Леммы

Вернуться к списку | удалить | редактировать

piä

язык: карельский: ливвиковское наречие

часть речи: существительное

произношение: piä (Неккульский, Сямозерский), pi̮ä (Кондушский)

фонетические варианты: pää (Видлицкий); pee (Тулмозерский); peä (Ведлозерский)

фразеологизмы
Диктор
Мичурова Надежда Викторовна
1985 г.р.
место рождения: Олонец, Олонецкий р-н, Республика Карелия

1 значение

  • русский: голова
  • английский: head
понятие: голова

перевод

вепсский: pä

карельский: людиковское наречие: piä

карельский: собственно карельское наречие: pie; piä; pää; pöä

диалекты употребления: Кондушский, Неккульский, Сямозерский

Примеры (2719)

лучший отличный хороший плохой

1. Minul räkes piän kivistäy da jallat puhaldutah.
У меня в жару болит голова и ноги опухают. (Minun died’ois da minus)
2. Val’al on harmuat tukat, piäs häi ainos pidäy paikkua.
У Вали седые волосы, на голове она всегда носит платок. (Svuat’t’u on hyvä paginkanzu)
3. A gu roittih moizet vuvvet, tuli minul piäh: pidäy lapsile opastua karjalan kieldy.
А когда наступили такие времена, пришло мне в голову: надо учить детей карельскому языку. (“Konzu lapset ollah pienet, heile voibi opastua hos midä”)
4. Kondii piä alahpäi da perze ül’ähpäi, perze ül’äh, piä alahpäi, vai möttiäw, vai möttiäw, vai möttiäw.
Медведь идёт, переваливаясь с ноги на ногу (‘голова вниз – зад вверх, зад вверх – голова вниз’), все идёт да идёт, все идёт да идёт. ("Kondian minä näin")
5. Kondii piä alahpäi da perze ül’ähpäi, perze ül’äh, piä alahpäi, vai möttiäw, vai möttiäw, vai möttiäw.
Медведь идёт, переваливаясь с ноги на ногу (‘голова вниз – зад вверх, зад вверх – голова вниз’), все идёт да идёт, все идёт да идёт. ("Kondian minä näin")

2 значение

  • русский: конец, край чего-л.; верх

Примеры (2684)

лучший отличный хороший плохой

1. Pidäs nygöi suabran piäh nosta: et nikedä työnnä, nosta pidäy.
Сейчас надо бы на верхушку стога залезть: никого не пошлёшь, самой надо подняться. (Pehkotsel’l’än niitule lapsen sain)
2. Suurembien puuloin tyvet nostelimmo kandoloin piäh...
Комли толстых деревьев мы поднимали на верхушки пней... ("Enne meijän sijas äijü ruattih meččiä")
3. Konzu häi istui stolan piäs, käzis odva pyzyi luzikku ...
Когда он сидел за столом, ложка ещё едва держалась в руках... (Died’oi da vunukku)
4. Zavodie pidäw vierdiä piäl tuwleh, vierdiä müödütuwleh: sit tuldu ei lükkiä vierdäjäh, savvu ei tule silmih.
Палить надо начинать с ветреной стороны, тогда пламя не кинется на людей, дым не попадёт в глаза. ("Enne meijän sijas äijü ruattih meččiä")
5. I sit tiähti, kudamua nähtih koillizes, matkai heijän ies, ku jälgimäi tuli seizottih piäle, kus oli lapsi.
И се, звезда, которую видели они на востоке, шла перед ними, как наконец пришла и остановилась над местом, где был Младенец. (Matfian hyvä sanondu. 2.)

3 значение

  • русский: глава; голова

Примеры (2680)

лучший отличный хороший плохой

1. Istuu häi päivän, istuu toizen, ga nimidä piäh ei tule, igävy vai on. (Tiedoiniekku)
2. Kezä talven keskel löydyy lyhyön matkan piäs. (Kezä keskel talvie)
3. Kultasiilikaktussua sanotah “anopin jakkarakse”, sildy gu toivotah, ku anoppi istavus sen piäle da nägis gor’ua. (Kezä keskel talvie)
4. Voit tulla lyhyön matkan piäh troopikkoih da käveltä ymbäri muailmas. (Kezä keskel talvie)
5. Müö küzüimmö niidü, kudamat tullah meijän piäl’e voinankel’e: "Midä tüö meis tahtotto?
Мы спрашивали тех, которые идут на нас войной: "Что вы от нас хотите? (Ruadorahvahale kaiken muan)

4 значение

  • русский: ручка, головка, шляпка; кончик какого-л. предмета

Примеры (2679)

лучший отличный хороший плохой

1. Kezä talven keskel löydyy lyhyön matkan piäs. (Kezä keskel talvie)
2. Kultasiilikaktussua sanotah “anopin jakkarakse”, sildy gu toivotah, ku anoppi istavus sen piäle da nägis gor’ua. (Kezä keskel talvie)
3. Voit tulla lyhyön matkan piäh troopikkoih da käveltä ymbäri muailmas. (Kezä keskel talvie)
4. Müö küzüimmö niidü, kudamat tullah meijän piäl’e voinankel’e: "Midä tüö meis tahtotto?
Мы спрашивали тех, которые идут на нас войной: "Что вы от нас хотите? (Ruadorahvahale kaiken muan)
5. Heil pidäw valdu meijän piäl’, kaiken valdu rahvahan piäl’.
Им нужна власть над нами, над всем трудящимся народом. (Ruadorahvahale kaiken muan)

5 значение

  • русский: голова (единица счёта скота)

Примеры (2679)

лучший отличный хороший плохой

1. Kezä talven keskel löydyy lyhyön matkan piäs. (Kezä keskel talvie)
2. Kultasiilikaktussua sanotah “anopin jakkarakse”, sildy gu toivotah, ku anoppi istavus sen piäle da nägis gor’ua. (Kezä keskel talvie)
3. Voit tulla lyhyön matkan piäh troopikkoih da käveltä ymbäri muailmas. (Kezä keskel talvie)
4. Müö küzüimmö niidü, kudamat tullah meijän piäl’e voinankel’e: "Midä tüö meis tahtotto?
Мы спрашивали тех, которые идут на нас войной: "Что вы от нас хотите? (Ruadorahvahale kaiken muan)
5. Heil pidäw valdu meijän piäl’, kaiken valdu rahvahan piäl’.
Им нужна власть над нами, над всем трудящимся народом. (Ruadorahvahale kaiken muan)

6 значение

  • русский: ум

Примеры (2698)

лучший отличный хороший плохой

1. Hänen piäh lennähtih školan aigah lugietut baron Mynchhausenan šeikkailut.
В её уме вспыхнули прочитанные в школьные годы приключения барона Мюнхаузена. (Ammundahine kukki)
2. Nagronpäivy tulou vastah,
Tyhjät mielet tullah piäh:..
Приближается день смеха, пустые мысли появляются в уме... (Anuksen liygiläzien elaijat, nagrot da huolet)
3. Sanommo, mintahto kniigan lugiettuu unohtit ven’ankielizet sanat da piäs ollah vai karjalazet.
Скажем, прочитав какую-нибудь книгу, ты забываешь русские слова, а в уме у тебя слова на карельском языке. (Älä jätä lastu kielettäh)
4. A piäs “pyörittih” mielet.
А в уме вертелись мысли. (Erähiči kyläs)
5. Hyö teriämbäh meidy opastutah mihtahto uudeh, heil piäs on äijy pluanua.
Они быстрее нас учатся чему-нибудь новому, у них в уме много планов. (Omamualazet)

словоформы (41)

piä (-n, -dy; -löi)