Леммы

Вернуться к списку | удалить | редактировать

puoli

язык: карельский: ливвиковское наречие

часть речи: существительное

произношение: puoĺi (Ведлозерский, Видлицкий, Неккульский, Сямозерский, Тулмозерский)

фонетические варианты: puole (Кондушский); puol’ (Кондушский)

фразеологизмы
paista puolel suul - говорить вполголоса (букв. говорить половиной рта)
viäry kaikin puolin - кругом виноват (букв. виноват со всех сторон)
Диктор
Мичурова Надежда Викторовна
1985 г.р.
место рождения: Олонец, Олонецкий р-н, Республика Карелия

1 значение

  • русский: половина
  • английский: half
понятие: половина

перевод

вепсский: pol’

карельский: людиковское наречие: puoli; puol’

карельский: собственно карельское наречие: pual’; puoli

диалекты употребления: Ведлозерский, Видлицкий, Неккульский, Сямозерский, Тулмозерский

Примеры (1247)

лучший отличный хороший плохой

1. A mi oli sie fruktoi, engo voi ni mustoittua daže puolii niilöin nazvanieloi.
А сколько там было фруктов, даже не могу вспомнить половины их названий. (Midä minä näin vịstafkal)
2. Meni vie kerran died’oih luo, sie jo toi vaiku stauččazen i kuadoi šliäppäh: vai rodih puoli šliäppiä.
Ещё раз сходил к дедушке, принёс оттуда лишь мисочку и высыпал в шляпу: шляпа наполнилась лишь до половины. (Paimoi i vedehiene)
3. Ruadua oli jygei: jallat ainos rizinsuappualois, puolet aigua tuulenviimas, ga ni kerdua naine ei itketellyhes, tiezi, ku kaikil oli jygei.
Работать было тяжело: на ногах постоянно были резиновые сапоги, половину времени [надо было находиться на ветру], но ни разу женщина не жаловалась, знала, что всем тяжело. (Elos eliä – ei peldo poikki proidie)
4. A dostali sie l’ähti jo kaidenemah, ga jo pidäw kaluindu ainos smenie, puoli aršinua – dai kaluin, puoli aršinua – dai kaluin, štobi hienoine kalaine ei uidiš.
А дальше, когда уже начинает суживаться, планку всё время надо менять: пол-аршина – и новая планка, пол-аршина – и планка, чтобы мелкая рыбёшка не уходила. ("Verkua luajiimmo muga")
5. A dostali sie l’ähti jo kaidenemah, ga jo pidäw kaluindu ainos smenie, puoli aršinua – dai kaluin, puoli aršinua – dai kaluin, štobi hienoine kalaine ei uidiš.
А дальше, когда уже начинает суживаться, планку всё время надо менять: пол-аршина – и новая планка, пол-аршина – и планка, чтобы мелкая рыбёшка не уходила. ("Verkua luajiimmo muga")

2 значение

  • русский: сторона (в каком-л. направлении)
понятие: сторона

перевод

вепсский: bok; bokk; pol’; čura

карельский: людиковское наречие: puoli; puol’; sivu; čura

карельский: собственно карельское наречие: bokka; kylgi; laita; pual’; puoli; rand; randa; sivu; särvi; čura; šivu; šyrjä

диалекты употребления: Сямозерский, Тулмозерский

Примеры (1243)

лучший отличный хороший плохой

1. Täh kogomukseh oli pandu läs puoldutostu tuhattu arbaitustu Karjalan eri puolilpäi.
В этот сборник было собрано около полутора тысяч загадок с разных уголков Карелии. (Kniigu on se, mi kielettäh pagizou)
2. Sit lasket hänen hyvin, pitkäh, sada metrii puoleh, toine toizeh.
Затем его хорошенько ставишь в длину, сто метров в одну сторону, сто в другую. (Nuotan püvvändü)
3. Loukkuo vizikymmen pidäy leikata sie puoleh i toizeh, suuren nuotan vedäjes.
Лунок пятьдесят надо прорубить там на сторону и другую при ловле большим неводом. (Nuotan püvvändü)
4. Heidy tulou Ven’an eri puolispäi da toizis mualoispäi.
Они приезжают из разных уголков России и других земель. ("Karjalaine perti" Petroskoin keskučas)
5. 25 I hänen jälles lähti rahvastu äijy Galileas i kymmenes linnas, Jerusalimas, i Judeas, i toizes puoles Jordanua.
25 И следовало за Ним множество народа из Галилеи и Десятиградия, и Иерусалима, и Иудеи, и из-за Иордана. (Matfian hyvä sanondu. 4.)

3 значение

  • русский: половина, сторона (о людях)

Примеры (1231)

лучший отличный хороший плохой

1. Omas puoles tutkijat piettih suurdu valmistamisruaduo...
Со своей стороны исследователи проделали большую подготовительную работу... (Kniigu on se, mi kielettäh pagizou)
2. Tiedoakadiemii omas puoles työndäy Suomen literatuuran liittoh Bogdanovan väil luajitun runokogomuksen, kudai myöhembäite suau suuren palkindon.
Академия наук со своей стороны отправляет в Финское литературное общество составленный Богдановым сборник, который позже получит высокую награду. (Risto Bogdanov – karjalaine mies da enzimäine tutkii)
3. Voidih, tiettäväine, kuččuo emängi puolespäi, no umbivierahii ei otettu ni vouse.
Могли, конечно, пригласить со стороны матери, но русскоязычных не принимали вовсе. (Eräs zobottaine – kydyizet, kälyizet...)
4. Niilöis tuldih ezile karjalazen eloksen kai puolet XIX vuozisuan lopus XX vuozisuan algussah. ("Karjalaine perti" Petroskoin keskučas)
5. Tošpäivän gostitettih kaikkii gostii, kudamat oldih tämän andilahan puolespäi.
На следующий день угощали всех гостей, которые были со стороны этой невесты. (Kui hierulois piettih svuad'boi)

4 значение

  • русский: сторона (одна из поверхностей)

Примеры (1231)

лучший отличный хороший плохой

1. Sit se puoli palamah rubieu.

Потом и та сторона загорится.
("Maliginan zavodu...")
2. Vuvven peräs voinalpäi tuli vahnin velli, ruanittu da hullattu (rungan oigei puoli kogo ijäkse jäi liikkumattomakse).
Через год с войны возвратился старший брат, раненый и парализованный (правая сторона тела на всю жизнь осталась неподвижной). (Eläjes on äijy kiänälmysty, konzu mittumuagi)
3. A yksi lastaine on täs puoles pirdaua, a toine lastaine on toizes puoles pirdua, jo sie, štobi vai sidä nostella kudojes toizen puoliškon vastates.
Одна планка находится на этой стороне бёрда, а другая на другой стороне бёрда, уже там, чтобы её только поднимать при ткании другой половинки. (Kui poimittih)
4. Kyrzy sevoitetah ozrazes, kagrazes libo rugehizes jauhos hapain- libo rieskah maidoh, pastetah riehtiläl mollembis puolis da voitah voil.
Лепёшку замешивают из ячменной или ржаной муки на простокваше или свежем молоке, пекут на сковороде с обеих сторон и смазывают маслом. (Riihi raudaine palau, kägöi piäl kiändelehes)
5. Se pastetah mollembas puoles riehtiläl. (Riihi raudaine palau, kägöi piäl kiändelehes)

5 значение

  • русский: половина, часть жилого помещения

Примеры (1225)

лучший отличный хороший плохой

1. Kielen, literatuuran da histourien instituutan tutkijat kiännyttih Kanzallizen poliitiekan ministerstvan puoleh da kehoitettih piästämäh ilmah kniigan toistu painostu valdivollizen b’udžietan varoil. (Kniigu on se, mi kielettäh pagizou)
2. Tämän päivän pido on kogo tazavallan merkittävy pido – liikundan da tervehyön keskuksen avajazet, kudai nostettih ylen lyhyös aijas, kiändyi Suojärven eläjien puoleh Aleksandr Hudilainen. (Suojärves avattih liikundan da tervehyön keskus)
3. Dinamo-kluuban da Ven’an lendomiäčyn kižuajien joukkovehen puolespäi Rašin Nurgalijev toi miäččyy da sportusobua lahjakse nuorile sportan suvaiččijoile. (Suojärves avattih liikundan da tervehyön keskus)
4. Kerätäh pieni joukko lastu puoles kolmattu viideh vuodessah igiä. (Vieljärveh huavatah kielipeziä)
5. Kois jatkoimmo paginua, minä työnin yhten sähköpoštukirjazen da puolen vuvven peräs näimmö, ku pellastimmo “Botanian”. (Kezä keskel talvie)

6 значение

  • русский: половина (в сочетании с числительным)

Примеры (1231)

лучший отличный хороший плохой

1. Myö elimmö puolen kolmattu vuottu minun mendyy.
После моего замужества мы жили [там] два с половиной года. (Minun eländäh näh)
2. Sie olimmo puolen nellätty vuottu.
Там мы были три с половиной года. (Minun eländäh näh)
3. A se minun sizär, se Map-čid’žoi, puoldu kolmattu vuottu minuo vahnembi oli...
А эта моя сестра Марфа была старше меня на два с половиной года... (Endine svuad’bo. N’eičutkülü)
4. Sit on pitkü vuagu moine, možbut’ metrii puoli kolmattu, sežo šuorei, hüvä.

Здесь же имеется такая длинная вага, может быть, метра полтора, тоже прямая, хорошая.
(Kui nahkua pieksetäh)
5. Minä hoz olin puolen kolmattu vuottu, d’äl’l’el Map-čidžoidu i neijistin, vs’o taki sundugu ostettih, neče on, neče, kodoine sundugu, ga vai kruasittu on nügöi toizeh luaduh, se on kodoine minun sundugu.
Я хотя и была моложе сестры Марфы на два с половиной года, после её замужества и ходила в девушках, а сундук всё-таки купили, вот этот самый, это мой сундук, из дома, перекрашен только. (Endine svuad’bo. [Oligo suuri pereh?])

словоформы (41)

puol|i (-en, -du; -ii)