ВепКар :: Тексты

Тексты

Вернуться к списку | редактировать | удалить | Создать новый | Статистика | ? Помощь

Kuldupää sorzu

Kuldupää sorzu

карельский: ливвиковское наречие
Видлицкий
Oli ennen kaksi vel’l’esty. Yksi oli köyhy, toine oli bohattu. Köyhy velli huondeksel lähti meččäh. Kaččoo – meččy kaaduu, a leikkaajaa ei ole ni kedä. "Tädähäi kummaa olgaheze: meččy kaaduu, leikkaajaa ni kedä". Siä vastaa ga:
– Sinun velles ščaasti kaadaa.


Häi sanoo:
– Vot toizel on lykky, a toine et tiije ni midä syvvä.

– On i sinul ščaasti, ga et kehtaa eččiä.
– Kuzbo minä ečin?
– Mene lagiel pellol, vihandal niityl, siä sinun ščaasti magaa šaatras. Spokoino magaa, ni vyödy vyöl ei ole. Ota viččaine da kolme kerdaa iške vičal, sid häi vastaa.

Häi lähtöö, kaččoo – siä spokoino šaatras magaa. Ottaa viččazen, išköö kolme kerdaa. Hyppää siä:
– Midä sinä lyöt?

– Da, minul ei ole ni midä syvvä, a sinä magaat!
Se sanoo:
– Mene kodih.
Mennes kačo, kuz on ojaine i sih ojazeh pane mereži.
– Kuibo minä laain, gu eule d’engaa ostaa?
– On sinul raudulomulois viizi kopeikkaa. Sih saat langaa, mi sinul pidää.

Häi menöö i löydää viizi kopeikkahizen i ostaa sih langaa. Panoo ojah merežin, huondeksel menöö sidä kaččomah. Menöö kaččomah – ga kuldupää sorzu. I sе sorzu munii d’oga päivää kuldazen däičän, i sе maksaa sada rubl’aa. Häi enzimäzet däičät myöö, eloo sih saabi. Nygöi munittaa des’atkoin, sid äski lähtöö myömäh. Se d’o hyödyi sinne käzih i rodih bohattu. Sid häi venehen ostaa, lähtöö toizih gosudarstvoih torguiččemah. Emändäl lähties sanoo:
– Smotri, štobi̮ ni kenele et sanos sorzaa!


D’o emändän loo ruvettih käymäh suuret herrat. I erähän generaalan kel pril’uubihes i ruvettih elämäh. Generaalu kyzelöö:
– Mil työ nenga terväh hyövyittö, vaste olitto ylen köyhäzet?

– Ei saa sanua.
– Gu ei saa sanua, ga proššai! – sanoo generaalu.

Akku kucčuu därilleh i sanoo:
– Vot meile on sorzu, i se munii d’oga päivää däičän, i se maksaa sada rubl’aa.

Ceneraalu sanoo:
– Ozutaz sidä sorzaa.

Häi sanoo:
– Ei saa ozuttaa.

– Ei saa, ga proššai!

Hänelleh žääli vie, i ottaa dai ozuttaa sorzan. Ozuttaa sen, ga huraan siiven alle on kird’utettu: "Ken tämän syönöö, rodiah caari". A oigias: "Ken tämän syönöö, rodiah veliikoi knääzi".
– Midäbo minä otviettaa piän, gu izändy tuloo?
– Otviettaa on helpo pidää – sanoit: sorzu töllöi – da dielo koncom. Midäbo tuužit, hot’ tappanet, minun kel rodiah hyvä elää, – sanoo generaalu.

Häi otti dai sen andoi. I se tapettih dai žaarittih. Hänelleh oli kaksi brihaččustu: Kol’a da Miša. A niilöih brihaččuzih generaalu kačoi, gu madoloih. Generaalu gu röngähtih, i brihaččuzet mollei päčile pagoh. Akku lämmitti kylyn. I generaalu akan kel mendih kylyh, a sorzu dätettih päččih, što "kylys tulduu syömmö sen". Kol’a da Miša päčil nostah da sanotah:
– Vot mille nečis päčis päi hyväle tulloo?


Kuharku punaldih pihale. Kol’a sanoo:
– Davai syömmö, nečiä päčis on sorzu!

– Syönnemmö, ga sid propadimmo.
Yksikai se syödih hyö, luupalazet vai pandih därilleh riehtiläle. Tuldih kylys i kučuttih kuharkal:
– Tuo nygöi žarkoi!


Kuharku toi, ga vai ollah luupalazet. Kuharkaa davai čakkaamah:
– Ičego söit, vai ken söi?

Kuharku sanoo:
– Naverno, ni ket ei syödy...
Minä pihal kävyin, sil aigaa, naverno, Kol’a da Miša syödih.

Generaalu sanoo:
– Nygöi pidäa Kol’a da Miša tappaa i heijen maksat tuvva minul syödäväkse.

Akku sanoo:
– Midäbo sid minä ukol tulduu sanon?

– A sanot, što hyö kuoltih.

Heijät šuoritettih i regeh i kazakku työtäh tappamah korbeh. Lähtöö kazakku viemäh i pagizoo heijän kel:
– Vot , – sanoo, – žääli olis teidy tappaa, ga kuibo minä otvietan annan?

A Kol’a oli smieloimbi i sanoi:
– Sinä gu menet – ga koiru on kandanuh.
Sinä gu ylen terväh kudžun tembaat, ga koiru hyppää sinul hardeil. Sinä kudžun lykkäät i heile sanot, što maksat koiru söi.

I häi ajaa kodih. Menöö, gu koiran kudžun tembaa – i koiru hänel ryndähil i hyppää, da čud’ vai ei sobii revittele. Häi menöö pertih i vi̮javii:
– Laadiat midä tahto: koiru maksat söi i kai sovat revitteli.

– No nygöi pidää koiru tappaa i maksat syvvä.

Brihaččuzet lähtiettih maailmal ploovimah. Puututah taloih. Kirikköh zvonitah. Leskiakku sanoo:
– Mengää, lapset, kirikköh, nygöi olis ylen hyvä sluužbu: caarii vi̮biraijah.
I kenel tuohus virinnöö iče – se roih caarikse a toine rodiah velikoikse knääzikse.
– Myö lähtizimmö, ga eule d’engaa tuohustu ostaa.

Häi ottaa i kolme kopeikkaa andaa mollembil. Mennäh kirikköh, seizotah rinnakkai. I sih on objaulenii lyödy. Sid kirikös on d’oukko herraa. Vaigu se tuohuksien virindyaigu tuloo – heijän i tuohukset viritäh. Hyppää se sama generaalu, molembil tuohukset sammuttaa. Sluužbu sе proidii. Hyö tullah taloih pahas mieles i sanotah:
– Vot, baabuška, meile viriäksendeli tuohukset, ga generaalu tuli dai sammutti.


Leskiakku sanoo:
– Älgää olgaa pahas mieles: kolme ildaa v biraijah.
Huomei i menettö.
Taase tossupään sluužbal zvonitah, i baabuška sanoo:
– Mengää, lapset, kirikköh.

– Meil ei ole dengaa.

Häi mollembil kolme kopeikkaa andaa. Mennäh. Vai se virindyaigu tuloo – heijän tuohukset i viritäh. A generaalu sammuttaa. Mennäh kodih i taase žaaloboijahes baabuškal.
– Älgää pahas mieles olgaa: ei kolmattu kerdaa sammuta.

Taase kolmas kerdu lähtietäh. I iče leskiakku lähtöö i rinnal brihaččuloin seizattahes. Vai se tuloo virindyaigu – heijän tuohukset i viritäh. Generaalu hyppää, ga baabušku i kirgaa:
– Uraa!
Kelle kolmazgi kerdu virittih, ned i roijah caarikse i veliikoiksee knääzikse!

I heis rodih: yhtes caari, toizes knääzi. Heile himoittaa lähtiä tiijustamah, viego taatto on elos. Mendih kodih, pyrritäheze. Ribusovat heile on päälpäi, a hyvät sovat al. Pyrritähes yökse. A emä sanoo:
– Kaikkii kaalikkoi lasket yökse!

No yksikai taattah laskoo. Heil ižä kyzyy:
– Gu oletto ijän kävellyöt, ettego tiijä skaaskaa?


– Tiijämmö, a tol’ko ken keskustannoo, sid ezimäzel kerral sada rubl’aa, toizel kerral kaksisadaa rubl’aa, i nel’läsadaa rubl’aa, viijendel kerral – ugolovnoi nakazaanii.

Brihacčuzet sanotah kai, kui dielot oldih i kui maamah heidy nakazuičči. Dai kai podrobno sanellah. A maamah i keskustaa kolme kerdaa. Nel’länden gu kerran keskustaa – i händy nakažitah tyrmäh. A ižä otetah ičen kel i vai eletäh.

Золотоголовая утка

русский
Было когда-то два брата. Один был бедный, другой – богатый. Бедный брат утром пошел в лес. Смотрит – лес валится, а лесорубов никого нет. "Вот так чудо: лес валится, лесорубов никого нет". Оттуда отвечают:
– Счастье твоего брата валит.


Он говорит:
– Вот у одного счастье, а другому нечего есть.

– Есть и у тебя счастье, только тебе лень поискать.
– Где мне искать?
– Иди на широкое поле, на зеленый луг, там твое счастье спит в шатре. Спокойно спит, даже пояса на нем нет. Возьми прутик и три раза ударь прутиком, тогда он ответит.

Он идет, смотрит – там спокойно в шатре спит [счастье]. Берет прутик, ударяет три раза, выскакивает оттуда:
– Зачем ты бьешь?

– Да мне есть нечего, а ты спишь!
Тот говорит:
– Иди домой.
По дороге посмотри, где ручей, и в тот ручей поставь мережу.
– Как же я сделаю [мережу], если у меня нет денег?
– Есть у тебя среди железного лома пять копеек. На это купишь ниток, сколько тебе надо.

Он идет и находит пять копеек и покупает на это ниток. Ставит в ручей мережу, утром идет ее смотреть. Идет смотреть – а там золотоголовая утка. И эта утка несет каждый день золотое яйцо, и оно стоит сто рублей. Он первые яйца продает и покупает всякого товару. Потом копит по десяткам, только тогда идет продавать. Он нажился порядком и стал богатый. Потом он покупает лодку, едет в другие государства торговать. Перед отъездом хозяйке говорит:
– Смотри, чтобы никому не говорила про утку!


Вот уже к хозяйке стали ходить большие господа. И с одним генералом слюбились, и стали они жить. Генерал спрашивает:
– Как вы так быстро разбогатели, еще недавно были совсем бедные?

– Нельзя говорить.
– А если нельзя говорить, то прощай! – говорит генерал.

Женщина зовет его обратно и говорит:
– Вот у нас есть утка, и она несет каждый день по золотому яйцу, и оно стоит сто рублей.

Генерал говорит:
– Покажи-ка эту утку.

Она говорит:
– Нельзя показывать.

– Нельзя, так прощай!

Ей жалко стало, и взяла да показала утку. Показала ее, а под левым крылом написано: "Кто это съест, будет царем". А под правым: "Кто это съест, будет великим князем".
– Как же я отвечу, когда хозяин приедет?
– Ответ легко дать, скажешь: утка сдохла – и дело с концом. Зачем же тужить, если и зарежешь [утку], со мной будет хорошо жить, – говорит генерал.

Она взяла и отдала [утку]. И зарезали ее да изжарили. У нее было два мальчика: Коля да Миша. А на этих мальчиков генерал смотрел, как на змей. Генерал как крикнул, и мальчики оба спрятались на печи. Женщина истопила баню, и генерал с ней пошел в баню. А утку оставили в печи, что, мол, "после бани съедим ее". Коля да Миша поднялись на печь и говорят:
– Чем-то хорошим из печки пахнет.


Кухарка вышла во двор. Коля говорит:
– Давай съедим, тут в печке утка!

– Съедим – пропадем.
Все-таки они съели, только косточки положили обратно на сковородку. Пришли из бани и позвали кухарку:
– Принеси теперь жаркое!


Кухарка принесла, а там только косточки. Давай кухарку ругать:
– Сама съела, или кто съел?

Кухарка говорит:
– Наверно, никто не съел...
Я выходила во двор, тем временем, наверно, Коля да Миша съели.

Генерал говорит:
– Теперь надо Колю и Мишу убить и их печень пpинeсти мне.

Женщина говорит:
– Что же я тогда мужу скажу, когда приедет?

– А скажешь, что они умерли.

Их посадили в сани, и работника отправили в лес их убивать. Повез работник, разговаривает с ними:
– Вот, – говорит, – жаль вас убивать, но как же я буду ответ держать?

А Коля был посмелее и сказал:
– Ты как вернешься – а собака у нас ощенилась.
Ты очень быстро схвати щенка, и собака на тебя бросится. Ты щенка брось и им скажи, что печень собака съела.

И он [работник] едет домой. Приезжает, хватает щенка – и собака ему на грудь бросается, чуть одежду не порвала. Он заходит в избу и заявляет:
– Делайте, что хотите: собака печень съела и всю одежду порвала.

– Ну, теперь надо собаку убить и печень съесть.

Мальчики побрели по свету. Набрели на дома. В церковь звонят. Старуха-вдова говорит:
– Идите, дети, в церковь, сейчас очень хорошая служба: царя выбирают.
И чья свечка загорится сама – тот будет царем. А другой будет великим князем.
– Мы бы пошли, но нет денег, чтобы свечку купить.

Она дает обоим по три копейки. Идут в церковь, становятся рядом. И там объявление висит. В церкви толпа господ. А как наступает время зажигания свечей, их свечи и загораются. Подскакивает тот самый генерал и у обоих гасит свечи. Служба та прошла. Они приходят домой опечаленные и говорят:
– Вот, бабушка, у нас свечи загорелись, но генерал пришел и погасил.


Старуха-вдова говорит:
– Не печальтесь: три вечера будут выбирать.
Завтра опять пойдете.
Опять на второй день на службу звонят, и бабушка говорит:
– Идите, дети, в церковь.

– У нас нет денег.

Она обоим дает по три копейки. Пришли. Как только настало время зажигаться свечам, их свечи и загорелись. А генерал гасит. Идут они домой и жалуются бабушке.
– Не печальтесь: третий раз не погасит.

Опять третий раз отправляются. И сама старуха-вдова идет и становится рядом с мальчиками. Как только настает время зажигатъся свечам, их свечи и загораются. Генерал подскакивает, но бабушка и кричит:
– Ура!
У кого третий раз свечи загорелись, те и будут царем и великим князем!

И они стали один царем, другой князем. Им хочется поехать узнать, жив ли еще отец. Приехали домой, просятся в дом. Сверху на них лохмотья, а хорошая одежда подниз надета. Попросились на ночь. А мать говорит [отцу]:
– Всяких калик ночевать пускаешь.

Но отец все-таки пускает. Спрашивает у них отец:
– Вы весь век ходите – не знаете ли сказки рассказать?


– Знаем, но если только кто прервет, за первый раз сто рублей, за второй раз двести рублей, за четвертый раз четыреста рублей, за пятый раз – уголовное наказание.

Мальчики рассказывают все, как было дело и как мать их наказала. И они все подробно рассказывают. А мать прерывает их три раза. Четвертый раз прервала, и ее наказали: пожизненно в тюрьму. А отца берут с собой и живут себе.