рыбу домой.

А бредень какой?

А он связан из волокна, бредень вязали. Летом ещё ловят вершами, имеются верши. Да. А зимой верши делают из ивового прута, ставят [их]: сделают прорубь, в прорубь и опустят, рыба туда и заходит. Ставят её в прорубь с палкой наискосок, а там внутри ещё горловина, через которую рыбе обратно не уйти. Хозяин на другой день пойдёт за рыбой, снова вытащит вершу. Если попало [сколько-то], он вытрясет эту рыбу на берегу, [положит] в сумку да домой и принесёт. А вершу снова опустит в прорубь, на другой день опять идёт. Вот так.

Неводом ловят с лодок?

Да. Это уже настоящие рыбаки. Вдвоём, две лодки у них: одна лодка на этой стороне, а вторая – на другой, невод же (‘сети’) идёт посреди. Так и ловят рыбу, сами же сидят в лодках. Один сидит, правит [веслом], а второй держит этот невод.

А невод большой?

Большой! А где-то и зимой ловят [неводом]: сделают вот так прорубь, в прорубь и опустят [его], а потом рыбаки тянут залов.

А как бьют [рыбу] острогой?

А у остроги – зубцы, острога насажена к палке. Вот [рыбак] и смотрит, где рыба, [этой] острогой и бьёт щук. А мелкую рыбу не достать, вот щуки да язи, да эти – лещи. В один год весной было много [язей]. Лёд с реки сошёл, и вот такие язи! Вот на руку подхватят, что ребёнка, и волокут домой. На нашей реке так много добывали. Лес [тогда] сплавляли; а мой брат сидит на бревне, взял да и ткнул язя и принёс домой, что ребёнка. Большая, широкая [рыбина]. Ну и было рыбы! Много добывали тогда.

А зимой с пешнёй [за рыбой]?

Прорубь сделают пешнёй, туда мерёжу и опустят. Да. Мерёжами [ловили], мерёжи связанные, [нитки] сучёные. Сделаны они мелкоячейные и крупноячейные; пореже – для крупной рыбы, та уже не уйдёт. А коли [рыба] помельче, так эти мерёжи с мелкой ячеёй (‘почаще’). Ловили и мерёжами.

А дети чем ловили рыбу?

А дети – удочкой: сделают удилище, прикрепят туда крючок. Удилище – длинная [гибкая] палка. На этот крючок насадят дождевого червя: рыба подойдёт, схватит червя и [тут] же попадётся. Удочку дёрнул: рыба повисла. Быстренько бросил на берег, а она всё ещё трепещет, того и гляди, что в реку спрыгнет. Когда солнце и хорошая погода, рыба в реке плюхает, играет.