Леммы

Вернуться к списку | удалить | редактировать

selgy

язык: карельский: ливвиковское наречие

часть речи: существительное

фонетические варианты: selgö (Кондушский)

фразеологизмы
selgy koukus - согнувшись, скрючившись
tuulen selläs - неизвестно где (букв. на спине у ветра)
Диктор
Мичурова Надежда Викторовна
1985 г.р.
место рождения: Олонец, Олонецкий р-н, Республика Карелия

1 значение

  • русский: спина
  • английский: back (of the body)
понятие: спина

перевод

вепсский: sel’g; süug

карельский: людиковское наречие: selge; sel’g; šel’g

карельский: собственно карельское наречие: selgä; šelgä; šelkä; šel’g

диалекты употребления: Ведлозерский, Видлицкий, Неккульский, Сямозерский, Тулмозерский

Примеры (530)

лучший отличный хороший плохой

1. Huondeksel nouzin čuassuu viizi, panin maidotakan selgäh i lähtin astumah.
Утром я встала часов в пять, нагрузила на спину кошель с молоком и отправилась. ("Kondian minä näin")
2. Lodeinoile pidäy nellikymmen kilometrii jallai astuo, maidotakku selläs.
До Лодейного надо сорок километров пешком идти, ноша с молоком за спиной. (Minä näin kondiadu jälles voinua)
3. Nero ei ole selläs kannettavu.
Уменье – не ноша за спиной. (Sananpolvet, privutkat)
4. Mužikku meččäh astuu, zirkalo selläs (Kirves vyön tagan).
Мужик шагает в лес, зеркало за спиной (Топор за поясом). (Arbaitukset)
5. Sen minä sel’gäh.
Я её к себе на спину. ("L’ähtiịn min L’äköil’äh")

2 значение

  • русский: спинка; опора

Примеры (526)

лучший отличный хороший плохой

1. Takarduskonehel takardettih värtinöi, rattahan spiiččoi, pordahien da galdariloin selgii...
На токарном станке вытачивали скалки, спицы для колёс и опоры балконов... (Kylän mehaniekku)
2. Tuli vie yksi – saruss sellät pakuttih iäres: kaikin sinne mendih, alah.
Пришёл ещё один – в сарае балки не выдержали, рухнули, все туда упали, вниз. (Kindahan mužikat ruvettih venehty loodimah)
3. Häi siä kivil’öin keskes: kalat süädih jallat, ruakat süädih sel’l’ät.
Он там между камней лежит, рыбы съели его ноги, а раки изгрызли спину. (Lašku Lawri)
4. Ičel kaššalit s’el’l’äs, hawdua otammo s’el’gäh, kodih menemmö.
У самих нас кошели [с репой] за спиной, берём пареную репу [и] идём домой. (Kui nagrištu kazvatiimmo)
5. Ičel kaššalit s’el’l’äs, hawdua otammo s’el’gäh, kodih menemmö.
У самих нас кошели [с репой] за спиной, берём пареную репу [и] идём домой. (Kui nagrištu kazvatiimmo)

3 значение

  • русский: часть одежды, спинка

Примеры (525)

лучший отличный хороший плохой

1. Minä heil’e sel’gäh,
hüö minuw vičikköžeh:
vičikköine – viččažen,
viččažen minä – halgonikale,
halgonikku – halgožen,
halgožen minä päččih,
päčči mille kivüön,
kivüön minä mereh,
meri mille suolịa,
suolat minä lawkkah,
lawkas mille – suwrimịa,
suwrimat minä kanuole,
kanat mille – jäiččäžen,
jäiččäžen minä papile,
pappi minuw rịstal oččah,
potkal vaččah.

Я – собакам на спину,
они меня в кустарник:
кустарник [даёт] мне прутик,
прутик я – дровосеку,
дровосек мне – полено,
полено я – в печку,
печка мне – камешек,
камешек я – в море,
море мне – соли [даёт],
соль я – в лавку,
лавка мне – крупы,
крупу я – курам,
куры мне – яичко,
яичко я – попу,
поп – меня крестом по лбу
[да] ногой по животу.
("L’ähtiin minä L’äköil’äh")
2. Häi siä kivil’öin keskes: kalat süädih jallat, ruakat süädih sel’l’ät.
Он там между камней лежит, рыбы съели его ноги, а раки изгрызли спину. (Lašku Lawri)
3. Ičel kaššalit s’el’l’äs, hawdua otammo s’el’gäh, kodih menemmö.
У самих нас кошели [с репой] за спиной, берём пареную репу [и] идём домой. (Kui nagrištu kazvatiimmo)
4. Ičel kaššalit s’el’l’äs, hawdua otammo s’el’gäh, kodih menemmö.
У самих нас кошели [с репой] за спиной, берём пареную репу [и] идём домой. (Kui nagrištu kazvatiimmo)
5. Vedehiežen poigu otti hevon sel’gäh i odva vai kikittäw, gor’an kel’e puolei.
Сын водяного взял лошадь на спину и еле-еле, с горем пополам тащится. (Paimoi i vedehiene)

4 значение

  • русский: поверхность; водное пространство, гладь
  • английский: Lake area (away from the coast)

перевод

вепсский: laid; leid; leit’

карельский: людиковское наречие: laid; laide; rande; selge

карельский: собственно карельское наречие: därvenselgä; järvenšelgä; järvenšelkä; randa; selgä; šelgä

диалекты употребления: Видлицкий, Сямозерский, Тулмозерский

Примеры (529)

лучший отличный хороший плохой

1. Bagroil jähkättih parzii virral selgäh.
Баграми оттолкнули брёвна в воды порога. (Ken da kui kalasti)
2. Väzyi tyttö, nägi kiven lahten selläl.
Устала девушка, увидела камень на поверхности залива. (Suarnu Kotkatjärves)
3. Meidy lapsii ajettih hälizijöin jallois päčin selläle.
Нас, детей, загнали на печку, чтобы мы не болтались по ногами. (Kui myö elimmö Suur-Suomes. 1)
4. Johor otti käzih pitkän seibähän, valličči ylen sangien parren da kapsahtih sen selgäh.
Егор взял в руки длинную жердину, выбрал очень толстое бревно и вскочил на него. (Peša Ruočin paginoi. Virzun Johoran lubaus)
5. Minä heil’e sel’gäh,
hüö minuw vičikköžeh:
vičikköine – viččažen,
viččažen minä – halgonikale,
halgonikku – halgožen,
halgožen minä päččih,
päčči mille kivüön,
kivüön minä mereh,
meri mille suolịa,
suolat minä lawkkah,
lawkas mille – suwrimịa,
suwrimat minä kanuole,
kanat mille – jäiččäžen,
jäiččäžen minä papile,
pappi minuw rịstal oččah,
potkal vaččah.

Я – собакам на спину,
они меня в кустарник:
кустарник [даёт] мне прутик,
прутик я – дровосеку,
дровосек мне – полено,
полено я – в печку,
печка мне – камешек,
камешек я – в море,
море мне – соли [даёт],
соль я – в лавку,
лавка мне – крупы,
крупу я – курам,
куры мне – яичко,
яичко я – попу,
поп – меня крестом по лбу
[да] ногой по животу.
("L’ähtiin minä L’äköil’äh")

5 значение

  • русский: кряж, хребет, сельга

Примеры (530)

лучший отличный хороший плохой

1. Ehtäl havvan avuammo, kirrummo toizil sellil susiedoi: "Tulgua, hambahittomat, havvale!"
Вечером ямку откроем и приглашаем на пареную репу соседей, которые находятся на других участках (‘сельгах’): «Приходите, беззубые, есть пареную репу!» (Kui nagrištu kazvatiimmo)
2. Nečis oli Šangalan selläl meil moine juamu, kui mägi, niittu...
Там на Шангальском хребте у нас был тракт такой, как гора, покос... (Kaski)
3. Enne selläl enimälleh pandih koit, hierut azetettih.
Раньше на сельгах строили дома, деревни вырастали. (Nygözet kylänagjat da endizet eri hierut Vieljärven rannal. 1)
4. Myö tiijämmö, ku korgiembii kohtii, selgii, rahvas ruvettih eloittamah äski 1700-vuozien allus.
Мы знаем, что более высокие места - сельги, люди начали обживать лишь в начале 1700-х годов. (Nygözet kylänagjat da endizet eri hierut Vieljärven rannal. 1)
5. Vähembäl vaival piäzöy, ku hyppiäldiä parren selgäh da koittua sidä žeštuo joven poikki. (Peša Ruočin paginoi. Virzun Johoran lubaus)

словоформы (43)

sel|gy (-län, -giä; -gii)