Леммы

Вернуться к списку | удалить | редактировать

hengi

язык: карельский: собственно карельское наречие

часть речи: существительное

фонетические варианты: heng (Дёржанский); henki (Новописьменный севернокарельский, Вокнаволокский, Кестеньгский, Княжая, Ухтинский)


1 значение

  • русский: дыхание

Примеры (135)

лучший отличный хороший плохой

1. No ka tua järie kyynel’ Man’a-buabon nägyö myöt, konža hiän liččuači miuh, i maman šanonda – ne ollah kuin yksi hengi. (Kyynelet)
2. mieldy tyttö, hengen katkai –
tyttö vaštah, piällä; "Kuulen."
(MIELLYTTIH )
3. Mie i hengettä šiel’ issun.

И сижу я там тихонечко.
(Ol’iin mie tyttön’e dvadcat’ l’et)
4. Miula, k on šiel’ä, polagaiččieččoo kakši hengie, n’i l’eviembi i polossu, hengel’l’ä, n’i puol’i vai, polossua. (Mie iče vierriin)
5. Miula, k on šiel’ä, polagaiččieččoo kakši hengie, n’i l’eviembi i polossu, hengel’l’ä, n’i puol’i vai, polossua. (Mie iče vierriin)

2 значение

  • русский: душа, жизнь
понятие: душа

перевод

вепсский: heng; heng’

карельский: ливвиковское наречие: henge; hengi

карельский: людиковское наречие: heng; hengi; heng’

диалекты употребления: Валдайский, Весьегонский, Дёржанский, Мяндусельгский, Паданский, Ребольский, Ругозерский, Тихвинский, Толмачевский, Тунгудский

Примеры (140)

лучший отличный хороший плохой

1. Vain ti̬atolla da mi̬amolla nuor’i muččo avi̬aw kaiken hengen, a n’et n’ikellä n’imidä ei šanota.
Только своему отцу с матерью откроет всю душу, а те никому ничего не скажут. (Mi̬as’l’enčan’ed’el’illä...)
2. Missä šyndyö - hengi arvai,
tuulet vaštah nagrettih.
(TOINE MUAMO)
3. Zor’azet miän-omat yöhyne peittäy –
šuačennan annamma hengellä omalla.
(VIIJITGO ILLALLA? )
4. Eigo jo šilmäzet kačota pahoin,
rupit da kivut hengellä vain?
(KYLÄNE MIUN )
5. Kyläzet nytten ollah kuin kakšozet,
talvekši hengie kyläššä vähä.
(ŠYGYŽYKYLÄNE )

3 значение

  • русский: душа человека

Примеры (159)

лучший отличный хороший плохой

1. Armaš šana doidiu hengeh šua.
Ласковое слово до сердца доходит. (Šanapolvet da aforizmat. 1. A-H)
2. En ole viärä ni hibiellä, ni hengellä.
Ни телом, ни душой не виноват. (Šanapolvet da aforizmat. 1. A-H)
3. Hengeh andau.
обожает (букв: душу отдаст). (Šanapolvet da aforizmat. 1. A-H)
4. Hot’ šilmät rissin: en ole viärä ni hibiellä, ni hengellä hänen ieššä.
Могу перекреститься: не виновен ни телом, ни душой перед ним. (Šanapolvet da aforizmat. 1. A-H)
5. Lumitalvi, a hengellä lämmin,
kuččuu kabuta keviällä tammi.
(HORMEUDUMA)

4 значение

  • русский: душа, человек, а также голова скота в хозяйстве (как мера счета)

Примеры (135)

лучший отличный хороший плохой

1. Myö vielä šuvaičimma sitä peššä pirttilöidä, tože nillä že, keräyvymmä nellä-viizi hengie.
Мы еще любили избы мыть, тоже так же, соберемся по четыре-пять человек. (Kylyt)
2. Meilä jo avtot ollah, meilä oli nellä vai kolme hengie.
У нас уже машины, нас было четыре или три человека. (Karjalan kieleštä)
3. Mie i hengettä šiel’ issun.

И сижу я там тихонечко.
(Ol’iin mie tyttön’e dvadcat’ l’et)
4. Miula, k on šiel’ä, polagaiččieččoo kakši hengie, n’i l’eviembi i polossu, hengel’l’ä, n’i puol’i vai, polossua. (Mie iče vierriin)
5. Miula, k on šiel’ä, polagaiččieččoo kakši hengie, n’i l’eviembi i polossu, hengel’l’ä, n’i puol’i vai, polossua. (Mie iče vierriin)

5 значение

  • русский: надел земли на душу

Примеры (133)

лучший отличный хороший плохой

1. Mie i hengettä šiel’ issun.

И сижу я там тихонечко.
(Ol’iin mie tyttön’e dvadcat’ l’et)
2. Miula, k on šiel’ä, polagaiččieččoo kakši hengie, n’i l’eviembi i polossu, hengel’l’ä, n’i puol’i vai, polossua. (Mie iče vierriin)
3. Miula, k on šiel’ä, polagaiččieččoo kakši hengie, n’i l’eviembi i polossu, hengel’l’ä, n’i puol’i vai, polossua. (Mie iče vierriin)
4. Eigo jo šil’mäzet kačota pahoin,
Rupit da kivut hengellä vain?
(Tverin šana)
5. Missä šyndyö – hengi arvai,
tuulet vaštah nagrettih.
(Tverin šana)

6 значение

  • русский: сердце
  • английский: heart (organ)
понятие: сердце

перевод

вепсский: heng; hengenkareine; heng’; hen’g’; südei; südeinkera; südäm; südää

карельский: ливвиковское наречие: sertso; sydän; syväin; syväinkerä

карельский: людиковское наречие: hengi; hen’g

диалекты употребления: Валдайский, Мяндусельгский, Паданский, Ругозерский

Примеры (146)

лучший отличный хороший плохой

1. Viärä oli, ičeh oman hengen šöi.
Сам виноват (букв). (Šanapolvet da aforizmat. 3. N-Ä)
2. Vain tämä mieli tuleldi hengeh,
avaudu ovi i poigane tuli:
vakašša gribua - ei mahu rengih –
kunne i kado muamozen huoli.
(MUAMON HUOLI )
3. Talvi jiäštä luadi šillat,
lumikömän hengeh toi.
(DIEDON TALVI )
4. Kaikkie paraš, mieluzeni,
hengen javoit puolekši".
(NAIZIN PÄIVÄ )
5. Hengen oman hiän šiuh pani,
a šie händä nagratiit.
(MYÖHÄT KYYNELET )

словоформы (31)

heng|i